Con đặc sản xưa nhiều người “sợ xanh mặt”, nay thành đặc sản Tây Bắc tiền triệu, dân nhậu mê tít săn lùng

Đối với nhiều người, bọ xít là loài côn trùng “ác mộng” bởi mùi hôi đặc trưng. Tuy nhiên, với bà con dân tộc Thái ở một số tỉnh Tây Bắc như Sơn La, Yên Bái, bọ xít lại được xem là nguyên liệu chế biến nhiều món ăn độc đáo, trong đó nổi tiếng nhất là món bọ xít rang lá chanh.

Món ăn này tuy dân dã nhưng lại mang hương vị đặc trưng của núi rừng, khiến không ít du khách vừa tò mò vừa e dè khi lần đầu nhìn thấy.

Vào khoảng cuối xuân đến đầu hè, khi những vườn nhãn, vải bắt đầu ra hoa, kết trái và đâm nhiều lộc non cũng là lúc bọ xít kéo đến hút nhựa, làm tổ và sinh sản. Đây cũng là thời điểm người dân địa phương rủ nhau đi bắt bọ xít về chế biến món ăn.

Theo anh Hà Chung, người Thái ở xã Thuận Châu, Sơn La, loại bọ xít được dùng làm món ăn phải là bọ xít non chưa mọc cánh cứng, thường sống trên cây nhãn hoặc cây vải.

“Muốn bắt được nhiều bọ xít, bà con thường rung mạnh các tán cây hoặc dùng sào khều cho chúng rơi xuống. Có nơi còn giăng lưới dưới gốc cây để thu gom”, anh Chung chia sẻ.

Sau khi bắt về, bọ xít không thể chế biến ngay mà phải trải qua bước sơ chế khá kỹ để khử mùi hôi đặc trưng.

Theo kinh nghiệm của người địa phương, bọ xít thường được ngâm vào nước măng chua khoảng 15–20 phút. Loại nước này có tác dụng khử mùi côn trùng rất hiệu quả.

“Bọ xít rất sợ mùi măng chua nên khi ngâm sẽ nhanh chóng hết mùi hôi”, anh Chung cho biết.

Sau khi ngâm, người ta bỏ đầu, cánh, chân và ruột bọ xít, rửa lại bằng nước sạch rồi để ráo trước khi chế biến.

Cách chế biến phổ biến nhất là chiên hoặc rang bọ xít với mỡ lợn. Người dân địa phương cho rằng dùng mỡ lợn sẽ giúp món ăn béo và thơm hơn so với dầu ăn.

Để bọ xít giòn tan, chảo mỡ phải thật nóng và người nấu phải đảo đều tay. Khi bọ xít chín và chuyển sang màu cánh gián đẹp mắt, chúng sẽ được vớt ra đĩa và rắc thêm lá chanh thái chỉ lên trên.

Điều đặc biệt là món ăn này hầu như không cần nêm thêm gia vị, bởi bản thân bọ xít đã mang sẵn vị mặn, cay và ngọt tự nhiên.

Khi thưởng thức, lớp vỏ bọ xít giòn rụm, bên trong béo ngậy, hòa cùng mùi thơm của lá chanh tạo nên hương vị rất riêng.

Ngoài rang lá chanh, người Thái còn chế biến bọ xít cùng nước măng chua. Bọ xít sau khi làm sạch được đảo cùng nước măng chua trên chảo, đun liu riu đến khi cạn nước rồi bày ra đĩa.

Món ăn thường được dùng cùng cơm nóng hoặc nhâm nhi với rượu ngô trong bữa cơm gia đình.

Theo người dân địa phương, trước đây bọ xít được xem là món ăn dân dã, dễ kiếm và gần như “không tốn tiền mua”. Tuy nhiên, hiện nay món ăn này đã trở nên nổi tiếng hơn và thường được dùng để đãi khách quý.

Nhiều nhà hàng, quán ăn tại địa phương cũng đưa bọ xít vào thực đơn để phục vụ du khách muốn trải nghiệm ẩm thực vùng cao.

Chị Vũ Thủy (Hà Nội) cho biết từng có dịp thưởng thức món bọ xít chiên giòn khi du lịch Sơn La.

“Lúc đầu nhìn món này khá sợ, nhưng khi thử lại thấy ngon bất ngờ. Bọ xít chiên có vị giòn, béo, khá giống các món côn trùng như cào cào hay châu chấu”, chị Thủy nói.

Tuy vậy, theo một số người có kinh nghiệm, món ăn từ bọ xít có thể gây dị ứng với những người có cơ địa nhạy cảm. Vì vậy, thực khách nên cân nhắc trước khi thưởng thức.

Dù vậy, với nhiều người yêu ẩm thực vùng cao, bọ xít rang lá chanh vẫn là một trong những món đặc sản độc đáo, mang hương vị rất riêng của núi rừng Tây Bắc.

Khánh Linh (t/h)