Bị đuổi việc vì ngây thơ 'nói xấu' sếp với đồng nghiệp

Tôi biết một câu chuyện tưởng như rất đời thường, nhưng càng nghĩ càng thấy quen thuộc đến lạnh người.

Ở một công ty nọ, hai nhân viên cùng tuổi cùng làm chung một dự án. Tiến độ chậm, sếp nổi nóng, mắng chửi gay gắt trong cuộc họp. Không khí căng thẳng là điều ai cũng thấy. Sau cuộc họp ấy, một người bắt chuyện rất nhẹ: "Ông có thấy dạo này sếp khó chịu quá không?" - mọi thứ bắt đầu rẽ sang hướng khác.

Nghe qua, đó là câu hỏi không có gì nguy hiểm. Thậm chí, nó giống như một sự đồng cảm giữa những người cùng cảnh ngộ. Nhưng chính từ những câu hỏi tưởng như vô thưởng vô phạt ấy, một chiếc bẫy đã được đặt ra.

Người đồng nghiệp không vội kết luận. Anh ta chia sẻ thông tin nghe lén được, gợi mở nỗi lo bị thay thế, đánh trúng tâm lý bất an: Phòng ban ít người, sếp đang "xin thêm người", tương lai mờ mịt.

Nỗi sợ bị đào thải, vốn luôn âm ỉ nhanh chóng được khuếch đại. Và khi nỗi sợ đủ lớn, người ta rất dễ nói ra những điều bình thường sẽ không bao giờ nói.

Điều đáng nói là, không có lời đe dọa hay ép buộc, cũng không có câu hỏi trực diện. Chỉ là từng mảnh thông tin ghép lại, từng lời gợi ý dẫn đường, để người đối diện tự kết luận, tự bức xúc, tự buông lời than thở. Đến khi nhận ra, mọi thứ đã quá muộn.

Sáng hôm sau, người bị dẫn dắt được gọi lên phòng sếp. Câu hỏi của sếp không phải là toàn bộ sự thật, mà chỉ là "một nửa sự thật". Nhưng chỉ cần một chút lúng túng, một phản ứng chậm, một lời phủ nhận thiếu chắc chắn, mọi thứ còn lại tự động bị suy diễn thành đúng. Phần còn thiếu được "bổ sung" bởi chính người đã khơi mào câu chuyện hôm trước.

Cái bẫy ở đây không nằm ở lời nói dối hoàn toàn, mà nằm ở chỗ nói dối... vừa đủ. Khi bạn vô tình thừa nhận một phần, phần còn lại sẽ được mặc định là đúng.

Câu chuyện này tôi nghĩ xảy ra nhiều, nó phản ánh một nghịch lý rất quen thuộc nơi công sở: Chúng ta thường cảnh giác với sếp, với đối thủ cạnh tranh bên ngoài, nhưng lại dễ mất cảnh giác nhất với những cuộc trò chuyện thân tình, những câu hỏi tưởng như "ngồi than cho đỡ mệt".

Thực tế, không phải mọi lời bắt chuyện đều mang ác ý. Nhưng rủi ro là ở chỗ, bạn không bao giờ biết ai đang nghe để chia sẻ, ai đang nghe để thu thập. Và khi quyền lực quyết định nằm trong tay người khác, mọi lời nói thiếu thận trọng đều có thể bị sử dụng theo cách bạn không ngờ tới.

Vậy phải làm gì khi rơi vào tình huống tương tự?

Có lẽ không phải là im lặng tuyệt đối, mà là học cách trả lời trung tính. Không xác nhận, không phủ nhận cảm xúc thay cho sự thật.

Khi bị hỏi, hãy bình tĩnh chuyển câu chuyện về dữ kiện cụ thể, hỏi lại bằng chứng, hoặc đưa trọng tâm trở lại công việc thay vì cảm xúc cá nhân. Càng ít nhận định chủ quan, bạn càng ít để lộ điểm yếu.

Văn phòng làm việc vốn không phải nơi để ngây thơ, nhưng cũng không cần trở thành chiến trường. Chỉ cần nhớ rằng, có những câu hỏi không được đặt ra để tìm câu trả lời, mà để xem bạn sẽ lộ ra điều gì. Nhận ra điều đó sớm, đôi khi là cách đơn giản nhất để tự bảo vệ mình.

Gia Huy