Khu lăng mộ cha đẻ của ba vua triều Nguyễn

Lăng mộ Kiên Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Cai (1845-1876) tọa lạc trên núi Cư Sĩ ở phường Thủy Xuân, được bao bọc bởi rừng thông xanh. Lăng nằm gần lăng vua Đồng Khánh và Tự Đức.

Kiên Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Cai là hoàng tử con vua Thiệu Trị. Ông không làm vua song là cha đẻ của ba vị vua triều Nguyễn gồm vua Kiến Phúc (Nguyễn Phúc Ưng Đăng), vua Hàm Nghi (Nguyễn Phúc Ưng Lịch) và vua Đồng Khánh (Nguyễn Phúc Ưng Kỷ); là ông nội của vua Khải Định và là ông cố của vua Bảo Đại.

Ông qua đời khi mới 31 tuổi, lăng mộ được xây dựng với kiến trúc nhỏ hơn lăng các vua triều Nguyễn. Khu lăng mộ được bao bọc bởi hệ thống bửu thành, không có cung điện, sân chầu lớn như lăng các vua.

Sau khi lên ngôi, vua Đồng Khánh từng sai Bộ Công xây điện Truy Tư gần đó để rước bài vị cha mình về thờ, đồng thời xây hoàn chỉnh lăng mộ cho cha mình. Tuy nhiên, đang thi công dang dở thì năm 1889 vua đột ngột qua đời. Điện Truy Tư cũng được đổi thành điện Ngưng Hy làm nơi thờ vua Đồng Khánh.

Tẩm mộ Kiên Thái Vương được xây dựng tương tự lăng mộ các chúa triều Nguyễn với kiến trúc hình chữ nhật, hai tầng. Phía trước tẩm có án thờ bằng đá Thanh, phía sau có bình phong.

Hai bên lối vào lăng là hai tượng rồng bằng đá Thanh được chạm khắc tinh xảo.

Phía trước lăng mộ Kiên Thái Vương là hai bi đình được xây dựng kiên cố, khảm sành sứ hình rồng.

Bia đá bằng đá Thanh đặt trong bi đình khắc chữ ghi nhận công lao của Kiên Thái Vương và khẳng định sự tôn kính của vua Hàm Nghi, vua Kiến Phúc và Đồng Khánh đối với cha mình.

Trước khu vực lăng Kiên Thái Vương là Nghi Môn được trang trí bằng nghệ thuật pháp lam. Hai bên được khảm sành sứ hình con nghê.

Hoàn thành tu bổ vào năm 2023, lăng Kiên Thái Vương trở thành điểm đến được nhiều du khách tham quan bên cạnh lăng vua Đồng Khánh cách đó hơn 50 m.