Doanh nghiệp Nhật làm lơ cho nhân viên nhuộm tóc, sơn móng để... giữ người

Nỗ lực “thoải mái hóa” nơi làm việc

Trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt nhằm thu hút lao động trẻ giữa bối cảnh dân số già hóa và thiếu hụt nhân lực trầm trọng, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang chủ động nới lỏng các quy định vốn được xem là nghiêm ngặt về ngoại hình và trang phục tại nơi làm việc.

Tóc nhuộm, móng tay nghệ thuật, giày thể thao hay phụ kiện cá nhân, những yếu tố từng bị coi là không phù hợp, nay dần được chấp nhận trong nhiều môi trường lao động.

Hinako Mori (22 tuổi), một nhân viên bán thời gian tại chuỗi bán lẻ giá rẻ Don Quijote ở Tokyo, cho biết lý do lớn nhất khiến cô chọn công việc này là vì công ty không đặt nặng vấn đề màu tóc.

Mori thường xuyên nhuộm tóc với các gam màu sáng như xám tro, xanh nhạt hoặc xanh đậm. Cô nhớ lại thời gian làm việc tại một cửa hàng tiện lợi lớn, nơi nhân viên buộc phải để tóc đen hoặc nâu sẫm.

“Có lần tôi nhuộm tóc vàng. Ngay hôm sau quản lý lập tức yêu cầu tôi hoặc đội tóc giả hoặc dùng bình xịt che đi. Điều đó khiến tôi rất căng thẳng”, Mori chia sẻ.

Cách đây không lâu, chuỗi cửa hàng bán lẻ tại Nhật Bản Don Quijote, thuộc Tập đoàn Pan Pacific International, đã nới lỏng quy định về màu tóc và sơn móng tay.

Hiện nay, gần một phần tư nhân viên của chuỗi này để tóc màu sáng hoặc nổi bật. Nếu tính cả số lượng nhân viên nhuộm màu tóc nâu thì khoảng 55% lao động tại đây không còn giữ màu tóc đen truyền thống.

Theo sau Don Quijote, nhiều doanh nghiệp khác cũng điều chỉnh chính sách.

Chuỗi nhà thuốc Fuji Yakuhin đã bãi bỏ hầu hết các quy định về ngoại hình đối với nhân viên không phải dược sĩ.

Cụ thể, đơn vị này cho phép người lao động tự do để mọi màu tóc, sơn móng tay nghệ thuật, trang điểm đậm và đeo nhiều loại trang sức, thay vì chỉ được đeo nhẫn cưới như trước.

Chuỗi siêu thị Tokyu Store cũng nới lỏng các hạn chế liên quan đến tóc, phụ kiện, móng tay và khuyên tai.

Thực tế, quá trình “cởi mở hóa” các chuẩn mực trang phục tại nơi làm việc ở Nhật Bản đã diễn ra suốt hơn hai thập niên.

Kể từ đó, nhiều quy định về trang phục mùa nóng được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn. Chẳng hạn như các nhân viên cửa hàng bách hóa không còn bắt buộc mặc đồng phục, tài xế taxi không phải đeo găng tay trắng như trước.

Văn hóa khắt khe vẫn tồn tại

Tuy vậy, làn sóng nới lỏng gần đây về màu tóc, móng tay và phụ kiện cá nhân chủ yếu xuất phát từ các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đó là những đơn vị đang chịu áp lực lớn từ tình trạng thiếu lao động nhưng không có nhiều dư địa để cạnh tranh bằng tiền lương.

Nhật Bản hiện là một trong những quốc gia già hóa nhanh nhất thế giới, trong khi chính sách nhập cư vẫn tương đối chặt chẽ.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), dân số trong độ tuổi lao động của nước này đã giảm khoảng 16% kể từ mức đỉnh năm 1995. Điều đó khiến cuộc cạnh tranh giành nhân lực ngày càng trở nên gay gắt.

Một khảo sát của tờ Reuters cho thấy khoảng hai phần ba doanh nghiệp Nhật Bản thừa nhận tình trạng thiếu lao động đang gây tác động nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Tokyo Shoko Research, đây cũng là nguyên nhân hàng đầu khiến các doanh nghiệp phá sản trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9/2025.

Một nhà nghiên cứu của tập đoàn chuyên về lĩnh vực nhân sự Mynavi nhận định, sinh viên tại quốc gia này hiện không chỉ tìm cơ hội kiếm thêm thu nhập hay tích lũy kinh nghiệm, mà còn mong muốn cảm giác thoải mái và tự do trong môi trường làm việc.

Tuy nhiên, họ cũng không kỳ vọng sự linh hoạt này sẽ áp dụng rộng rãi với các công việc toàn thời gian.

Dù xu hướng nới lỏng đang lan rộng, nhiều giới hạn vẫn được duy trì trong văn hóa doanh nghiệp tại Nhật Bản.

Những hình thức thể hiện cá tính phổ biến ở phương Tây như xỏ khuyên vẫn bị xem là khó chấp nhận tại nhiều công ty. Người lao động có hình xăm cũng phải che kín để tránh gây khó chịu cho khách hàng.

Không phải tập đoàn lớn nào cũng sẵn sàng thay đổi. Sumitomo Mitsui Banking Corp, một trong những ngân hàng lớn nhất Nhật Bản, cho biết họ không có quy định cụ thể về màu tóc hay sơn móng tay, nhưng vẫn tồn tại luật “ngầm” rằng ngoại hình cá nhân không nên gây chú ý quá mức trong môi trường làm việc.

Dẫu vậy, giới chuyên gia cho rằng sự dịch chuyển hiện nay phản ánh nỗ lực của doanh nghiệp Nhật Bản trong việc thích nghi với những thay đổi về nhân khẩu học và kỳ vọng của thế hệ trẻ.

Khi nhân công ngày càng khan hiếm, những chuẩn mực cứng nhắc từng được xem là biểu tượng của tính kỷ luật và đồng nhất trong văn hóa công sở Nhật Bản đang dần nhường chỗ cho sự linh hoạt, nhằm tạo ra môi trường làm việc hấp dẫn và bền vững hơn trong dài hạn.