Bốc thăm “chia đất” trên tàu ở Trường Sa

Câu mực xà là một nghề khá đặc biệt bởi khoảng thời gian đánh bắt trên biển kéo dài, thu nhập thuộc dạng “khủng”. Những ngư dân câu mực xà được gọi là “cư dân Trường Sa” bởi thời gian họ ở đây nhiều hơn ở nhà.

Bốc thăm “chia đất”

Cuối tháng Chạp, những con tàu câu mực xà ở Trường Sa tấp nập về neo đậu ở cửa biển Sa Cần (xã Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi). Hàng nghìn ngư dân rời tàu về nhà đón Tết cùng gia đình.

Tàu QNg 90944 cập bến, 48 thuyền viên bắt tay ngay vào việc bán mực cho thương lái. Mực xà khô được mua với giá 255.000 đồng/kg. Với mức giá này, mỗi ngư dân trên tàu kiếm được 30-40 triệu đồng cho chuyến biển cuối năm kéo dài một tháng.

Anh Phạm Văn Hương (49 tuổi) gắn bó với nghề câu mực xà hơn 20 năm. Suốt chừng ấy thời gian, anh ở Trường Sa nhiều hơn ở nhà. “Năm nào ít thì ở trên biển 8 tháng, năm nhiều 10 tháng. Với chúng tôi con tàu đã trở thành ngôi nhà thứ hai”, ngư dân Hương chia sẻ.

Tàu câu mực xà có 45-48 thuyền viên và cũng chừng đó thúng câu được mang theo. Mực được sơ chế, phơi ngay trên tàu. Tàu dài 24-28m trong khi có đến 45-48 thuyền viên. Vì vậy, ngư dân phải tìm cách phân chia không gian trên tàu cho từng người một cách hợp lý, công bằng nhất.

“Chúng tôi dùng cách bốc thăm để chia vị trí phơi mực. Trước chuyến biển đầu tiên mọi người sẽ bốc thăm và kết quả này được dùng cho cả năm đó”, anh Hương chia sẻ.

Con tàu được chia làm 24 phần, mỗi phần có diện tích 7-8m2. Vị trí đầu tiên ở mũi tàu được xem là “lô đất” tốt nhất. Bởi ở phần này đón được nhiều gió, mực sẽ nhanh khô hơn. Cứ thế, phần cuối cùng ở đuôi tàu bất lợi nhất.

Hai ngư dân chung nhau một lá thăm, sau đó sẽ chia đôi phần diện tích bốc thăm được. Để tăng diện tích phơi mực, mỗi người được treo thêm dàn phơi nhô ra hai bên thân tàu. Chính những dàn phơi này khiến con tàu trông giống một tàu sân bay thu nhỏ.

“Dàn tre nhô ra khỏi thân tàu được dùng phơi mực tươi. Khi mực đã khô, thuyền viên mới gom vào phơi trong tàu. Với nghề này, mỗi m2 trên tàu đều rất quý giá. Năm rồi tôi bốc thăm trúng vị trí cuối cùng, hy vọng năm nay sẽ chọn được vị trí tốt hơn”, anh Hương nói.

Không gian trên tàu được dùng phơi mực, chứa mực đã phơi khô, thực phẩm, nước uống, dầu. Vì vậy, ngư dân phải nghỉ ngơi ngay trên những chiếc võng được cột dưới dàn phơi.

Lênh đênh đời thúng giữa biển khơi

Nghề câu mực xà mang lại cho ngư dân 200-300 triệu đồng mỗi năm. Thế nhưng đây là nghề vô cùng cực nhọc, nguy hiểm.

Trước mỗi chuyến biển dài ngày, chủ tàu sẽ chuẩn bị một lượng lớn lương thực, nước uống. Trung bình mỗi tàu sẽ phải làm thịt 2 con bò, 5-7 con heo để mang theo. Ngoài ra, danh mục hàng dự trữ còn có rau xanh, nước ngọt và lượng lớn dầu. Chi phí cho mỗi chuyến biển dài ngày lên đến cả tỷ đồng.

Tàu đưa ngư dân ra vùng biển Trường Sa, nơi có lượng mực xà rất lớn. Khoảng 16h hàng ngày, thuyền trưởng lái tàu đến điểm câu rồi thả thúng xuống biển. Mỗi ngư dân ngồi trên một thúng câu mực suốt đêm. Sáng hôm sau, thuyền trưởng dựa trên định vị của từng thúng để đón ngư dân về tàu sơ chế, phơi mực.

Mực được loại bỏ ruột, rửa sạch rồi treo lên dàn phơi. Phải mất gần một buổi sáng mỗi thợ câu mực mới có thể sơ chế, phơi xong số mực đánh bắt được trong đêm. Sau đó họ tranh thủ nghỉ ngơi để đến cuối buổi chiều lại tiếp tục công việc lênh đênh trên thuyền thúng.

Ngư dân Nguyễn Trung Thành (50 tuổi) nói, chỉ những người khỏe nhất, can đảm nhất mới có thể theo nghề câu mực xà. Chiếc thúng câu quá nhỏ bé giữa biển khơi mênh mông, tối mịt. Nhiều người câu mực đã gặp tai nạn rồi mất tích trên biển.

“Công việc này buộc chúng tôi phải thức suốt đêm. Ban ngày về tàu sơ chế mực nên cũng chỉ ngủ được vài tiếng. Làm nghề này mỗi tháng có thể kiếm được 30-40 triệu đồng nhưng nguy hiểm luôn rình rập”, ông Thành cho biết.

Theo ông Thành, làm việc cực nhọc mà khi nghỉ ngơi, thợ câu cũng chỉ có thể ngả lưng trên những chiếc võng buộc tạm dưới dàn phơi. Tất cả diện tích trên tàu được ưu tiên cho việc phơi mực. Cũng có thời điểm lượng mực câu được quá nhiều, hết chỗ phơi. Khi đó, ngư dân phải tạm nghỉ để chờ.

Hết thời gian đánh bắt, thuyền trưởng đưa tàu về bờ bán mực. Nhóm thợ câu mực được nghỉ ngơi vài ngày trong khoảng thời gian này, đợi chủ tàu tiếp thêm lương thực, dầu rồi lại lên đường ra khơi. Chi phí mỗi chuyến biển được chia đều cho các ngư dân. Ngoài ra, mỗi ngư dân còn phải trích 15-17% số tiền thu được cho chủ tàu.

“Họ đóng con tàu mấy tỷ đồng rồi đưa anh em ra Trường Sa đánh bắt. Đổi lại mình phải chia lợi nhuận với họ”, ông Thành nêu nguyên tắc vận hành của đội câu.

Ông Huỳnh Trọng Thân, Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá Bình Chánh (tỉnh Quảng Ngãi), cho biết câu mực xà là công việc cực nhọc, nguy hiểm nên tại Quảng Ngãi chỉ còn ngư dân xã Bình Sơn và Vạn Tường bám nghề này.

Hiện có khoảng 130 tàu hành nghề câu mực xà, phần lớn là tàu công suất lớn, chuyên câu mực dài ngày ở Trường Sa.

“Nghề câu mực xà cho thu nhập cao giúp ngư dân có cuộc sống khấm khá. Không chỉ vậy, những người câu mực xà được ví như những cột mốc sống bảo vệ chủ quyền biển, đảo của tổ quốc”, ông Thân nói thêm.