Lá chắn kinh tế mới của EU

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới đầy biến động, Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước một thử thách mang tính sống còn đối với uy tín và sự tự chủ của mình. Theo Politico.eu, trước những áp lực dồn dập và các tuyên bố gây sốc từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, Brussels không còn ở thế bị động. Thay vào đó, khối này đã sẵn sàng kích hoạt một công cụ đặc biệt: Công cụ Chống Cưỡng chế (ACI) -"vũ khí" được thiết kế để duy trì vị thế và và uy tín của lục địa già.

Chỉ trong một thời gian ngắn, thế giới đã chứng kiến những tuyên bố gây áp lực mạnh mẽ từ phía Washington nhắm vào các đồng minh truyền thống. Theo các chuyên gia Mario Monti (cựu Thủ tướng Italy) và Sylvie Goulard (Phó Chủ tịch Viện hoạch định chính sách châu Âu tại Đại học Bocconi), Tổng thống Donald Trump đã liên tục đưa ra những thông điệp cứng rắn: nhắc lại quyết tâm kiểm soát Greenland, tuyên bố áp thuế 10% đối với các đồng minh NATO không tuân thủ và thậm chí đe dọa áp thuế tới 200% đối với rượu vang Pháp.

Những hành động này, theo khung pháp lý của EU, đã hội tụ đủ các điều kiện để xác định là hành vi cưỡng ép kinh tế. Tuy nhiên, khác với những lần trước, EU giờ đây đã sở hữu một "khẩu súng bazooka" chính sách để tự bảo vệ mình.

ACI: Sức mạnh từ tầm nhìn xa và sự thống nhất

Công cụ Chống Cưỡng chế (ACI) được giới thiệu vào năm 2023 với sự đồng thuận của cả 27 quốc gia thành viên. Đây không đơn thuần là một biện pháp trừng phạt, mà là một khuôn khổ đàm phán chiến lược. ACI cho phép EU ngăn chặn và đáp trả các quốc gia thứ ba tìm cách gây áp lực lên lựa chọn chính sách của khối thông qua các biện pháp ảnh hưởng đến thương mại hoặc đầu tư.

Điểm khác biệt lớn nhất của ACI so với các quyết định mang tính ngẫu hứng là sự tuân thủ tuyệt đối luật pháp quốc tế. Trước khi hành động, EU sẽ tiến hành tham vấn minh bạch với quốc gia gây sức ép. Các biện pháp đối phó tiềm năng bao gồm: Áp đặt thuế quan hoặc hạn chế thương mại dịch vụ, đình chỉ việc phê chuẩn các thỏa thuận thương mại quan trọng, hạn chế đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và tham gia mua sắm công, điều chỉnh một số khía cạnh của quyền sở hữu trí tuệ.

Cái bẫy của sự "phục tùng tự nguyện"

Các chuyên gia trên chỉ ra một thực tế đáng lo ngại tại châu Âu: một số nước đang có xu hướng "phục tùng tự nguyện" trước sức ép của Mỹ. Có những người viện dẫn chủ nghĩa hiện thực chính trị, lo sợ rằng việc phản kháng sẽ làm mất đi sự bảo hộ an ninh từ Washington, đặc biệt là trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine.

Tuy nhiên, lập trường này đang bị thách thức. Khi ông Trump liên tục thể hiện thái độ hoài nghi đối với NATO và thậm chí có những tín hiệu nghiêng về phía Nga, câu hỏi đặt ra là: Liệu sự bảo hộ an ninh đó có thực sự tồn tại nếu EU từ bỏ chủ quyền của mình? Việc né tránh sử dụng ACI và khuất phục trước các yêu cầu vô lý sẽ chỉ khiến đối phương thêm lấn lướt, đồng thời làm xói mòn uy tín của các thể chế châu Âu trong mắt chính người dân của họ.

Việc EU kiên quyết sử dụng ACI không chỉ là để bảo vệ lợi ích kinh tế, mà còn là một tín hiệu mạnh mẽ gửi đến Mỹ - những người vẫn tin vào pháp quyền và trật tự đa phương. Lịch sử 80 năm hòa bình kể từ Thế chiến II đã chứng minh rằng sự thịnh vượng được xây dựng dựa trên hợp tác chứ không phải bằng vũ lực hay sự cưỡng ép.

Sau Thế chiến II, Mỹ đã giúp tái thiết kinh tế và định hình các thể chế dân chủ tại châu Âu. Giờ đây, có lẽ đã đến lúc châu Âu đáp lại bằng cách bảo vệ chính những giá trị đó. Từ bỏ ACI vào lúc này sẽ là một hành động thiếu trách nhiệm. Ngược lại, việc sử dụng vũ khí thương mại một cách phù hợp, kiên quyết chính là cách để EU khẳng định vị thế độc lập, không dễ bị khuất phục trước bất kỳ áp lực nào, dù đó là từ quốc gia hùng mạnh nhất thế giới.