Đề xuất xây dựng căng tin phi lợi nhuận trong trại tạm giam

Dự thảo Thông tư do Cục Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng xây dựng, đang được lấy ý kiến từ 31/3 đến hết 10/4, trong đó lần đầu tiên đã "luật hóa" chi tiết các hoạt động dịch vụ thiết yếu.

Theo cơ quan soạn thảo, nguyên tắc đầu tiên là tính chất phục vụ và phi lợi nhuận, hoạt động căng tin phải được tổ chức công khai, minh bạch và chủ yếu mang tính chất phục vụ nhu cầu thiết yếu, "tuyệt đối không được giao khoán, giao chỉ tiêu lợi nhuận hoặc tổ chức đấu thầu".

Tại quy định hiện hành (Thông tư 34/2017), hoạt động căng tin chỉ được nhắc đến sơ lược, không có các ràng buộc pháp lý chặt chẽ về mục đích hoạt động.

Ngăn chặn tư duy "kinh doanh" trong cơ sở giam giữ giúp loại bỏ nguy cơ trục lợi, đảm bảo rằng người bị giam giữ không bị ép giá hoặc phải mua hàng hóa kém chất lượng, dự thảo quy định kết quả chênh lệch thu chi từ căng tin sẽ không được coi là lợi nhuận doanh nghiệp thông thường mà phải được dùng tái đầu tư chất lượng dịch vụ, hỗ trợ y tế, giáo dục và đặc biệt là giúp đỡ những người bị giam giữ không có thân nhân.

Điều này sẽ giúp hoạt động căng tin thành một công cụ an sinh xã hội nội bộ, mang lại sự công bằng cho những đối tượng yếu thế nhất trong môi trường giam giữ.

Dùng phần mềm quản lý bán hàng, kế toán

Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống "trại tạm giam thông minh" và thực tiễn cho thấy các phương pháp quản lý thủ công bằng sổ sách giấy đã không còn phù hợp. Hoạt động căng tin cũng được khuyến khích ứng dụng phần mềm quản lý bán hàng, sử dụng mã vạch để theo dõi lịch sử giao dịch, số lần mua và thanh quyết toán.

Việc quản lý thu chi cũng phải được phản ánh đầy đủ vào hệ thống sổ sách kế toán của đơn vị theo Luật Kế toán, thay vì sổ tay ghi chép nội bộ thiếu sự kiểm soát chặt chẽ từ cơ quan tài chính.

Về mặt quản lý hàng hóa và giá cả, dự thảo mới thiết lập một cơ chế kiểm soát kép để bảo vệ người tiêu dùng đặc biệt này.

Đầu tiên, về danh mục hàng hóa, Điều 11 quy định thủ trưởng cơ sở giam giữ quyết định danh mục dựa trên điều kiện tự nhiên và phong tục tập quán địa phương, nhưng phải ưu tiên các sản phẩm có "dán nhãn xanh" và cấm các sản phẩm từ nhựa tổng hợp polime để bảo vệ môi trường

Với cơ chế giá, dự thảo yêu cầu giá bán phải tương đương giá bán lẻ thị trường địa phương và phải được phê duyệt, niêm yết công khai hàng tháng. So với quy định tại khoản 7 Điều 9 Thông tư 34, dự thảo mới quy định cụ thể hơn về quy trình phê duyệt giá định kỳ, tránh tình trạng giá căng tin bị thả nổi hoặc cao hơn nhiều so với bên ngoài.

Tất cả hàng hóa bắt buộc phải có hóa đơn tài chính, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và đảm bảo an toàn thực phẩm - điều này cho thấy sự chuyên nghiệp hóa trong khâu cung ứng vật tư cho trại giam.

Mỗi tháng người bị tạm giữ, tạm giam được mua lương thực, thực phẩm ăn thêm với giá trị không quá 5 lần định lượng ăn trong tháng theo quy định của Nhà nước. Mức này đã được điều chỉnh cao hơn quy định hiện hành (3 lần tiêu chuẩn ăn ngày thường).

Dự thảo cũng thể hiện những điểm nhân văn thông qua các quy định về việc giúp đỡ vật chất giữa những người bị giam giữ qua hình thức mua quà hộ. Điều 13 quy định "người bị tạm giữ, tạm giam không được tự ý mua bán, trao đổi hàng hóa với nhau", nhưng nếu muốn giúp đỡ người khác có hoàn cảnh khó khăn hơn, họ có thể viết đơn đề nghị và phải được Thủ trưởng cơ sở đồng ý.

Thông tư đang được dự thảo sẽ áp dụng với người bị tạm giữ, người bị tạm giam tại các cơ sở giam giữ do Công an nhân dân quản lý và không điều chỉnh việc nhận quà, liên lạc của phạm nhân đang chấp hành án phạt tù tại các cơ sở giam giữ và người đã có quyết định thi hành án phạt tù của toà án đang chờ chuyển đến nơi chấp hành án.

Hải Thư