Khách Việt bất ngờ vì nhà vệ sinh 'ngồi xổm' ở Trung Quốc

Thanh Trang, du khách Hà Nội, kết thúc chuyến đi Thượng Hải hồi tháng 12 với nhiều ấn tượng đẹp về trải nghiệm du lịch. Tuy nhiên, nhà vệ sinh công cộng vẫn là điều đáng nhớ nhất với nữ du khách.

"Thành phố phát triển đến độ tàu cao tốc đi gần 30 km hết có 7-8 phút nhưng nhà vệ sinh công cộng toàn ngồi xổm, không có vòi xịt", Trang nói, cho biết trong 4 ngày khám phá Thượng Hải, cô nhịn đi vệ sinh nhiều lần và chỉ thoải mái khi về khách sạn.

Minh Anh, sống tại TP HCM, từng du lịch tuyến Lệ Giang - Shangri La năm 2024, cũng chia sẻ trải nghiệm tương tự. Theo anh, nhà vệ sinh ở khu vực vùng núi Vân Nam hầu hết là "ngồi xổm", chưa thấy nơi nào có bệ ngồi trừ khách sạn. Khi bay về từ Sân bay quốc tế Côn Minh, nam du khách cũng bất ngờ khi hệ thống vệ sinh công cộng ở đây cũng như vậy nhưng ít nhất có đầy đủ giấy.

Trong khi đó, Hoàng My, du khách Hà Nội, chia sẻ lần đầu đến Trung Quốc vào năm 2023, đi tuyến Châu Hồng Hà. Do được dặn kỹ về "xí xổm" và nên mang theo giấy vệ sinh, cô không gặp khó khăn. Cô nhận xét ở các cảnh điểm đông khách, nhà vệ sinh công cộng thường "hơi nặng mùi" nhưng bản thân dễ tính nên không quá quan tâm.

Trên Baidu, tác giả Ai Tai Er giải thích người Trung Quốc từ xưa quen dùng nhà vệ sinh kiểu cũ, đặc biệt ở nông thôn - nơi chiếm đa số dân số. Loại hình này rẻ, dễ xây, không cần bảo trì phức tạp và dễ thu gom làm phân bón. Trong khi đó, tầng lớp quý tộc dùng bệ ngồi và thói quen này kéo dài qua hàng thế kỷ.

Nhiều người Trung Quốc ngại dùng bệ ngồi ở nơi công cộng vì sợ tiếp xúc chung, dù có lau chùi. Với bồn cầu ngồi xổm, người dùng không cần chạm trực tiếp nên thoải mái hơn. Ngay ở nhiều thành phố hiện đại, người dân Trung Quốc vẫn ưa chuộng loại nhà vệ sinh kiểu này. Xét trên góc độ khoa học, tư thế xổm giúp dễ đi vệ sinh hơn, giảm táo bón và trĩ so với ngồi.

Từng đi hầu hết quốc gia châu Á và trên 10 lần tới Trung Quốc, hướng dẫn viên tự do Anh Kiệt cho biết có thể chia nhà vệ sinh ở Trung Quốc làm ba nhóm chính. Nhóm một gồm các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Tô Châu, Hàng Châu. Tại đây, các trung tâm thương mại, khu mua sắm đa phần sử dụng bồn ngồi sạch sẽ, có nước rửa tay; trong khách sạn 3-5 sao 100% sử dụng bồn ngồi, tiện nghi.

Nhóm thứ hai gồm các điểm tham quan, khu ngoài rìa trung tâm, các trạm dừng xe hay khu thắng cảnh. Với nhóm này, khoảng 50-70% (tùy vùng) vẫn dùng bồn ngồi xổm, nhất là nhà vệ sinh công cộng ở điểm du lịch.

Nhóm thứ ba là các điểm vùng sâu, vùng núi, thị trấn nhỏ ít khách quốc tế - tỷ lệ dùng "xí xổm" có thể lên tới 90%, thậm chí là kiểu "hố xổm" nối dài, ngăn bằng tường thấp, tiêu chuẩn vệ sinh thấp hơn.

So sánh với Nhật Bản, anh Kiệt chia sẻ du khách tới đây thường kiểu "wow", thậm chí thoải mái hơn ở nhà. Tại Nhật Bản, toilet trong ga tàu, khu mua sắm đều là bồn ngồi, nhiều nơi dùng toilet thông minh, đa chế độ như rửa tự động, sưởi ấm, rửa nóng lạnh. Tại Hàn Quốc, các khu trung tâm, ga tàu điện hay điểm tham quan đều dùng bồn ngồi sạch sẽ.

"Đi vệ sinh ở Trung Quốc nhiều khi giống chơi đỏ đen, có chỗ rất tốt, chỗ để lại ấn tượng không đẹp", anh Kiệt nói, cho biết thường hướng dẫn khách chuẩn bị sẵn giấy khi rời khách sạn và chuẩn bị tâm lý. Tuy nhiên, hướng dẫn viên chia sẻ du khách thường không phàn nàn nhiều vì tôn trọng sự khác biệt văn hóa.

Theo ông Phạm Anh Vũ, Phó tổng giám đốc Du Lịch Việt, với khách đi lần đầu đến Trung Quốc, đặc biệt người lớn tuổi, thường ngại và khó chịu khi phải sử dụng "xí xổm" hoặc gặp phải nhà vệ sinh công cộng không sạch sẽ. Ở một số khu thắng cảnh nổi tiếng, phố cổ hay điểm check in đông đúc, bên ngoài hiện đại, sầm uất nhưng nhà vệ sinh ngay sát đó đôi khi vẫn theo kiểu ngồi xổm, có mùi và thiếu giấy vệ sinh.

Một số tình huống thực tế khách hay gặp như nhà vệ sinh ở điểm tham quan chia làn nam, nữ bằng chữ Hán, bảng hiệu không có hình minh họa rõ ràng, nên khách Việt không để ý, đi vào rồi mới tá hỏa. Có nơi còn thiết kế "hố xổm nối dài" chỉ ngăn bằng bức tường thấp ngang ngực, khiến khách đứng lên là chạm mặt nhau.

Ngoài ra, các nhà sinh thường thiết kế cuộn giấy lớn ở bên ngoài, không đặt trong buồng. Nhiều khách vào mới phát hiện, phải gọi cứu trợ.

Tuy nhiên, thông tin chương trình tour chính thức thường không ghi chi tiết về nhà vệ sinh, chỉ nêu chung ở phần lưu ý như nên mang theo khăn giấy, nước rửa tay khô, chuẩn bị tâm lý với điều kiện vệ sinh tại một số điểm tham quan vùng xa, cùng các vật dụng cá nhân khác.

"Việc phàn nàn vẫn xảy ra nhưng không ảnh hưởng đến trải nghiệm vì khách hiểu nhập gia tùy tục", ông Vũ nói. Khi thiết kế hành trình, công ty ưu tiên chọn nhà hàng, trạm nghỉ lớn hoặc trung tâm thương mại để dừng chân vì toilet thường sạch và có bồn ngồi. Trên tuyến đường dài, thời gian chạy xe và dừng trạm được điều phối hợp lý, còn tại điểm tham quan, hướng dẫn viên sẽ dẫn khách đến khu vực có toilet tốt hơn.

Hoài Anh