Ba người trong gia đình cùng cận thị, đục thủy tinh thể

Hai mắt của bà Nga nhìn mờ vì cận thị nặng suốt gần 50 năm qua, từng muốn xóa cận nhưng giác mạc quá mỏng, dưới 450 micromet, không đủ điều kiện phẫu thuật thời điểm đó. Nay bà 64 tuổi, không còn phân biệt được khuôn mặt người đối diện, đi khám phát hiện đục thủy tinh thể độ 5.

Em gái bà Nga, 53 tuổi, và cháu gái 48 tuổi từng xóa cận cách đây 20 năm. Sau này cùng phát hiện đục thủy tinh thể mức trung bình (độ ba), hai người đã phẫu thuật thay đục thủy tinh thể tại Trung tâm Mắt công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Sau phẫu thuật, thị lực của cả hai hồi phục tốt, đạt 8-9/10, có thể sinh hoạt và làm việc gần như bình thường.

ThS.BS Phạm Huy Vũ Tùng, Phó khoa Mắt, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, cho biết nhiều người trong cùng gia đình bị cận thị nặng có thể liên quan đến yếu tố di truyền kết hợp với thói quen sinh hoạt, môi trường sống. Theo các nghiên cứu lâm sàng và dịch tễ học, người bị cận thị nặng (trên 6 độ) có nguy cơ đục thủy tinh thể sớm hơn khoảng ba lần và điều trị cũng phức tạp hơn người cận nhẹ. Một trong những cơ chế gây bệnh là do nhãn cầu dài bất thường làm thay đổi dòng lưu thông thủy dịch, dẫn đến rối loạn chuyển hóa tại thủy tinh thể. Stress oxy hóa mạn tính cũng ảnh hưởng lên bao và nhân thể thủy tinh kèm giảm tưới máu do teo hắc mạc cùng với thoái hóa võng mạc, vốn thường gặp ở người cận thị nặng lâu năm.

Bà Nga vừa cận thị nặng cả hai mắt biến chứng thoái hóa võng mạc toàn bộ, vừa bị đục thủy tinh thể mức nặng nhất (độ 5). Bác sĩ chỉ định phẫu thuật đục thủy tinh thể bằng phương pháp phaco, sử dụng sóng siêu âm tán nhuyễn thủy tinh thể bị đục và thay thế bằng thủy tinh thể nhân tạo. Hai mắt phẫu thuật cách nhau một tuần, thực hiện ở mắt phải trước. Sau phẫu thuật, vết mổ ổn định, thị lực của bà cải thiện, khoảng 4/10 cả hai mắt.

"Bà Nga điều trị muộn khiến nên khả năng hồi phục thị lực hạn chế do nhiều yếu tố", bác sĩ Tùng nói. Thứ nhất, thủy tinh thể đã đục hoàn toàn, cứng, khiến phẫu thuật phức tạp hơn. Thứ hai, võng mạc đã thoái hóa do cận thị nặng kéo dài, làm giảm khả năng tiếp nhận hình ảnh sau mổ. Ngoài ra, tuổi cao khiến cấu trúc mắt lão hóa, khả năng hồi phục kém hơn.

Bác sĩ Tùng khuyến cáo người cận thị nặng nếu không đeo kính thường xuyên hoặc không tái khám định kỳ có thể bỏ sót các dấu hiệu bệnh lý tiến triển. Khi thị lực giảm đột ngột, bệnh đã ở giai đoạn muộn, việc điều trị gặp nhiều hạn chế. Nên khám mắt định kỳ 6-12 tháng một lần, ngay cả khi thị lực chưa thay đổi rõ rệt.

Nhật Minh