Cận cảnh khúc gỗ "trăm năm có một", được định giá tiền tỷ

Căn nhà của chị Hoàng Hương Lan (SN 1994, thôn 10, xã Phúc Trạch, Hà Tĩnh) nằm giữa màu xanh cây dó trầm. Đây là nơi ở và cơ sở gia đình chị thuê nhân công sản xuất, chế tác các sản phẩm từ trầm hương.

Thời gian qua, cơ sở của chị Lan thu hút giới sưu tầm và thương lái khi sở hữu khối trầm tốc bông tự nhiên nặng 15kg, được đánh giá cực kỳ hiếm.

Chị Lan cho biết cuối tháng 10/2025, một thương lái trong vùng cắt hạ, xẻ đôi thân cây và phát hiện dấu hiệu trầm tốc bông. Nhận thấy cây trầm này quý hiếm, chị Lan đã đến xem xét hiện trạng, thu mua.

Gần 20 năm gắn bó với nghề trầm hương, chị Lan cho biết đã tiếp xúc và chế tác nhiều loại trầm khác nhau. Song, đây là lần đầu tiên chị tận mắt chứng kiến một cây trầm tốc bông có cấu trúc đều, đẹp và không có khuyết điểm.

Suốt hơn 2 tháng qua, cây trầm tốc bông này được nghệ nhân Trần Hữu Thuật (quê tại thành phố Huế) chế tác. 

Theo chủ cơ sở, thời điểm thương lái xẻ đôi thân cây, phần lõi bên trong đã hình thành trầm tốc bông. 

Từ vân, phôi cho đến sự phân bố trầm trong thân cây trầm này được cho rằng rất lạ. Vì thế, gia đình chị Lan đã không đắn đo mà quyết định trả giá mua ngay để sở hữu nó.

Theo nghệ nhân Trần Hữu Thuật, quá trình chế tác trầm tốc bông đòi hỏi sự tỉ mỉ và chính xác tuyệt đối. Từng lớp gỗ tạp bên ngoài phải được bóc tách cẩn trọng để giữ nguyên cấu trúc bông trầm bên trong. "Chỉ cần một thao tác mạnh tay hoặc cắt sai hướng có thể làm hỏng vân bông, khiến giá trị giảm đi rất nhiều", anh Thuật nói.

Vì thế, nghệ nhân này đã thực hiện rất cẩn thận, thậm chí mất nhiều thời gian hơn việc chế tác những cây trầm khác để đảm bảo hình khối hài hòa và giữ được lượng dầu tự nhiên.

Quá trình chế tác cũng hạn chế sự can thiệp, giữ nét thô mộc tự nhiên của khối trầm.

Ông Phan Quốc Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Trạch, cho biết những người có kinh nghiệm lâu năm trong nghề tại địa phương đã nhận định rằng khối trầm tốc bông của cơ sở chị Lan như "siêu phẩm" trầm hương "trăm năm có một".

Ông Thanh lý giải cây trầm này hình thành tự nhiên 100%, không có sự tác động của con người, đủ tiêu chuẩn làm dược liệu. Trầm tốc bông có dầu lan tỏa từ gốc lên thân, hoa văn đẹp, màu sắc rõ, thân chắc và mùi thơm ngọt, sâu. Nó thường được mua để trưng bày, sưu tầm hoặc chế tác mỹ nghệ cao cấp. Với loại trầm này, càng giữ nguyên khối, giá trị càng tăng theo thời gian. 

Sau khi hoàn thiện, khối trầm này còn lại 15kg, gồm một khúc lớn dài khoảng 1,8m, nặng 11kg và một khúc dài khoảng 80cm, nặng 4kg.

Theo chủ cơ sở và lãnh đạo địa phương, sản phẩm này đã có người trả giá hơn 600 triệu đồng nhưng gia đình chưa bán, bởi giá trị thực tế được cho rằng hơn 1 tỷ đồng.

Phúc Trạch là "thủ phủ" trầm hương chất lượng cao với diện tích trồng cây dó trầm của toàn xã hơn 780ha. Cây dó trầm mang lại nguồn thu nhập cao, giúp nhiều hộ dân thoát nghèo và làm giàu.

Theo thống kê của UBND xã Phúc Trạch, tổng doanh thu từ cây dó trầm và các hoạt động chế biến sản phẩm mỗi năm mang lại nguồn thu 100-130 tỷ đồng.

Vị trí xã Phúc Trạch - chấm màu đỏ (Ảnh: Google Maps).