Lao động Việt sốc vì đồng nghiệp Nhật dùng thước đo, cắt hành đúng 5cm

Khác biệt về văn hóa, lối sống

Anh Nguyễn Đạt (29 tuổi, quê Đồng Tháp) sang Nhật Bản làm việc từ năm 2016, sau đó trở về nước và quay lại quốc gia này vào năm 2019.

Trước khi trở thành lao động tại xứ sở hoa anh đào, Đạt đã nghe nhiều câu chuyện về những nguyên tắc nghiêm ngặt trong sinh hoạt và môi trường làm việc của người Nhật. Vì vậy, anh chủ động tìm hiểu, ghi nhớ các quy tắc để sẵn sàng hòa nhập với cuộc sống bản địa.

Dù vậy, nam lao động Việt vẫn không ít lần bất ngờ trước sự khác biệt văn hóa.

“Người Nhật rất khắt khe trong các vấn đề liên quan đến vệ sinh, tiếng ồn và sinh hoạt thường ngày nên lao động Việt bị hàng xóm hoặc đồng nghiệp nhắc nhở không phải chuyện hiếm. Ban đầu tôi thấy khá áp lực, nhưng dần dần cũng quen và thích nghi”, Đạt chia sẻ.

Điều khiến anh ngại ngùng nhất là sự dè dặt của một số người Nhật khi tiếp xúc với người lạ. Có lần tại ga tàu, vừa cất tiếng hỏi đường, Đạt đã thấy một phụ nữ Nhật vội vàng bỏ đi vì sợ hãi, khiến anh không khỏi bất ngờ rồi bật cười.

“Làm việc tại nhà hàng, tôi còn để ý thấy người Nhật tuân thủ quy trình gần như tuyệt đối. Được hướng dẫn thế nào thì làm y như vậy, dù có cách nhanh hơn hay hiệu quả hơn cũng rất khó thuyết phục họ thay đổi. Điều này xuất phát từ tâm lý sợ sai và sợ bị truy cứu trách nhiệm nếu làm khác quy định”, anh nói.

Đạt kể có lần, khi quán đông khách, anh nhờ đồng nghiệp cắt hành lá thành từng đoạn khoảng 5cm. Tuy nhiên, người này lại loay hoay tìm thước đo, nhất quyết cắt đúng từng đoạn 5cm.

Anh Phạm Văn Hùng, lao động Việt tại Nhật, cho biết người Nhật còn đặc biệt coi trọng việc chào hỏi trong công việc.

“Khi vào làm phải chào, tan ca cũng phải chào. Trong quá trình làm việc, nhân viên luôn phải xin ý kiến cấp trên và sau khi xong việc cũng phải báo cáo đầy đủ”, anh nói.

Anh Hùng cho biết thêm người Nhật hiếm khi nhuộm tóc sáng màu nên anh cũng phải hạn chế để tránh trở nên khác biệt, gây chú ý.

“Khi vào nhà tắm công cộng, người có hình xăm cũng phải chú ý che lại, đây là điều khiến tôi khá bất ngờ”, anh chia sẻ.

Theo ông Trương Nhật Tài, Phó Giám đốc một công ty chuyên cung ứng lao động cho thị trường Nhật Bản, khác biệt lớn nhất giữa văn hóa làm việc của người Nhật và người Việt nằm ở khái niệm đúng giờ, tinh thần trách nhiệm và mức độ tuân thủ quy trình.

Với người Việt, đúng giờ thường được hiểu là có mặt đúng hẹn. Trong khi đó, với người Nhật, đúng giờ đồng nghĩa với việc đã chuẩn bị sẵn sàng và bắt đầu làm việc ngay từ thời điểm quy định.

Bên cạnh đó, khi xảy ra sự cố, dù đúng hay sai, người Nhật thường xin lỗi trước, sau đó mới tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục.

Theo ông Tài, cách xử lý này thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự tôn trọng đối phương, vốn được đặt lên hàng đầu trong môi trường làm việc của họ.

Người Nhật cũng đặc biệt coi trọng lễ nghi, nhất là trong chào hỏi và xưng hô. Thay vì chỉ cười hoặc gật đầu từ xa như thói quen của người Việt, họ rất chú trọng việc chào hỏi rõ ràng, nghiêm túc, giọng dứt khoát và thái độ thân thiện.

Người Nhật cũng tuân thủ quy trình làm việc gần như tuyệt đối. Ông Tài nhấn mạnh rằng người Nhật không cần nhân sự làm nhanh mà cần làm thật chính xác.

"Nếu một công việc được quy định gồm 7 bước thì dù quen tay đến đâu, thời gian kéo dài bao lâu, người Nhật cũng phải thực hiện đủ 7 bước.

Trong khi người Việt thường linh hoạt để làm nhanh hơn, người Nhật ưu tiên độ chính xác và hạn chế sai sót. Vì vậy, dù nhiều lao động Việt đã có kinh nghiệm trong nước, khi sang Nhật vẫn thường phải đào tạo lại do quy trình hoàn toàn khác”, ông nói.

Bỏ thói quen tụ tập ồn ào hay “xin” hoa quả của hàng xóm

Theo ông Tài, người Nhật cũng coi trọng ý thức giữ yên lặng nơi công cộng và trong khu dân cư. Do nhiều ngôi nhà ở Nhật được làm bằng gỗ, khả năng truyền âm cao, người dân hạn chế mở nhạc lớn hoặc sử dụng loa tại nhà.

Người Việt sang làm việc tại đây cũng phải từ bỏ thói quen karaoke hoặc gây tiếng động lớn trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu không được hướng dẫn kỹ, một số lao động có thể gây ồn ào, bị nhắc nhở, thậm chí gặp rắc rối khi hàng xóm hoặc chủ nhà báo cảnh sát.

Người Nhật cũng rất thận trọng về trách nhiệm pháp lý. Chẳng hạn, cây ăn trái trong vườn của họ thường chỉ để ngắm vì cây trồng tự nhiên chưa được kiểm định an toàn. Do đó, họ hiếm khi ăn hoặc cho người khác tự ý hái, trừ khi chính chủ hái và mời.

“Có trường hợp người lạ đến xin trái cây, họ vẫn cho nhưng sau đó lập tức chặt bỏ cây để tránh rắc rối. Nếu người ăn gặp vấn đề sức khỏe, chủ nhà có thể bị quy trách nhiệm nên họ rất e ngại”, ông Tài chia sẻ.

Những đồng nghiệp, đối tác hiếm khi sai sót

Theo ông Tài, lao động Việt thường mất tối thiểu 3 tháng để thích nghi với văn hóa Nhật Bản. Trong đó, ngôn ngữ là một trong những yếu tố quan trọng giúp người Việt làm quen nhanh hơn.  

Vì vậy, trước khi người lao động xuất cảnh, công ty ông rất chú trọng đào tạo cho họ về ngôn ngữ, sau đó là các kiến thức, nguyên tắc trong giao tiếp, ứng xử, pháp luật, văn hóa cần tuân thủ.

Ông Tài nhận định những quy định và sự khắt khe của người Nhật không nhằm gây khó cho người lao động mà để bảo đảm an toàn, giảm thiểu rủi ro và duy trì trật tự xã hội.

Nhiều năm làm việc với đối tác Nhật Bản, ông cho biết luôn cảm thấy yên tâm hơn vì họ hiếm khi mắc sai sót.

“Với người Nhật, những nguyên tắc đó là điều hiển nhiên vì họ lớn lên trong môi trường như vậy. Lao động Việt quen lối sống thoải mái hơn nên ban đầu có thể thấy khắt khe, nhưng thực chất chỉ là khác biệt văn hóa”, ông nói.

Cùng quan điểm, anh Nguyễn Đạt cho rằng các quy định nghiêm ngặt này hoàn toàn hợp lý. Bởi nó có thể giúp người lao động kiểm soát rủi ro ngay từ đầu, thay vì xử lý hậu quả sau sự cố.