Không lẽ cả đời cơm nhà tự nấu để né thực phẩm bẩn?

"Có dùng món đó không, có mua đồ ăn ở đó không... ôi tuần trước mới ăn ở tiệm đó...". Từ hôm qua đến nay, các group chat bạn bè thân hữu mà tôi tham gia cứ liên tục bàn về thực phẩm.

Trước đó, những vụ sản xuất thực phẩm bẩn như giá đỗ bằng hóa chất bị phanh phui, ngộ độc bánh mì liên tiếp xuất hiện, tôi có cảm giác dường như ăn gì cũng sợ - sợ thì không ăn gì - thôi thì nhắm mắt mà ăn, "chắc chừa mình ra".

Mà điều đáng nói, đã liên quan thì là liên quan dây chuyền, từ nguyên liệu pate cung cấp cho tiệm bánh mì, giá đỗ cho hàng chục quán ăn, đến những món quen thuộc.

Có một đồng nghiệp của tôi bỗng dưng đem cơm nhà: trứng gà ta, rau củ, gà cá ở dưới quê gửi lên.

Tôi hỏi không lẽ tuần nào dưới quê cũng có hàng để gửi? Thì bạn bảo vợ đi chợ mua đồ nấu, dưới quê đâu thể tuần nào cũng gửi xe khách hoài. Nhưng nếu mua thực phẩm về tự nấu vẫn không chắc ăn, thì làm thế nào? Câu chuyện kết thúc tại đây.

Tôi để ý một điều là dường như chúng ta hoang mang vì mình không thể nắm hết được thông tin trong chuỗi cung ứng thực phẩm.

Miếng xúc xích mua ở tiệm tạp hóa đầu hẻm, ổ bánh mì ăn vội buổi sáng, tô bún quen mặt mỗi trưa tất cả đều có thể liên quan đến những khâu sản xuất mà người ăn không có cách nào kiểm soát.

Ngay cả những không gian tưởng như an toàn hơn, quán có bảng hiệu đàng hoàng, cửa hàng nhìn sạch sẽ, thậm chí là sản phẩm có nhãn mác, bao bì vẫn liên lụy nếu một mắt xích có vấn đề.

Khi một lò sản xuất giá đỗ ngâm hóa chất bị phát hiện, người ta mới giật mình nhận ra: số giá đó không chỉ nằm trong một sạp chợ, mà đã đi vào hàng chục, hàng trăm quán ăn mỗi ngày. Một nguyên liệu bẩn có thể biến thành hàng nghìn suất ăn hợp pháp.

Ở đây có một nghịch lý rất đáng suy nghĩ. Người tiêu dùng ngày càng cẩn trọng, đọc tin nhiều hơn, sợ hãi nhiều hơn. Ta có thể chọn không ăn hôm nay, nhưng ngày mai thì sao? Không lẽ cả đời chỉ quanh quẩn vài món "tự nấu cho chắc".

Với nhịp sống đô thị, điều đó gần như bất khả thi với phần đông người lao động.
Nhiều ý kiến cho rằng lỗi nằm ở ý thức của người sản xuất, ở cái tâm của người bán. Nhưng nếu lợi nhuận thấp, gặp cạnh tranh, chi phí nguyên liệu sạch cao hơn nhiều so với nguyên liệu bẩn, thì "cái tâm" rất dễ bị bào mòn.

Ở một góc độ nào đó, thực phẩm bẩn không chỉ là câu chuyện sức khỏe. Nó là câu chuyện về niềm tin. Niềm tin giữa người bán và người mua.

Vậy giải pháp nằm ở đâu? Tôi nghĩ rất cần một hệ thống kiểm soát thực chất hơn, minh bạch hơn. Ở góc độ cá nhân, có lẽ chúng ta không thể giải quyết tận gốc vấn đề, nhưng vẫn có thể bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ: ưu tiên nguồn quen biết, ủng hộ những cơ sở làm ăn nghiêm túc.

Nhất Tâm