Mở tiệm bánh phá sản nhưng kiếm 50 triệu nhờ dạy làm giàu

Tôi có một người bạn đại học, trước đây nghỉ việc văn phòng và chuyển sang mở tiệm bánh gato và các loại bánh mì, sandwich. Bạn tôi tự tin mở tiệm vì đã học được nghề gia truyền từ người chị dâu.

Một tháng sau khai trương, nhờ mối quen, chăm chỉ đăng bài trên Facebook nên làm ăn vẫn ổn, có đơn hàng đều đều. Nhưng sau khi người quen ủng hộ hết một lượt thì tình hình đuối dần và một năm sau thì phá sản, đóng cửa hẳn.

Bẵng đi một thời gian, trang cá nhân Facebook của bạn tôi có rất nhiều bài viết chia sẻ kinh nghiệm làm bánh, nhận học viên và tư vấn mở tiệm bánh để "làm giàu".

Một thời gian sau, cô ấy lại tiếp tục khai trương cửa hàng mới. Trong một lần trò chuyện, bạn tôi bảo sống không nhờ doanh thu lời lãi của cửa tiệm, mà nhờ tiền học phí của các "học trò". Bạn tiết lộ mỗi tháng tiền tư vấn và tiền học phí sơ sơ kiếm được 50 triệu đồng.

Tôi rất ngạc nhiên về điều đó và nhớ đến một lần đứa cháu họ đang học đại học ngành tài chính ngân hàng than thở rằng hầu như các giảng viên đều không có ai có kinh nghiệm thực chiến từng làm việc ở ngân hàng. Cháu chỉ ước trường mời những cựu sinh viên trường, đang làm việc ở ngân hàng về giảng dạy hoặc chia sẻ kinh nghiệm nhiều hơn, vì như vậy, bài giảng mới "thật".

Hai câu chuyện, tưởng không liên quan, nhưng lại đặt ra cùng một câu hỏi: rốt cuộc, chúng ta đang học từ ai và người dạy thực sự có "thật" như cách họ quảng bá?

Bạn tôi từng phá sản tiệm bánh, đó là một sự thật. Nhưng cô ấy không giấu điều đó. Ngược lại, cô biến trải nghiệm thất bại thành nội dung chia sẻ: Vì sao chọn mặt bằng sai, vì sao tính sai chi phí nguyên liệu, vì sao tưởng đông khách mà vẫn lỗ.

Những bài viết ấy thu hút không ít người muốn học làm bánh, muốn mở tiệm. Điều đáng nói là học viên của cô không chỉ học cách trộn bột, nướng bánh, mà còn nghe về những khoản chi phí cố định, những ngày ngồi đếm tiền điện, tiền thuê mặt bằng mà thở dài.

Ở chiều ngược lại, câu chuyện của cháu tôi lại phản ánh một nghịch lý khác, người đứng lớp dạy về một lĩnh vực đòi hỏi va chạm thực tế lại thiếu trải nghiệm thực chiến. Lý thuyết vẫn đúng, giáo trình vẫn chuẩn, nhưng sinh viên cảm thấy thiếu khô khan. Các tình huống xử lý rủi ro, áp lực doanh số, hay cách thương lượng với khách hàng... không thể chỉ học qua slide.

Một người từng mở tiệm và phá sản, nếu dám mổ xẻ sai lầm của mình, có thể dạy cho người khác cách tránh vết xe đổ. Nhưng nếu chỉ khoe hình ảnh lò nướng sáng choang, những ổ bánh đẹp mắt, mà né tránh câu chuyện lỗ lãi, thì việc mở lớp dạy kinh doanh chỉ là bán giấc mơ.

Ngược lại, một giảng viên chưa từng "thực chiến", nhưng nếu chủ động cập nhật thực tế, mời chuyên gia về nói chuyện, xây dựng bài giảng dựa trên tình huống thật, vẫn có thể tạo ra giá trị. Còn nếu chỉ lặp lại giáo trình cũ kỹ, thì sinh viên ra trường sẽ tiếp tục học lại từ đầu.

Nhìn chung, từ trường hợp của cô bạn tôi, tôi thấy rằng chúng ta đang sống trong thời đại mà "dạy người khác làm giàu" trở thành một ngành kinh doanh. Mở quán chưa chắc có lời, nhưng mở lớp dạy mở tiệm kinh doanh có thể kiếm khá nhiều tiền hơn.

Sau cùng, câu hỏi mà tôi đặt ra là một người từng kinh doanh không thành công, thì "người này có đủ tư cách dạy người khác hay không"?

Minh Lê