Bối rối vì kỳ nghỉ Tết Dương lịch 'bỗng dưng dài ra'

Chiều 24/12, mọi người trong công ty của Ngọc Dung ở phường Giảng Võ, Hà Nội xôn xao, bàn luận về đề xuất liên quan đến kỳ nghỉ Tết Dương lịch của Bộ Nội vụ. "Hầu hết đều tỏ ra không hào hứng với kỳ nghỉ dài này", Dung nói. "Cuối năm công việc cần giải quyết rất nhiều, nghỉ dài sẽ gây xáo trộn và tồn đọng".

Là nhân viên kinh doanh, thu nhập bị ảnh hưởng bởi kinh tế khó khăn, Dung vốn định đi làm ngày thứ 6 (2/1) để giữ công và tiết kiệm chi phí. Nhưng lịch nghỉ "từ trên trời rơi xuống" đẩy cô gái 27 tuổi vào thế kẹt.

"Nghỉ dài mà không thể về quê vì giờ vé xe khách đã hết, tôi mắc kẹt giữa Thủ đô với chi phí sinh hoạt đắt đỏ không để làm gì", Dung nói. Suốt buổi chiều "săn" vé giờ chót không được, Dung đành đặt vé tàu khứ hồi với giá gần 1,8 triệu đồng, cao hơn ngày thường 600.000 đồng - khoản tiền cô cho rằng "lãng phí một cách lãng xẹt" vì không lâu nữa sẽ đến kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.

Phương án của Bộ Nội vụ là hoán đổi ngày làm việc thứ 6 (2/1/2026) sang làm bù vào thứ 7 tuần kế tiếp, tức 10/1/2026. Nếu được thông qua, kỳ nghỉ Tết Dương lịch năm 2026 sẽ kéo dài từ thứ năm đến hết chủ nhật, tức từ 1 đến 4/1/2026. Kỳ nghỉ Tết Nguyên đán sẽ diễn ra gần 1,5 tháng sau đó (từ ngày 14/2/2026).

Gia đình anh Phạm Hùng, 32 tuổi, ở phường Nam Từ Liêm cũng rơi vào cảnh "tiến thoái lưỡng nan". Ngay khi biết tin có thể được nghỉ dài, anh giục vợ chuẩn bị đồ về Nghệ An thăm ông bà. Tuy nhiên, chị Thu Hương, vợ anh, gạt đi ngay lập tức. Làm việc tại công ty xuất nhập khẩu, tháng 12 là cao điểm đơn hàng, chị không thể rời máy tính dù chỉ một ngày.

Kỳ nghỉ hoán đổi còn tạo ra khoảng trống lớn trong việc chăm sóc con cái. "Trường mầm non đóng cửa, tôi vừa phải ôm laptop xử lý việc công, vừa phải trông hai đứa trẻ hiếu động. Nghỉ lễ kiểu này còn mệt hơn đi làm", chị Hương than thở.

Theo chị, kỳ nghỉ dài đột ngột chỉ ý nghĩa với người có điều kiện kinh tế và lao động trong khối hành chính - sự nghiệp. Với lao động trong khối kinh doanh, sản xuất hoặc tư nhân, thay đổi sát ngày khiến họ không kịp xoay xở.

Trái ngược với sự lo âu này, Thanh Liêm, 30 tuổi, ở TP HCM lại ủng hộ nhiệt tình. Quê Đăk Lăk, Liêm thường xuyên thiếu thời gian mỗi dịp lễ ngắn ngày. Anh coi kỳ nghỉ 4 ngày là cơ hội vàng để sửa sang nhà cửa, mua sắm cho Tết Nguyên đán. "Tận dụng thời gian này thăm hỏi họ hàng giúp tôi giảm bớt áp lực dồn dập vào những ngày cuối năm âm lịch", Liêm nói.

Sự lệch pha về quan điểm của người lao động thể hiện rõ qua các con số. Khảo sát của VnExpress với 36.000 độc giả cho thấy 80% ủng hộ phương án hoán đổi. Trong khi đó, khảo sát của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam ghi nhận 38% người lao động muốn giữ nguyên lịch nghỉ một ngày để tránh xáo trộn sản xuất và không phải đi làm bù.

Trên các diễn đàn mạng xã hội, những luồng ý kiến phản đối tập trung vào ba lý do chính: Đề xuất đưa ra quá sát ngày lễ khiến người dân không thể chủ động đặt vé tàu xe; Khối doanh nghiệp tư nhân đã lên kế hoạch vận hành, việc thay đổi gây khó khăn trong bố trí nhân sự; Việc đi làm bù vào thứ 7 thường mang lại năng suất không cao do tâm lý uể oải sau kỳ nghỉ dài.

Lý giải về phản ứng trái chiều này, chuyên gia tâm lý Trịnh Trung Hòa cho rằng đây là xung đột giữa nhu cầu phục hồi và nhu cầu ổn định. Một bộ phận người lao động rơi vào trạng thái "stress do thay đổi đột ngột" khi kế hoạch tài chính, con cái bị phá vỡ. Ngược lại, nhóm ủng hộ có tâm lý "nghỉ bù", muốn tận dụng mọi cơ hội để giải tỏa áp lực cuối năm.

Ông Hòa nhận định, sự xáo trộn này khiến cảm xúc của người dân bị phân cực mạnh mẽ tùy thuộc vào hoàn cảnh cá nhân của mỗi người.

PGS.TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Văn hóa và Phát triển (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), nhận định hoán đổi ngày làm việc phù hợp với công chức, góp phần kích cầu du lịch - mô hình mà Nhật Bản, Hàn Quốc đang áp dụng hiệu quả. Tuy nhiên, ông lưu ý những bất cập với khối tư nhân và lao động thu nhập thấp. Trong giai đoạn nước rút cuối năm, nhiều đơn vị cần duy trì nhịp độ sản xuất liên tục để thu hồi vốn, chi trả lương thưởng, nên việc ngắt quãng lịch làm việc gây khó khăn lớn.

"Kinh tế chưa phục hồi hoàn toàn, giai đoạn nước rút cuối năm nhiều người ưu tiên thu nhập hơn là nghỉ lễ", ông Trung nói và nhấn mạnh, một chính sách nghỉ lễ tối ưu cần đảm bảo tính hài hòa, tránh sự bị động trong khâu kế hoạch.

Hệ lụy nhãn tiền nhất là áp lực giao thông. Đại diện nhà xe An Phú Quý (chuyên tuyến Hà Nội - Nghệ An) cho biết vé chiều đi 31/12 và về 4/1 đã "cháy sạch" dù đơn vị có đến 9 xe khách loại 30-40 chỗ. "Riêng trong chiều 24/12, số lượng khách gọi điện thoại đặt vé tăng đột biến nhưng chúng tôi buộc phải từ chối do hết chỗ", người này nói.

Các ga tàu hỏa về miền Trung cũng ghi nhận tình trạng tương tự.

Để dung hòa, các chuyên gia khuyến cáo chủ doanh nghiệp nên linh hoạt theo nguyện vọng nhân viên. Với người muốn duy trì thu nhập, đơn vị nên bố trí làm thêm để vừa đảm bảo tiến độ, vừa giảm áp lực tài chính cho người lao động.

Song Nga - Quỳnh Nguyễn