Lao động Việt tại Hàn Quốc có thể được chuyển việc, chuyển vùng

Cân nhắc gỡ rào với lao động ngoài thủ đô

Hàn Quốc đang xem xét nới lỏng các quy định liên quan đến việc di chuyển và chuyển nơi làm việc của lao động nhập cư, trong đó có hàng chục nghìn lao động Việt Nam đang làm việc theo visa E-9.

Nếu được thông qua, chính sách này có thể giúp người lao động linh hoạt hơn trong lựa chọn nơi làm việc, thay vì bị gắn chặt với một doanh nghiệp hoặc một khu vực như hiện nay.

Tờ The Korea Times cho hay, theo tài liệu nội bộ của một tổ công tác gồm đại diện Chính phủ, giới chủ và tổ chức lao động, Hàn Quốc đang bàn phương án điều chỉnh các "giới hạn theo vùng" - một trong những rào cản lớn đối với lao động nước ngoài. Đây cũng là vấn đề hiếm hoi mà các bên được cho là có khả năng đạt được đồng thuận.

Tổ công tác được thành lập từ cuối năm ngoái, với mục tiêu xây dựng hệ thống quản lý lao động nước ngoài hiệu quả và công bằng hơn. Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc dự kiến sẽ tổng hợp các ý kiến để xây dựng lộ trình chính sách và trình Quốc hội trong thời gian tới.

Hiện nay, lao động mang visa E-9 - diện phổ biến với lao động Việt - bị kiểm soát rất chặt. Không chỉ bị hạn chế về số lần và lý do được phép đổi nơi làm việc, họ còn bị giới hạn phạm vi địa lý được phép làm việc. Người lao động hầu như chỉ có thể chuyển việc trong những trường hợp đặc biệt như bị sa thải, doanh nghiệp phá sản hoặc chủ sử dụng vi phạm nghiêm trọng hợp đồng.

Phương án đang được thảo luận là tiếp tục "giữ rào" với khu vực thủ đô gồm Seoul, Incheon và tỉnh Gyeonggi - nơi tập trung nhiều việc làm hấp dẫn - nhưng nới lỏng việc di chuyển giữa các địa phương khác. Điều này có nghĩa là lao động nước ngoài có thể chuyển từ tỉnh này sang tỉnh khác ngoài vùng thủ đô dễ dàng hơn so với hiện nay.

Tuy nhiên, vấn đề này cũng gây tranh luận. Một số ý kiến cho rằng việc hạn chế di chuyển theo vùng là không phù hợp với quyền con người và khiến lao động dễ rơi vào tình trạng bị bóc lột, phụ thuộc chủ sử dụng. Ngược lại, nhiều ý kiến lo ngại rằng nếu mở quá mạnh, lao động nước ngoài sẽ đổ dồn về khu vực thủ đô, khiến các vùng nông thôn - vốn đã thiếu nhân lực - càng khó tuyển lao động.

Nhiều cơ chế thuận lợi hơn cho lao động nhập cư

Bên cạnh câu chuyện chuyển vùng, Hàn Quốc cũng đang cân nhắc nới quyền chuyển việc theo thời gian làm việc. Một phương án là cho phép lao động E-9 được chủ động chuyển nơi làm việc sau 1-2 năm, thay vì bị ràng buộc gần như toàn bộ trong suốt 3 năm hợp đồng đầu tiên như hiện nay.

Theo quy định hiện hành, lao động E-9 chỉ được làm việc 3 năm và rất khó chuyển việc trong thời gian này. Sau 3 năm, nếu muốn ở lại làm việc, họ phải phụ thuộc vào việc chủ sử dụng có đồng ý tái tuyển dụng hay không. Điều này khiến nhiều lao động rơi vào thế yếu, dù điều kiện làm việc hoặc thu nhập không còn phù hợp.

Ngoài ra, một số đề xuất cải cách sâu hơn cũng đang được đưa ra, như phân loại lại lao động từ "không tay nghề" thành các nhóm trình độ khác nhau, mở ra khả năng đoàn tụ gia đình và thậm chí tiến tới thường trú đối với những người đáp ứng đủ điều kiện. Một số ý kiến khác đề cập đến việc quản lý lao động cư trú bất hợp pháp theo hướng đưa vào khuôn khổ chính thức, thay vì chỉ tập trung trục xuất.

Dù vậy, giới chức Hàn Quốc nhấn mạnh rằng mọi đề xuất hiện mới ở giai đoạn thảo luận. Chưa có quyết định chính thức nào được đưa ra, và các nội dung này vẫn cần được lấy ý kiến thêm từ các bộ, ngành và chính quyền địa phương trước khi trở thành chính sách

Với lao động Việt Nam đang làm việc hoặc có ý định sang Hàn Quốc, những thay đổi này - nếu thành hiện thực - có thể mở ra thêm cơ hội lựa chọn việc làm tốt hơn. Tuy nhiên, đi kèm với đó cũng là những thách thức mới, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh việc làm và yêu cầu tuân thủ pháp luật ngày càng chặt chẽ.