Chàng kỹ sư công nghệ rời phòng lạnh ra ruộng và triết lý “4 không”

Rời phòng máy lạnh về với ruộng đồng

Giữa trang trại rộng hơn 4.000m2 tại xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, nơi phủ kín màu xanh của các loại rau ăn lá, anh Nguyễn Tấn Phương (trú phường Thanh Khê, Đà Nẵng) say sưa kể về “giấc mơ nông nghiệp sạch" đã theo anh gần một thập kỷ.

Ít ai ngờ, người đàn ông đang cặm cụi giữa ruộng rau ấy từng có nhiều năm gắn bó với phòng máy lạnh, máy tính và những dòng mã lập trình. Tốt nghiệp Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TPHCM năm 2007, anh Phương từng là kỹ sư công nghệ thông tin, triển khai các giải pháp IoT (ứng dụng nông nghiệp) cho doanh nghiệp.

Những chuyến đi thực tế đến các nông trại, những lần tận mắt chứng kiến sự lãng phí tài nguyên và cách làm nông còn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm, hóa chất, đã gieo vào anh một câu hỏi lớn: Vì sao không đưa công nghệ vào đồng ruộng một cách bài bản, tử tế, vừa túi tiền hơn?.

Ý nghĩ ấy cứ lớn dần, cho đến cuối năm 2017, anh Phương quyết định rời TPHCM trở về thành phố Đà Nẵng. Cùng người em, anh bắt tay gây dựng trang trại đầu tiên tại huyện Hòa Vang (cũ), đặt tên Afarm.

“Thời điểm đó, nông nghiệp công nghệ cao còn khá mới mẻ tại Đà Nẵng. Tôi vừa làm vừa học, vướng pháp lý đến đâu tháo gỡ đến đó. May mắn, dự án nhận được sự ủng hộ tích cực từ địa phương, họ giúp mô hình từng bước hình thành, đi vào vận hành từ tháng 3/2018”, anh Phương nhớ lại.

Theo anh Phương, ngay từ đầu Afarm được định hình theo triết lý “rau sạch 4 không”: Không phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật hóa học, chất kích thích tăng trưởng và không dùng giống biến đổi gen.

“Thay cho hóa chất là phân hữu cơ, phân xanh, chế phẩm sinh học từ gừng, tỏi, ớt và các biện pháp sinh học khác. Hạt giống chúng tôi sử dụng là loại thuần chủng, giúp cây trồng phát triển theo đúng chu kỳ tự nhiên”, anh Phương chia sẻ.

Trang trại cũng được quy hoạch nhiều nhà màng, thiết kế phù hợp với điều kiện mưa, bão ở miền Trung. Hiện Afarm trồng gần 8 loại rau ngắn ngày như cải, xà lách, rau gia vị, cùng dưa leo, dưa lưới.

Có thời điểm, Afarm gây chú ý với mô hình “Farm on Smartphone”, quản lý trang trại hoàn toàn bằng điện thoại thông minh. Từ gieo trồng, tưới tiêu đến thu hoạch, mọi quy trình đều được kết nối, tự động hóa.

Nhưng rồi sau một thời gian triển khai, anh Phương đã tạm dừng mô hình này do thói quen tiêu dùng của khách hàng chưa thực sự phù hợp, đặc biệt là nhóm khách sỉ, lẻ truyền thống.

Khó khăn không chỉ nằm ở thị trường. Những ngày đầu, Afarm thiếu nhân sự am hiểu nông nghiệp công nghệ cao. Việc thuyết phục người tiêu dùng hiểu thế nào là rau sạch, vì sao giá cao hơn rau ngoài chợ, cũng là một hành trình dài và không ít mệt mỏi.

Bằng sự bền bỉ, Afarm dần khẳng định vị thế. Rau ăn lá và dưa lưới của trang trại đạt chuẩn OCOP (chương trình mỗi xã một sản phẩm) 4 sao, có mặt tại nhiều siêu thị lớn. Trung bình mỗi tháng, Afarm cung cấp khoảng 1,5 tấn rau sạch cho thị trường.

Hai năm trở lại đây, Afarm còn mở thêm cánh cửa mới khi áp dụng mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm. Học sinh, du khách được trực tiếp gieo hạt, thu hoạch, chạm tay vào đất và hiểu rằng, phía sau bó rau xanh là cả một quá trình lao động và tri thức. Mỗi năm, hơn 10.000 lượt khách tìm đến Afarm, mở ra hướng đi mới giàu tiềm năng.

Theo lãnh đạo UBND xã Hòa Vang, các mô hình như Afarm đang góp phần quan trọng vào phát triển nông nghiệp bền vững, nâng cao thu nhập cho nông dân, giảm thiểu tác động môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nông nghiệp công nghệ cao là nền tảng sinh kế

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với tái cơ cấu ngành là định hướng then chốt, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Với diện tích đất nông nghiệp chiếm tới 85,8% diện tích tự nhiên (hơn 1 triệu hécta), Đà Nẵng có đủ điều kiện để chuyển mình mạnh mẽ, xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả, tạo động lực phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và nông thôn mới.

Giai đoạn 2020-2025, ngành nông nghiệp thành phố đã đạt nhiều kết quả từ chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi đến phát triển các mô hình ứng dụng công nghệ cao. Nổi bật là các mô hình tại xã Hòa Vang, Đại Lộc, Hiệp Đức, Thăng Bình đã áp dụng đồng bộ công nghệ như thủy canh, tưới nước tự động, cảm biến môi trường, phần mềm số hóa quy trình sản xuất.

Đặc biệt, việc gắn nông nghiệp với du lịch trải nghiệm, giáo dục sinh thái đã tạo ra giá trị gia tăng mới, mang đến lợi ích kép cho cả sản xuất, quảng bá địa phương.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, trong bối cảnh nông nghiệp đang chuyển đổi theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, thành phố xác định nông nghiệp công nghệ cao, thông minh, sinh thái là một trong những trụ cột chiến lược.

Đà Nẵng sẽ tập trung hình thành khu vực sản xuất nông nghiệp thông minh tích hợp sản xuất, logistics và chuyển đổi số, đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ như IoT, AI, Blockchain trong quản lý canh tác, giám sát môi trường, truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Thành phố cũng khuyến khích phát triển các mô hình “nông nghiệp số, nông nghiệp mở”, tạo sự kết nối giữa nông dân, doanh nghiệp, viện nghiên cứu trong toàn chuỗi sản xuất, tiêu thụ.

Thời gian tới, Đà Nẵng sẽ ưu tiên triển khai các khu nông nghiệp công nghệ cao tại Hiệp Đức, Thăng Bình, Tam Kỳ, Duy Xuyên, Núi Thành, Chu Lai, tháo gỡ vướng mắc để sớm đưa vào hoạt động Trung tâm Công - Nông nghiệp Tam Anh.

Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng khẳng định, trong bối cảnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, tuần hoàn và số hóa, nông nghiệp công nghệ cao sẽ tiếp tục giữ vai trò nền tảng sinh kế, trụ cột bảo vệ môi trường, không gian văn hóa bản sắc và là động lực phát triển kinh tế bền vững của thành phố.