'Mua nhà như leo núi suốt 30 năm vì giá 100 triệu một m2'
Với nhiều người trẻ, dù tiết kiệm 50% thu nhập, mua nhà vẫn giống như một 'ngọn núi' phải leo suốt 30 năm, nếu không muốn nói là cả đời.
Có một thời, trong suy nghĩ của tôi, sở hữu một căn nhà đồng nghĩa với việc "đã ổn". Đó là dấu mốc của trưởng thành, của an cư lạc nghiệp, của việc có chỗ đứng giữa thành phố này. Nhưng đến khoảng năm một năm trở lại đây, tôi bắt đầu nhận ra: với nhiều người như mình, căn nhà không còn là mục tiêu bình thường nữa, mà giống như một "ngọn núi" phải leo suốt 30 năm, nếu không muốn nói là cả đời.
Những con số khiến tôi thực sự giật mình. Theo các báo cáo đầu năm 2026, một hộ gia đình trung bình ở đô thị lớn Việt Nam cần tới khoảng 30 năm tích lũy toàn bộ thu nhập để mua một căn hộ chung cư. Chỉ một năm trước đó, con số này còn ở mức 25-26 năm. Trong khi trung bình toàn cầu chỉ khoảng 11-12 năm. Khoảng cách ấy không còn là chênh lệch, mà là tiếng chuông báo động.
Giá nhà ngày càng vượt xa sức tưởng tượng của người trẻ. Cuối năm 2025, giá căn hộ sơ cấp tại Hà Nội đã tiệm cận 100 triệu đồng một m2. Ở TP HCM, nhiều dự án khu trung tâm chạm mốc 160 triệu đồng mỗi m2. Trong khi đó, hơn 80% nguồn cung mới lại thuộc phân khúc cao cấp và hạng sang. Những căn hộ dưới 3 tỷ đồng gần như biến mất khỏi nội thành. Với thu nhập phổ thông, giấc mơ an cư ngày càng giống một bài toán vô nghiệm.
>>Cú tát sau hai lần vay nợ 3,5 tỷ mua nhà cho thuê
Điều khiến tôi lo lắng nhất là sự mong manh của công việc trong tương lai. Khảo sát cuối năm 2025 cho thấy 61% lao động Việt Nam lo ngại bị AI thay thế. Tỷ lệ ứng dụng AI tại Việt Nam đã lên tới 83% (theo PwC 2026), cao hơn trung bình toàn cầu. Nói cách khác, công việc văn phòng - vốn là nền tảng để nhiều người dám vay mua nhà 20-25 năm - có thể chỉ ổn định trong 3-5 năm tới. Khi 70% khối lượng công việc có thể bị tự động hóa, việc ký một khoản vay dài hạn đôi khi giống như một canh bạc hơn là kế hoạch.
Tôi thấy xung quanh mình xuất hiện hai phản ứng trái ngược. Một số người coi giá nhà cao là động lực để phấn đấu. Họ bỏ công việc ổn định, lao vào kinh doanh, đầu tư, làm hai ba nghề cùng lúc. Mục tiêu không còn đơn giản là "mua nhà ở", mà là "kiếm nhiều tiền để không bị bỏ lại phía sau". Nhưng cũng có không ít người rơi vào trạng thái buông xuôi. Khi nhận ra rằng dù tiết kiệm 50% thu nhập thì cũng phải mất 60-80 năm mới mua được nhà, họ chọn tiêu dùng cho hiện tại: du lịch, trải nghiệm, hưởng thụ, vì tương lai dường như quá xa tầm với.
Với tôi, giá nhà quá cao đang buộc chúng ta phải định nghĩa lại khái niệm "an toàn". An toàn không còn chỉ nằm ở cuốn sổ đỏ hay một địa chỉ cố định. Có lẽ, trong bối cảnh này, an toàn là khả năng thích nghi, là kỹ năng, là sức khỏe tài chính đủ linh hoạt để không bị một "ngọn núi 30 năm" đè nặng lên cả cuộc đời.