"Có lao động thi lại tiếng Hàn đến 3 lần, mong được ra nước ngoài làm việc"

Tâm tư được Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng chia sẻ tại hội nghị tổng kết công tác năm của Trung tâm Lao động ngoài nước, chiều 25/12.

Gần 8.500 lao động xuất cảnh trong năm 2025

Báo cáo với lãnh đạo Bộ Nội vụ, Giám đốc Trung tâm Lao động ngoài nước Đặng Huy Hồng nhấn mạnh, năm 2025, Trung tâm tiếp tục khẳng định rõ vai trò và sứ mệnh trong việc triển khai chính sách việc làm quốc gia thông qua các chương trình phái cử lao động phi lợi nhuận theo các thỏa thuận quốc tế.

Đối với các nhiệm vụ do Bộ giao, Trung tâm đã hoàn thành 100% nội dung công tác đăng ký trong năm 2025, bảo đảm cả về tiến độ lẫn chất lượng.

Một trong những dấu ấn nổi bật của Trung tâm Lao động ngoài nước năm 2025 là công tác hợp tác với Hàn Quốc trong khuôn khổ Chương trình EPS. Trung tâm đã phối hợp với Cục Quản lý lao động ngoài nước chuẩn bị, đàm phán và trình Bộ ký lại Bản ghi nhớ về phái cử và tiếp nhận lao động với Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc.

Các kỳ thi tiếng Hàn, kiểm tra tay nghề và đánh giá năng lực cho lao động ngành sản xuất chế tạo và nông nghiệp được tổ chức thành công, đáp ứng yêu cầu của phía tiếp nhận.

Trung tâm cũng phối hợp với HRD Korea tổ chức kỳ thi tiếng Hàn và kiểm tra tay nghề ngành ngư nghiệp, mở rộng cơ hội cho người lao động có nguyện vọng tham gia chương trình. Đặc biệt, sự kiện “Ngày lao động Việt Nam tại Hàn Quốc năm 2025” đã góp phần tăng cường gắn kết, khẳng định vị thế lao động Việt Nam tại thị trường này.

Việc ký lại Bản ghi nhớ Chương trình EPS giữa Bộ Nội vụ và Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc nhân chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Hàn Quốc đã tạo dấu ấn quan trọng trong quan hệ hợp tác lao động song phương.

Song song với việc duy trì ổn định các thị trường truyền thống, Trung tâm Lao động ngoài nước cũng chủ động đa dạng hóa thị trường, mở rộng ngành nghề và nâng cao chất lượng phái cử.

Tại thị trường CHLB Đức, việc tiếp tục ký kết với Cơ quan lao động Liên bang Đức, Phòng thương mại và công nghiệp Đức về tiếp nhận lao động trong lĩnh vực nhà hàng, chế biến món ăn, khách sạn, cùng hợp tác với Công ty TNHH Vivantes Diễn đàn người cao tuổi trong lĩnh vực điều dưỡng đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc đưa lao động có tay nghề sang làm việc tại châu Âu.

Đối với thị trường Nhật Bản, bên cạnh đối tác truyền thống IM Japan và Osaka, Trung tâm mở rộng hợp tác với Hiệp hội phi lợi nhuận We are Asian, tạo thêm kênh phái cử lao động phi lợi nhuận, phù hợp với lao động chính sách, hộ nghèo, hoàn cảnh khó khăn.

Đáng chú ý, năm 2025, Trung tâm đã triển khai tuyển chọn và phái cử những lao động Việt Nam đầu tiên sang làm việc tại Australia trong khuôn khổ chương trình VLMA (chương trình hỗ trợ công dân Việt Nam đi làm việc trong ngành nông nghiệp tại Australia). Dù số lượng còn khiêm tốn, song đây được xem là tiền đề quan trọng để từng bước đưa lao động Việt Nam tiếp cận thị trường có thu nhập cao trong thời gian tới.

Về kết quả cụ thể, năm 2025 có 27.451 người lao động đăng ký tham gia tuyển chọn các chương trình do Trung tâm Lao động ngoài nước thực hiện. Số lao động xuất cảnh đạt 8.446 người, tương đương 98,23% kế hoạch đề ra. Trong đó, Chương trình EPS tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chiếm gần 96% tổng số lao động xuất cảnh.

Cùng với công tác tuyển chọn, phái cử, việc quản lý hợp đồng và xử lý vi phạm được triển khai nghiêm túc.

Trong lĩnh vực đào tạo, năm 2025, Trung tâm đã xây dựng phương án và tổ chức 93 khóa đào tạo cho 9.665 lượt người lao động tại nhiều địa phương như Hà Nội, Nghệ An, Đà Nẵng, TPHCM, Đồng Tháp...

Bên cạnh những kết quả đạt được, theo lãnh đạo Trung tâm Lao động ngoài nước, năm 2025, đơn vị đối mặt với không ít hạn chế, thách thức từ biến động thị trường, chính sách tiếp nhận lao động và những rào cản thực tế ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả phái cử.

Trong đó, nổi bật là việc số lượng lao động xuất cảnh tại một số thị trường chưa đạt chỉ tiêu đề ra so với kế hoạch.

So với năm 2024, số lượng lao động tham gia Chương trình EPS được tuyển chọn và xuất cảnh có xu hướng giảm. Thực tế này phản ánh những khó khăn của chương trình khi yêu cầu của đối tác ngày càng cao, trong khi rào cản về năng lực tiếng Hàn vẫn là trở ngại lớn đối với nhiều người lao động.

Tại thị trường Nhật Bản, dù là thị trường truyền thống với nhiều chương trình hợp tác, song mức độ thu hút người lao động trong năm 2025 chưa đạt như kỳ vọng. Nguyên nhân được lãnh đạo Trung tâm chỉ ra là thời gian đào tạo kéo dài, trong khi tỷ giá đồng yen suy giảm mạnh khiến thu nhập thực tế của người lao động giảm thấp.

Ông Hồng nhận định, yếu tố này tác động trực tiếp đến quyết định lựa chọn thị trường của người lao động, làm giảm số lượng đăng ký tham gia các chương trình phái cử sang Nhật Bản.

Ngay cả những thị trường truyền thống như Hàn Quốc và Nhật Bản cũng liên tục điều chỉnh chính sách, tạo ra những thách thức mới đối với công tác phái cử.

Đáng chú ý, việc phía Hàn Quốc giảm chỉ tiêu tiếp nhận lao động đã ảnh hưởng lớn đến kết quả chung của Trung tâm trong năm 2025. Bởi lẽ, Chương trình EPS vẫn giữ vai trò xương sống trong hoạt động phái cử lao động của đơn vị. Khi chỉ tiêu tiếp nhận sụt giảm, dư địa để mở rộng quy mô xuất cảnh theo chương trình này cũng bị thu hẹp đáng kể.

Bên cạnh đó, mặc dù tỷ lệ lao động Việt Nam cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc đã giảm nhiều so với các giai đoạn trước, song con số này vẫn cao hơn mức bình quân của 16 quốc gia đang phái cử lao động sang thị trường này.

Theo lãnh đạo Trung tâm Lao động ngoài nước, thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của lao động Việt Nam mà còn tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến tính bền vững của Chương trình EPS trong dài hạn, nhất là trong bối cảnh chính sách của phía Hàn Quốc có thể tiếp tục điều chỉnh.

Đối với thị trường Nhật Bản, việc duy trì chính sách tiền tệ sau nới lỏng, kéo theo đồng yen rớt giá mạnh, đã làm suy giảm đáng kể thu nhập thực tế của người lao động Việt Nam đang làm việc tại đây. Hệ quả là sức hấp dẫn của thị trường Nhật Bản giảm sút, số lượng người lao động lựa chọn thị trường này trong năm 2025 cũng theo đó sụt giảm.

Trăn trở với lao động Việt

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng biểu dương những kết quả công tác mà Trung tâm Lao động ngoài nước đạt được trong suốt quá trình hoạt động cũng như trong năm 2025.

Thứ trưởng đánh giá, Trung tâm là đơn vị làm việc chuyên nghiệp, bài bản, có sự đoàn kết nội bộ, thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ do Bộ giao, đồng thời phối hợp tốt với các đơn vị trong và ngoài Bộ.

Từ thực tiễn chuyến công tác tại Hàn Quốc và tham dự Diễn đàn lao động trong năm vừa qua, Thứ trưởng cho biết ông rất trăn trở đối với công tác đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Theo lãnh đạo Bộ, bên cạnh những kết quả tích cực, cần nhìn nhận cả những vấn đề khó khăn, hạn chế. Trung tâm đã đáp ứng được số lượng lao động xuất cảnh, đạt những kết quả đáng ghi nhận. Song, thực tế cho thấy nhu cầu của người lao động vẫn cao hơn nhiều so với khả năng đáp ứng hiện nay.

Trong năm 2025, chỉ có hơn 8.000 lao động được xuất cảnh, trong khi có tới trên 24.000 người có nguyện vọng đi làm việc ở nước ngoài. Thứ trưởng chia sẻ sự trăn trở khi chứng kiến nhiều lao động dự thi tiếng Hàn nhiều lần, có trường hợp thi tới 3 lần vẫn tiếp tục đăng ký với mong muốn được sang Hàn Quốc làm việc, cải thiện cuộc sống.

Từ thực tế đó, Thứ trưởng đặt vấn đề về trách nhiệm của các cơ quan trong việc tìm kiếm giải pháp phù hợp nhằm đáp ứng tốt hơn nguyện vọng chính đáng của người lao động. Theo Thứ trưởng, đây không chỉ là câu chuyện về chỉ tiêu hay con số, mà còn gắn với sinh kế và đời sống của nhiều gia đình.

Một nội dung khác được Thứ trưởng lưu ý là công tác phát triển thị trường, bởi hiện chỉ mới tập trung phát triển các thị trường truyền thống. Các thỏa thuận hợp tác phần lớn là ký lại hoặc gia hạn, trong khi việc mở rộng sang các thị trường mới còn hạn chế. Thứ trưởng đề nghị Cục Quản lý lao động ngoài nước và Vụ Hợp tác quốc tế phối hợp chặt chẽ với Trung tâm để nghiên cứu, đề xuất các hướng phát triển mới.

Nhắc lại sự quan tâm của Tổng Bí thư Tô Lâm tại một buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội gần đây, Thứ trưởng cho biết, công tác đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài là một trong 3 vấn đề lớn được lãnh đạo Đảng đặc biệt quan tâm. Từ đó, ông đề nghị Trung tâm cần lưu tâm, nghiên cứu kỹ hơn kế hoạch triển khai năm 2026.

Đề cập đến vòng tuần hoàn lao động, Thứ trưởng đánh giá hiệu quả kết nối việc làm cho lao động sau khi về nước chưa đáp ứng được kỳ vọng. Thực tế, dù đã đưa hơn 8.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài, nhưng hội chợ lao động hồi hương chỉ thu hút hơn 200 người tham gia, ít người trong số đó tìm được việc làm.

Theo Thứ trưởng, thực tế này cho thấy công tác dự báo nhu cầu lao động trong nước và kết nối việc làm cho lao động hồi hương cần tiếp tục được quan tâm hơn. Việc cung cấp thông tin kịp thời, phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp trong nước sẽ góp phần hạn chế lãng phí nguồn nhân lực.

Đối với công tác thị trường, Thứ trưởng nhận định Trung tâm Lao động ngoài nước là một thương hiệu có uy tín và năng lực so với nhiều đơn vị tương tự. Tuy nhiên, việc mở rộng khả năng tiếp cận người lao động, đặc biệt là khâu truyền thông chính sách cần được tăng cường để bảo đảm thông tin chính thống đến được với đông đảo người lao động.

Thứ trưởng cũng lưu ý về chất lượng lao động tại một số thị trường, nhất là thị trường châu Âu, khi lao động chủ yếu là lao động thời vụ, số lượng lao động có trình độ, tay nghề cao còn hạn chế. Ông đề nghị Trung tâm tiếp tục chú trọng công tác quản lý, nâng cao chất lượng nguồn lao động, đồng thời hạn chế tình trạng vi phạm pháp luật và các vấn đề phát sinh ở nước sở tại.

Đặc biệt, Thứ trưởng nhấn mạnh chuyển đổi số là yêu cầu quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả hoạt động của Trung tâm. Theo đó, Trung tâm cần tập trung xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu, tích hợp và các ứng dụng trực tuyến phục vụ toàn bộ quy trình: từ tiếp nhận nhu cầu, tuyển chọn, đào tạo, quản lý lao động ở nước ngoài, đến hỗ trợ hoàn thành hợp đồng và tái hòa nhập, khởi nghiệp.

Bên cạnh các vấn đề về chuyên môn, Thứ trưởng cũng đặc biệt quan tâm đến công tác tổ chức cán bộ của Trung tâm. Từ thực trạng nhiều cán bộ đã làm việc tại Trung tâm hơn 10 năm nhưng vẫn là lao động hợp đồng, Thứ trưởng yêu cầu Trung tâm khẩn trương hoàn thiện tờ trình, báo cáo lãnh đạo Bộ để xem xét, giải quyết sớm vấn đề này.