Lao động Việt tại Nhật nấu cơm, chặt gà cũng... rón rén

Mới đây, vụ việc một sinh viên kéo vali làm trầy xước một đoạn đường bê tông trong ngõ ở Nhật Bản và phải bồi thường sửa chữa đã thu hút sự quan tâm rộng rãi của dư luận.

Sự việc không chỉ gây bàn luận về mức độ trách nhiệm cá nhân, mà còn gợi mở những câu hỏi sâu hơn về ranh giới ứng xử, ý thức sinh hoạt cộng đồng, cũng như những khác biệt văn hóa và trách nhiệm của người nước ngoài khi sinh sống tại Nhật Bản.

“Đổ mồ hôi” để thích nghi

Đến Nhật Bản làm việc từ năm 2023, anh Phạm Thành Chung (30 tuổi, sống tại tỉnh Ishikawa) cho biết đến nay vẫn chưa hoàn toàn thích nghi với những nguyên tắc khắt khe trong văn hóa làm việc và đời sống của người bản xứ.

“Trong giao tiếp, người Nhật rất giỏi giữ hòa khí, tránh xung đột trực diện. Tôi nhớ những ngày đầu đi làm, tôi mang quà từ Việt Nam sang tặng đồng nghiệp mới. Ai cũng vui vẻ nhận, khen ngon, thậm chí có người còn hào hứng xin thêm.

Lúc đó tôi tưởng họ thật sự thích, nhưng sau quan sát mới thấy nhiều người đặt quà sang một góc mà không dùng đến, trái ngược với thái độ ban đầu”, anh Chung kể.

Nam lao động cho biết không chỉ trong giao tiếp, sinh hoạt đời sống tại Nhật cũng có nhiều khác biệt so với Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Văn hóa yên tĩnh, không làm phiền người xung quanh là nguyên tắc được đặc biệt đề cao.

“Nói chuyện lớn tiếng, đi lại gây ồn, nấu nướng tạo tiếng động, thậm chí chặt gà vịt trong nhà đều có thể khiến hàng xóm bấm chuông góp ý, thậm chí gọi cảnh sát. Do phần lớn nhà ở được làm bằng gỗ, khả năng cách âm kém nên tiếng bước chân hay sinh hoạt ở tầng trên, tầng dưới đều nghe rất rõ”, anh chia sẻ.

Lê Huỳnh Trường Khả (22 tuổi, quê Đồng Tháp), hiện là sinh viên Trường Đại học Osaka (Nhật Bản), cũng thừa nhận những ngày đầu tại xứ sở hoa anh đào không hề dễ dàng.

“Người Nhật rất coi trọng giờ giấc và nguyên tắc. Ở Việt Nam, đôi khi đi trễ vài phút vẫn có thể thông cảm, nhưng tại Nhật, chỉ cần trễ một chút cũng bị xem là thiếu ý thức”, Khả nói.

Không chỉ vậy, sự im lặng và thái độ nghiêm túc trong công việc khiến cậu từng lo lắng, không biết mình làm đúng hay sai, nhất là khi bị nhắc nhở trực tiếp nếu mắc lỗi.

Một trong những kỷ niệm khiến Khả nhớ mãi là lần bị góp ý vì chưa quen với quy tắc phân loại rác – điều được xem như “bài kiểm tra nhập môn” với người nước ngoài tại Nhật.

“Ở khu tôi ở, rác được chia rất chi tiết như rác đốt được, rác không đốt được, chai nhựa, lon kim loại, thủy tinh… Mỗi loại lại có ngày thu gom riêng”, Khả kể.

Theo Khả, không chỉ phân loại đúng, người dân còn phải rửa sạch chai lọ, tháo nắp, bóp dẹp bao bì trước khi vứt, nếu không sẽ bị trả lại vì không đủ điều kiện tái chế.

“Lúc đó tôi rất ngại và xấu hổ. Nhưng sau trải nghiệm ấy, tôi học được cách quan sát kỹ hơn, hỏi lại khi chưa rõ và tìm hiểu trước các quy định để tránh làm phiền người khác”, Khả chia sẻ.

Bài học đáng quý để noi theo

Võ Phúc Khang (23 tuổi, quê An Giang), hiện làm việc tại tỉnh Tokushima (Nhật Bản), nhận xét người Nhật có xu hướng sống khép kín hơn người Việt, khiến anh không tránh khỏi cảm giác cô đơn trong những ngày đầu đặt chân đến đất nước này.

Tuy vậy, chính những nguyên tắc nghiêm túc và kỷ luật khắt khe của người Nhật cũng mang lại cho Khang nhiều bài học giá trị.

“Ban đầu, tôi thấy việc cúi chào, nói lời cảm ơn, xin lỗi trong mọi tình huống khá hình thức, nhưng dần dần nhận ra đó là nét văn hóa đẹp, giúp mọi người tôn trọng nhau hơn.

Người Nhật tuy dè dặt trong giao tiếp cá nhân, nhưng khi làm việc lại cực kỳ trách nhiệm và chỉn chu. Tôi nghĩ cách làm việc này rất đáng học hỏi và có thể áp dụng khi về Việt Nam”, anh nói.

Lê Huỳnh Trường Khả cũng cho rằng sự nghiêm túc và kỷ luật ấy góp phần tạo nên một xã hội trật tự, sạch sẽ và hiệu quả.

“Tôi học được sự kiên nhẫn, tinh thần tự giác và ý thức sống vì tập thể. Dù cuộc sống ở Nhật nhiều áp lực, nhưng những trải nghiệm này giúp tôi trưởng thành hơn”, Khả bộc bạch.

Anh Phạm Thành Chung, dù từng có vài trải nghiệm không vui do khác biệt văn hóa, cho rằng tất cả đều ở mức có thể chấp nhận và vượt qua.

“Điều tôi cảm nhận rõ nhất ở người Nhật là cuộc sống và công việc đều vận hành dựa trên nguyên tắc.

Với người nước ngoài, điều này khiến giai đoạn đầu không ít bỡ ngỡ. Từ sinh hoạt hằng ngày đến công việc chuyên môn, mọi thứ đều được thực hiện rất chuẩn chỉ, gần như không sai sót.

Tôi cho rằng khoảng 90% người Nhật đều có ý thức kỷ luật cao, từ phân loại rác đến tuân thủ quy trình, giấy tờ”, anh chia sẻ.

Dù đôi lúc cảm thấy áp lực, anh Chung nhìn nhận những nguyên tắc ấy mang lại nhiều giá trị tích cực.

Người Nhật không làm gì thừa thãi, và chính hệ thống kỷ luật cùng tinh thần trách nhiệm của mỗi cá nhân đã góp phần xây dựng một xã hội xanh - sạch - đẹp, chế độ phúc lợi tốt và những sản phẩm chất lượng cao vươn ra thị trường thế giới.

“Sống và làm việc tại Nhật, tôi học được rất nhiều từ văn hóa và tính cách con người nơi đây. Điều đáng học nhất, có lẽ là chữ “nhẫn” - sự kiên trì, chịu đựng và bền bỉ trong cả công việc lẫn cuộc sống”, anh trải lòng.