Đề xuất đầu tư 38.500 tỷ đồng xử lý dứt điểm ô nhiễm hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải

Hội nghị do Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc và Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đồng chủ trì. Cùng tham dự hội nghị có lãnh đạo các tỉnh, thành phố Hải Phòng, Hưng Yên, Bắc Ninh.

Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc, sau 4 năm nghiên cứu kỹ lưỡng, đánh giá toàn diện, không thể tiếp tục để tình trạng ô nhiễm trên hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải kéo dài như hiện nay. Quan điểm xuyên suốt là phải giải quyết đến cùng, xử lý dứt điểm, triệt để tình trạng này.

Ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh, mục tiêu, yêu cầu của dự án đã rõ ràng. Các địa phương thống nhất cao về sự cần thiết phải triển khai ngay. Nguyên tắc thực hiện là bảo đảm tính đồng bộ toàn hệ thống, hiện đại, hiệu quả cao và ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong triển khai, quản lý, vận hành.

Bí thư Thành ủy Hà Nội đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn chung để các địa phương triển khai thống nhất, tránh tình trạng mỗi nơi thực hiện một cách khác nhau. Riêng trên địa bàn Hà Nội, tuyến đi qua dài hơn 19 km sẽ được định hướng đô thị hóa hoàn toàn theo hướng hiện đại, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan hai bên tuyến.

Bí thư Thành ủy Hà Nội cũng đề nghị các địa phương thống nhất tinh thần là khởi công đồng loạt vào dịp 30/4 và phấn đấu hoàn thành trong thời gian dưới 2 năm. Việc triển khai cần khẩn trương, quyết liệt và bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Cùng với nguồn vốn đầu tư công, Hà Nội cũng như các địa phương trong hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải nghiên cứu áp dụng hình thức đầu tư công tư (PPP) nhằm huy động nguồn lực xã hội, giảm áp lực ngân sách và đẩy nhanh tiến độ.

Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh, với quyết tâm chính trị cao và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, dự án hoàn toàn có thể triển khai nhanh, hiệu quả, góp phần cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng sống của người dân và tạo diện mạo phát triển mới cho toàn khu vực.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cũng cho rằng, đây là một dự án rất quan trọng, cần triển khai sớm và đồng bộ để mang lại hiệu quả trong vòng 2 năm. Bộ sẽ nhanh chóng cùng các địa phương hoàn thiện và trình Chính phủ cho phép đưa dự án vào nhóm công trình cấp bách. Ngoài nguồn vốn ngân sách, dự án sẽ áp dụng hình thức đầu tư PPP.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng cũng giao các đơn vị chuyên môn xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn chung cho dự án, đảm bảo tính đồng bộ và hiện đại, đặc biệt trong việc xử lý nước thải, bảo vệ môi trường, quan trắc nguồn nước… Mỗi địa phương có nhiều dự án thành phần, nhưng phải được đặt trong một tổng dự án chung. Các địa phương sẽ tuân thủ các tiêu chuẩn, quy định này khi triển khai dự án thành phần.

Báo cáo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, những năm gần đây, trước sức ép của quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, tác động của biến đổi khí hậu… hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải đã và đang đối mặt rất nhiều thách thức như: thiếu hụt nguồn nước trong mùa khô, gia tăng áp lực tiêu thoát nước trong mùa mưa lũ và đặc biệt là “điểm nóng” về ô nhiễm môi trường nước nhưng chưa được giải quyết... Điều này ảnh hưởng lớn đến việc thực hiện nhiệm vụ và phát huy vai trò, lợi thế của một hệ thống thủy lợi lớn ở trung tâm Đồng bằng sông Hồng.

Trước những tồn tại, thách thức đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng định hướng phát triển hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải trở thành mô hình mẫu về thủy lợi hiện đại, lấy khai thác nguồn nước và hạ tầng thủy lợi phục vụ đa mục tiêu làm cốt lõi, bảo vệ môi trường sinh thái để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội vùng Bắc Hưng Hải theo hướng đa tầng giá trị. Cùng với đó là yêu cầu cấp thiết về kiểm soát chất lượng và bảo vệ môi trường nước của hệ thống thủy lợi. Các giải pháp thực hiện và đầu tư tổng thể, đồng bộ, tích hợp công trình và phi công trình, ưu tiên các công trình phục vụ đa mục tiêu.

“Mục tiêu tổng quát là phát triển tổng thể thủy lợi Bắc Hưng Hải theo hướng hiện đại, phục vụ đa mục tiêu gắn với đa tầng giá trị, bảo vệ môi trường sinh thái bền vững, không gian xanh, bảo đảm an ninh nguồn nước trong vùng và góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Hồng”, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất 3 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chính. Nhóm thứ nhất là hoàn thiện hạ tầng và hiện đại hóa quản lý, vận hành hệ thống thủy lợi đảm bảo năng lực phục vụ đa mục tiêu. Gồm: cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới, hiện đại hóa 13 công trình thủy lợi đầu mối lớn (như Xuân Quan, Cầu Cất, An Thổ, Nam Kẻ Sặt…) và công trình điều tiết trên kênh trục chính (như cống Kênh Cầu, Lực Điền, Bằng Ngang…); 18 đầu kênh nhánh cấp 1 để chủ động tưới, cấp nước, tiêu nước, tạo dòng chảy liên tục trong hệ thống, kiểm soát số lượng và chất lượng nước; lắp đặt hệ thống quan trắc tự động.

Nhóm thứ 2 là kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng nước, với trọng tâm xây dựng hệ thống xử lý nước thải tại 18 điểm đầu kênh, thu gom nguồn thải phân tán và phân cấp rõ trách nhiệm quản lý.

Nhóm thứ 3 là hạ tầng và giá trị văn hóa, lịch sử trong vùng kết hợp chỉnh trang hạ tầng các công trình trọng điểm và hệ thống kênh trục chính Bắc Hưng Hải, kết nối du lịch, tạo quỹ đất khoảng 2.150 ha để phát triển đô thị và dịch vụ.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, sơ bộ kinh phí dự kiến để thực hiện các giải pháp khoảng 38.500 tỷ đồng (chưa bao gồm kinh phí giải phóng mặt bằng, kinh phí chỉnh trang…); riêng kinh phí kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng nguồn nước 11.140 tỷ đồng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự kiến bố trí khoảng 6.000 tỷ đồng; còn lại do các địa phương Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng bố trí.

Hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải cấp nước tưới cho 116.665 ha đất nông nghiệp, tạo nguồn cấp nước cho thủy sản, dân sinh và các ngành kinh tế khác; tiêu thoát nước cho 198.995 ha đất nông nghiệp, công nghiệp, đô thị và hạ tầng, góp phần quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương.