Hiện trạng huyệt đạo thiêng Am Tiên trước chỉnh trang
Di tích quốc gia huyệt đạo Am Tiên, đền và núi Nưa - vùng đất thiêng gắn với tên tuổi Bà Triệu, bị xâm phạm bởi các công trình xây dựng trái phép gây mất thẩm mỹ.

Cụm công trình, thắng cảnh đền Nưa, Am Tiên là Di tích lịch sử văn hoá quốc gia, tọa lạc trên đỉnh núi Ngàn Nưa thuộc các xã Tân Ninh, Mậu Lâm và Trung Chính. Theo sử sách, nơi đây là vùng đất thiêng gắn với Bà Triệu - người dấy binh khởi nghĩa đánh quân xâm lược Đông Ngô năm 248.
Với diện tích rộng gần 530 ha, nơi đây có nhiều ngọn núi nối tiếp nhau tạo nên khung cảnh rất đẹp và hùng vĩ.

Ngôi đền chính trên đỉnh núi Nưa, nơi thường được chính quyền địa phương tổ chức lễ hội "mở cổng trời" vào mùng 9 tháng Giêng hàng năm. Công trình được người dân địa phương góp công sức, tiền của xây dựng gần 100 năm trước, từng trải qua nhiều đợt trùng tu, tôn tạo.


Điểm chính giữa đỉnh Ngàn Nưa được dân gian quan niệm là một trong ba huyệt đạo thiêng của Việt Nam (bên cạnh núi Đá Chông, Hà Nội và núi Bà Đen, tỉnh Tây Ninh) - nơi đất trời giao hòa, linh khí tụ hội.
Dịp đầu năm, hàng nghìn du khách thập phương và người dân quanh vùng thường đổ về dự lễ hội "mở cổng trời", cầu an. Hầu hết du khách đến Am Tiên đều đến vị trí được coi là tồn tại "huyệt đạo thiêng".
Theo quan niệm, để cầu may mắn bình an, người dân đi vòng quanh huyệt đạo nhiều vòng, vừa đi vừa thì thầm lời khấn nguyện.

Điểm chính giữa đỉnh Ngàn Nưa được dân gian quan niệm là một trong ba huyệt đạo thiêng của Việt Nam (bên cạnh núi Đá Chông, Hà Nội và núi Bà Đen, tỉnh Tây Ninh) - nơi đất trời giao hòa, linh khí tụ hội.
Dịp đầu năm, hàng nghìn du khách thập phương và người dân quanh vùng thường đổ về dự lễ hội "mở cổng trời", cầu an. Hầu hết du khách đến Am Tiên đều đến vị trí được coi là tồn tại "huyệt đạo thiêng".
Theo quan niệm, để cầu may mắn bình an, người dân đi vòng quanh huyệt đạo nhiều vòng, vừa đi vừa thì thầm lời khấn nguyện.

Trên đỉnh núi Nưa quanh huyệt đạo Am Tiên được nhiều tổ chức, cá nhân thuê người trồng cây xanh, phía dưới đặt bia đá. Song do khoảng cách trồng quá gần nhau và không phù hợp chủng loại, thổ nhưỡng khiến một số cây bị chết hoặc không thể phát triển.
Bí thư Tỉnh uỷ Thanh Hoá Nguyễn Doãn Anh trong cuộc thị sát mới đây đã yêu cầu các ngành liên quan phải quy hoạch, sắp xếp lại quần thể cây xanh trong khuôn viên di tích một cách hợp lý, nghiên cứu bổ sung các loại cây bản địa, phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu và cảnh quan, góp phần tăng giá trị và sự hấp dẫn của di tích.

Hiện Ban quản lý Di sản thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đang cử cán bộ kiểm đếm cây xanh và bia đá quanh huyệt đạo Am Tiên trước khi nhận bàn giao hiện trạng và thực hiện chỉnh trang.




Hai bên đường lên huyệt đạo Am Tiên, phía sau cổng chào chính, từng tồn tại nhiều lều quán, kiốt dựng tạm, lấn chiếm khuôn viên di tích. Hầu hết các công trình vi phạm này vừa được phá dỡ.
Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu xử lý dứt điểm các vi phạm tại khu vực huyệt đạo Am Tiên, chấm dứt cư trú trái phép, tháo dỡ kiốt kinh doanh không phép, dừng hoạt động các công trình tín ngưỡng xây dựng sai quy định, di dời hạng mục vi phạm để trả lại không gian, cảnh quan di tích.
Các ngành liên quan được giao rà soát, kiểm kê tài sản, hiện vật, công trình tại di tích; làm rõ nguồn gốc, giá trị, tình trạng pháp lý và phương án quản lý, bảo quản. Đồng thời lập hồ sơ khoa học, cắm mốc giới bảo vệ và bàn giao di tích theo hiện trạng nhằm quản lý thống nhất, tránh thất thoát, sử dụng sai mục đích.

Hai bên đường lên huyệt đạo Am Tiên, phía sau cổng chào chính, từng tồn tại nhiều lều quán, kiốt dựng tạm, lấn chiếm khuôn viên di tích. Hầu hết các công trình vi phạm này vừa được phá dỡ.
Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu xử lý dứt điểm các vi phạm tại khu vực huyệt đạo Am Tiên, chấm dứt cư trú trái phép, tháo dỡ kiốt kinh doanh không phép, dừng hoạt động các công trình tín ngưỡng xây dựng sai quy định, di dời hạng mục vi phạm để trả lại không gian, cảnh quan di tích.
Các ngành liên quan được giao rà soát, kiểm kê tài sản, hiện vật, công trình tại di tích; làm rõ nguồn gốc, giá trị, tình trạng pháp lý và phương án quản lý, bảo quản. Đồng thời lập hồ sơ khoa học, cắm mốc giới bảo vệ và bàn giao di tích theo hiện trạng nhằm quản lý thống nhất, tránh thất thoát, sử dụng sai mục đích.



Di tích đền Nưa, công trình kiến trúc cổ dưới chân núi Ngàn Nưa cũng nằm trong diện được chỉnh trang theo hướng khang trang, sạch đẹp, bảo đảm sự tôn nghiêm.
Theo bí thư tỉnh ủy, việc tôn tạo phải bảo tồn tối đa, phục dựng nguyên trạng các công trình kiến trúc tâm linh cổ; kiên quyết loại bỏ công trình xây dựng trái phép; rà soát quy hoạch, huy động nguồn lực đầu tư gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch, dịch vụ, quy hoạch hợp lý cây xanh, khu dịch vụ, tạo sinh kế cho người dân địa phương.


Tại khu vực núi Nưa, gần huyệt đạo Am Tiên, dự án quần thể du lịch tâm linh có tên gọi Huyền tích Am Tiên, trị giá 35.000 tỷ đồng đang được triển khai.
Dự án có quy mô hơn 350 ha với các công trình điểm nhấn như hệ thống cáp treo, tượng Phật Đại Nhật Như Lai bằng đồng mạ bạc cao 167,5 m, cao nhất thế giới... Công trình được kỳ vọng là điểm đến hấp dẫn, nơi chiêm bái của hàng trăm nghìn du khách trong nước và quốc tế. Toàn bộ dự án Huyền tích Am Tiên theo kế hoạch sẽ hoàn thiện, đi vào hoạt động trong khoảng thời gian 2027-2030.

Tại khu vực núi Nưa, gần huyệt đạo Am Tiên, dự án quần thể du lịch tâm linh có tên gọi Huyền tích Am Tiên, trị giá 35.000 tỷ đồng đang được triển khai.
Dự án có quy mô hơn 350 ha với các công trình điểm nhấn như hệ thống cáp treo, tượng Phật Đại Nhật Như Lai bằng đồng mạ bạc cao 167,5 m, cao nhất thế giới... Công trình được kỳ vọng là điểm đến hấp dẫn, nơi chiêm bái của hàng trăm nghìn du khách trong nước và quốc tế. Toàn bộ dự án Huyền tích Am Tiên theo kế hoạch sẽ hoàn thiện, đi vào hoạt động trong khoảng thời gian 2027-2030.
Lê Hoàng