Cà phê Việt bán khắp châu Âu, vì sao người tiêu dùng không biết?

Trong khuôn khổ Lễ hội "Tôn vinh cà phê - trà Việt" lần 4 - năm 2026 đang diễn ra tại Trung tâm Thương mại Gigamall (TPHCM), tại Hội thảo "Giải pháp thúc đẩy chế biến sâu để tăng giá trị cho cà phê Việt" chiều 4-4, các chuyên gia đã chỉ ra nhiều nghịch lý của ngành cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm tái định vị "vàng đen" Việt.

Ông Trần Văn Công, Tham tán Nông nghiệp Việt Nam tại EU, cho biết Việt Nam hiện xuất khẩu khoảng 580.000 tấn cà phê sang EU, đạt kim ngạch 3,2 tỉ USD, đứng thứ hai sau Brazil. Đồng thời, Việt Nam cũng là quốc gia xuất khẩu cà phê hòa tan lớn thứ hai vào thị trường này, chỉ sau Anh.

Dù có vị thế lớn về sản lượng và năng lực chế biến, cà phê Việt Nam vẫn đối mặt với một nghịch lý: nhiều người tiêu dùng châu Âu đang sử dụng cà phê có nguồn gốc từ Việt Nam nhưng không nhận diện được xuất xứ. Điều này cho thấy mức độ nhận diện thương hiệu còn hạn chế.

Trong bối cảnh trên, chế biến sâu không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu. Việt Nam cần giảm dần xuất khẩu cà phê nhân, đẩy mạnh các sản phẩm giá trị cao như cà phê hòa tan, chiết xuất, viên nén và Robusta chất lượng cao nhằm nâng giá trị, giảm phụ thuộc giá thế giới và cải thiện thương hiệu.

Đồng thời, cần chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng, đẩy mạnh số hóa và truy xuất nguồn gốc - yếu tố này đã trở thành điều kiện bắt buộc để vào thị trường Liên minh châu Âu. Tư duy thị trường cũng phải chuyển từ "bán cái có" sang "bán cái đạt chuẩn".

Việc xây dựng thương hiệu cần gắn với các vùng trồng trọng điểm như Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai, đồng thời chú trọng bao bì, trải nghiệm và câu chuyện sản phẩm - những yếu tố được người tiêu dùng châu Âu coi trọng.

Song song đó, cần định vị rõ từng thị trường: Đức, Hà Lan chuộng nhãn riêng; Ý, Tây Ban Nha, Pháp thích cà phê rang xay; Bắc Âu ưu tiên cà phê đặc sản, hữu cơ.

Về dài hạn, ngành cà phê phải chuyển từ xuất khẩu sản lượng sang giá trị, từ cạnh tranh giá sang cạnh tranh bằng chất lượng, tiêu chuẩn và thương hiệu để nâng vị thế tại EU.

Ở góc độ vĩ mô, TS Đỗ Việt Hà, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam, cho rằng khi kim ngạch xuất khẩu cà phê đã đạt khoảng 9 tỉ USD, vai trò của Nhà nước trong quảng bá thương hiệu càng trở nên quan trọng.

Bộ Công Thương cần xây dựng chiến lược xúc tiến thương mại cụ thể, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế và đồng hành cùng các địa phương.

Về xu hướng, thế giới đang chuyển mạnh sang nông nghiệp sinh thái và nông nghiệp hữu cơ. Đáng chú ý, cà phê hữu cơ đang mở ra cơ hội lớn khi giá bán cao gấp khoảng 3 lần so với cà phê thông thường.

Thực tế, đã có doanh nghiệp nước ngoài triển khai mô hình cà phê hữu cơ tại khu vực Nam Cát Tiên để xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

"Trong bối cảnh đó, nếu kết hợp phát triển sản xuất hữu cơ với đẩy mạnh chế biến sâu sau thu hoạch, ngành cà phê Việt Nam hoàn toàn có cơ hội tạo ra bước đột phá về giá trị trong thời gian tới" - TS Đỗ Việt Hà chia sẻ.