Căng thẳng Trung Đông leo thang, giá xăng tại Mỹ tăng vọt 14% trong một tuần

Giá xăng tại Mỹ tiếp tục leo thang khi căng thẳng tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu, khiến giá nhiên liệu bán lẻ tăng mạnh chỉ trong vài ngày qua.

Theo dữ liệu của Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình tại Mỹ ngày 7/3 đã lên 3,41 USD/gallon, tăng 14% so với một tuần trước và là mức cao nhất kể từ năm 2024. Đà tăng diễn ra trong bối cảnh giá dầu thô tăng vọt lên mức chưa từng thấy kể từ năm 2023 sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Chi phí năng lượng tăng nhanh không chỉ ảnh hưởng tới xăng mà còn lan sang nhiều loại nhiên liệu khác như diesel cho xe tải, nhiên liệu máy bay và các sản phẩm lọc dầu, khiến chi phí vận tải và sản xuất có nguy cơ gia tăng.

Nguyên nhân chính là nguồn cung dầu từ Vịnh Ba Tư bị gián đoạn. Các tàu chở dầu vốn vận chuyển dầu ra khỏi khu vực hiện không thể hoạt động bình thường, khiến thế giới tạm thời mất khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu.

Sự gián đoạn này đã đẩy giá dầu quốc tế tăng mạnh. Đến cuối tuần, dầu thô chuẩn của Mỹ West Texas Intermediate (WTI) tăng hơn 35% trong tuần, chốt ở mức 90,90 USD/thùng. Theo dữ liệu của AAA, lần gần nhất giá dầu đạt mức này, giá xăng tại Mỹ đã vượt 3,80 USD/gallon.

Mức giá xăng cũng khác nhau đáng kể giữa các bang. Dầu thô chiếm khoảng 60% giá thành xăng, nhưng thuế, chi phí lọc dầu và vận chuyển có thể khiến giá bán lẻ chênh lệch lớn. Tại California, người dân phải trả trung bình 5,08 USD/gallon, cao nhất cả nước, trong khi tại Kansas, giá chỉ khoảng 2,90 USD/gallon, thấp nhất.

Các chuyên gia cho rằng giá xăng có thể ổn định trở lại khi hoạt động vận chuyển dầu được nối lại, song tác động kinh tế có thể kéo dài.

“Ngay cả khi giá chỉ tăng trong ngắn hạn rồi trở lại mức cũ sau 2–3 tháng, điều đó vẫn khiến ngân sách của người dân bị siết chặt và gây tác động đáng kể tới nền kinh tế”, ông Wayne Winegarden, nhà kinh tế tại Viện Nghiên cứu Thái Bình Dương, nhận định.

Trong cuộc phỏng vấn với Reuters hôm 5/3, Tổng thống Donald Trump cho biết chiến dịch quân sự tại Iran là ưu tiên hàng đầu và ông sẵn sàng chấp nhận việc giá nhiên liệu tăng trong ngắn hạn.

“Giá sẽ giảm rất nhanh khi mọi việc kết thúc. Nếu giá có tăng thì sẽ tăng, nhưng điều này quan trọng hơn nhiều so với việc giá xăng tăng thêm một chút”, ông nói.

Các chuyên gia năng lượng nhận định các tổng thống Mỹ có rất ít khả năng kiểm soát trực tiếp giá dầu. Tuy nhiên, Mỹ có thể sử dụng Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) – với sức chứa khoảng 714 triệu thùng – trong trường hợp nguồn cung khẩn cấp.

Năm 2022, khi giá xăng tăng mạnh sau khi chiến sự Nga - Ukraine bùng phát, chính quyền của cựu Tổng thống Joe Biden đã xuất kho hàng triệu thùng dầu từ SPR nhằm hạ nhiệt thị trường.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng biện pháp này chỉ có tác dụng tạm thời và kho dự trữ không được thiết kế để can thiệp dài hạn vào biến động của thị trường năng lượng.