Cải lương về chuyện Thái hậu Dương Vân Nga nhường ngôi
Vở cải lương ''Đế đô sóng cả'' khắc họa một giai đoạn lịch sử đầy biến động thời Đinh - Tiền Lê.
Tác phẩm lần đầu ra mắt khán giả Hà Nội và một số tỉnh thành, dịp chào mừng thành công của Đại hội Đảng XIV. Vở do Nghệ sĩ Nhân dân Triệu Trung Kiên viết kịch bản, soạn giả Hoàng Song Việt chuyển thể cải lương, Nghệ sĩ Nhân dân Giang Mạnh Hà đạo diễn.
Đế đô sóng cả tái hiện thời điểm sau khi vua Đinh Tiên Hoàng và con trai Nam Việt vương Đinh Liễn bị ám sát. Trước hiểm họa của quân xâm lược, thái hậu Dương Vân Nga quyết định trao long bào cho Thập đạo tướng quân Lê Hoàn.
Hoàng đế Đinh Tiên Hoàng có ba người con trai là Đinh Liễn, Đinh Toàn và Đinh Hạng Lang. Sách Đại Việt sử ký toàn thư chép đầu năm Mậu Dần (978), vua lập Hạng Lang làm hoàng thái tử, phong con thứ là Đinh Toàn làm Vệ vương. Điều này gây mâu thuẫn trong nội tộc bởi con trai trưởng Đinh Liễn từng trải qua nhiều gian khổ với vua lại không được lập làm hoàng thái tử. "Sau vua sinh được con nhỏ là Hạng Lang, yêu quý lắm lập làm thái tử. Liễn vì thế không bằng lòng, sai người ngầm giết đi", sử cũ viết.
Liên quan việc vua băng hà, nhiều sách chép rằng ông bị viên quan hầu cận Đỗ Thích sát hại để đoạt ngôi. Cuốn Đại Việt sử lược có ghi: "Mùa đông, tháng 11, vua (Đinh Tiên Hoàng) ăn yến ban đêm, bị tên phúc hầu hoành Đỗ Thích giết cùng với Việt vương Liễn".
Tuy nhiên, một số nhà sử học đưa ra giả thuyết viên quan này không phải thủ phạm giết vua. Trong tác phẩm Đế đô sóng cả, chi tiết Đỗ Thích (Ngân Cường đóng) kêu oan được khai thác. Theo đó, Đỗ Thích đã cứu vua thoát nạn trong một trận đánh thời dẹp loạn 12 sứ quân, đồng thời chỉ là một viên quan, không thể vì ngai vàng mà gây tội.
Bên cạnh nhắc lại các chi tiết lịch sử, vở diễn đi sâu vào khai thác nỗi niềm của những người gánh trên vai trọng trách vì non sông xã tắc, góc khuất chốn hậu cung, giá trị của tình người. Trong cuộc trò chuyện với bà Dương Vân Nga, hoàng hậu Ca Ông - người vừa mất con trai Hạng Lang - rũ bỏ vẻ ngoài kiêu ngạo, bày tỏ nỗi buồn cho thân phận của mình.
Tác phẩm mang chất trữ tình đặc trưng của cải lương Nam Bộ, thể hiện qua giọng ca giàu cảm xúc của các nghệ sĩ. Phần ca và thoại đan xen, qua đó bộc lộ nội tâm nhân vật. Bối cảnh sân khấu được thay đổi liên tục, dàn dựng có quy mô, giúp vở diễn thêm sinh động.
Trong hai tiếng rưỡi, vở níu người xem nhờ diễn xuất của các nghệ sĩ. Hóa thân hoàng hậu Ca Ông, nghệ sĩ Thu Mỹ ghi dấu ấn ở những cảnh ''hóa điên'' vì nhớ con, đau đớn khi bị trừng phạt bởi có âm mưu hại vua. Trong vai Thập đạo tướng quân Lê Hoàn, Lê Hoàng Nghi thể hiện nét đĩnh đạc, nghiêm nghị cùng tấm lòng tận trung với đất nước.
Nghệ sĩ Lê Hoàng Nghi từng cho biết áp lực khi đảm nhận hình tượng một vị tướng dạn dày trận mạc. Do ngoại hình trẻ, anh phải hóa trang kỹ để có được khí chất của nhân vật. Theo nghệ sĩ, đây là cơ hội để anh thử sức, vượt qua chính mình.
Ở buổi diễn hôm 5/3 tại trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, vở thu hút đông khán giả, trong đó có nhiều bạn trẻ. Phạm Đức Cường, 20 tuổi, Hà Nội, cho biết lần đầu xem trực tiếp một vở cải lương Nam Bộ. Khán giả ấn tượng chất giọng ngọt ngào, diễn xuất giàu kinh nghiệm của các nghệ sĩ.
Đế đô sóng cả là tác phẩm cải lương đầu tiên được dàn dựng và biểu diễn, sau khi Đoàn Nghệ thuật Cải lương tỉnh Tây Ninh có tên mới là Vàm Cỏ. Trước đây có hai đoàn cải lương là Long An, Tây Ninh. Từ năm 2018, đoàn Tây Ninh giải thể, sáp nhập vào Trung tâm văn hóa. Khi hai tỉnh hợp nhất, trên cơ sở Đoàn nghệ thuật cải lương Long An là nòng cốt, việc đổi tên thành Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ được thống nhất.
Dịp này, đoàn nhận lời mời của Nhà hát Sân khấu Truyền thống Việt Nam, biểu diễn từ ngày 27/2 đến 9/3 tại các điểm ở Hà Nội, Ninh Bình. "Đây là cuộc gặp gỡ giữa âm điệu phương Nam với khán giả đất Bắc'', trưởng đoàn Hồ Ngọc Trinh nói.
Phương Linh