Lén lấy xe của mình ở kho tạm giữ, thanh niên bị thêm tội trộm cắp

Điều 158 Bộ luật Dân sự quy định quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của luật.

Xe máy do bạn mua và đứng tên. Khi bạn vi phạm luật giao thông, bị lập biên bản, bị tạm giữ xe, vậy lúc đó tài sản có thuộc quyền quản lý của bạn hay không? Việc "lấy về" mà không được sự cho phép của cơ quan chức năng đang có trách nhiệm trông giữ, liệu có là hành vi trộm cắp?

Câu hỏi này được Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao làm rõ trong án lệ, vừa được lựa chọn năm 2025, trong một vụ án tương tự diễn ra tại Khánh Hòa.

Bản án thể hiện, trưa 25/6/2022, Đạt, 20 tuổi, điều khiển xe máy không biển số, không đội mũ bảo hiểm, không có giấy phép lái xe, bị Tổ công tác tuần tra của công an xã tại Khánh Hòa lập biên bản vi phạm, tạm giữ phương tiện. Xe máy bị đưa về kho của UBND xã để giữ quản lý, xử phạt hành chính.

Vài ngày sau, Đạt đến UBND xã để xin lại xe. Thấy xe của mình bên trong nhà kho không có người trông coi, Đạt lén mở cửa, dắt xe ra ngoài, đấu lại dây điện, nổ máy.

Chiều hôm sau, công an xã phát hiện mất phương tiện tạm giữ nên tìm kiếm. Cùng ngày, chiếc xe được phát hiện tại nhà Đạt.

Thấy tổ công tác đến nhà mình, Đạt bỏ trốn. Khoảng 19h cùng ngày, khi tổ công tác rời đi, Đạt về nhà lấy một con dao, rủ bạn cùng xóm mang theo thanh đao đuổi theo phó công an xã.

Đạt áp sát, giật tay lái khiến nạn nhân ngã xuống đất, rồi dùng dao đâm 4 nhát. Phó công an xã tử vong. Đạt bỏ trốn, bị bắt vào hôm sau.

Ngày 7/12/2022, TAND tỉnh Khánh Hòa đã tuyên Đạt phạm hai tội, phạt tù chung thân về tội Giết người và 9 tháng tù về tội Trộm cắp tài sản. Chiếc xe tang vật được định giá 22,8 triệu đồng.

Sau phiên sơ thẩm, người nhà nạn nhân kháng cáo đề nghị cấp phúc thẩm tuyên án tử hình.

Trộm xe của mình vẫn là hành vi trộm cắp

Tại phiên phúc thẩm, TAND Cấp cao tại Đà Nẵng đánh giá bị cáo nhận thức được nạn nhân là công an xã đang thực hiện chức năng, nhiệm vụ được phân công là thu hồi xe máy của bị cáo (là phương tiện vi phạm giao thông) để xử lý vi phạm theo quy định pháp luật. Nhưng bị cáo đã cố ý dùng dao đâm liên tiếp nhiều nhát khiến ông tử vong.

Tòa sơ thẩm tuyên tù chung thân là đúng, đã xét tới việc Đạt bị khuyết tật nghe nói mức độ nặng, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải.

Về hành vi trộm cắp tài sản, cấp phúc thẩm đánh giá, bị cáo lợi dụng lúc không có người trông coi đã lén lút vào lấy - đủ cấu thành tội Trộm cắp tài sản, dù tài sản này trước đó thuộc sở hữu của bị cáo.

Khái niệm "sở hữu tài sản" cần hiểu đúng

Theo luật sư Phạm Thanh Hữu (Đoàn Luật sư TP HCM), chủ sở hữu có quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt chiếc xe máy đó miễn sao không vi phạm pháp luật (ví dụ: họ có quyền lấy chiếc xe máy đó để cho người khác, mang đi cầm cố...).

Tuy nhiên, trong trường hợp đã bị cơ quan chức năng, cảnh sát giao thông tạm giữ thì tại thời điểm đó, chiếc xe thuộc quyền quản lý hợp pháp của cảnh sát giao thông. Như vậy, tạm thời, chủ xe không còn quyền quản lý hợp pháp với xe máy của mình mà thuộc về người khác (cụ thể là cảnh sát giao thông).

Do đó, nếu bạn trộm cắp xe máy nói riêng hoặc tài sản của chính mình nói chung khi tài sản đó đang thuộc quyền quản lý hợp pháp của người khác (ví dụ: xe máy, ôtô đang bị cảnh sát giao thông tạm giữ theo đúng quy định của pháp luật; tài sản của mình đang được bên nhận cầm cố giữ đúng theo hợp đồng do hai bên ký kết...) và có giá trị từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc các trường hợp nêu tại khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Trộm cắp tài sản.

Hải Thư