Mỹ tạm thời cho phép mua dầu Nga đang mắc kẹt trên biển

Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, biện pháp này nhằm ổn định thị trường năng lượng toàn cầu đang biến động do xung đột với Iran.

Sau thông báo này, giá dầu tại châu Á đã giảm nhẹ vào sáng 13/3.

Động thái này là nỗ lực mới nhất của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm kiểm soát giá năng lượng sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran, và Tehran đáp trả, khiến căng thẳng khu vực leo thang.

Tình hình cũng làm tê liệt hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến đường quan trọng cho dầu và khí đốt Trung Đông, khiến nguồn cung bị gián đoạn và giá năng lượng tăng mạnh.

Trước đó vào 11/3, Washington thông báo sẽ xuất kho 172 triệu thùng dầu từ kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ nhằm kiềm chế giá dầu tăng vọt sau chiến tranh với Iran. Động thái này nằm trong cam kết rộng hơn của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) - gồm 32 quốc gia - về việc giải phóng tổng cộng 400 triệu thùng dầu ra thị trường.

IEA cho biết cuộc chiến tại Trung Đông đang tạo ra sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử.

Giấy phép do Washington cấp hôm 12/3 cho phép vận chuyển và bán dầu thô cùng sản phẩm dầu mỏ của Nga đã được chất lên tàu tính đến ngày 12/3, và có hiệu lực đến nửa đêm ngày 11/4 theo giờ Washington, văn bản đăng trên website của Bộ Tài chính Mỹ cho biết.

Động thái này phản ánh lo ngại của Nhà Trắng rằng giá dầu tăng mạnh sau gần hai tuần không kích Iran của Mỹ và Israel sẽ gây thiệt hại cho doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ, đặc biệt trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, khi đảng Cộng hòa của ông Trump muốn giữ quyền kiểm soát Quốc hội.

Trong tuyên bố trên mạng xã hội X, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói biện pháp này “được thiết kế rất hạn chế” và chỉ mang tính “ngắn hạn”, đồng thời sẽ không mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho chính phủ Nga.

Ông cũng nhấn mạnh rằng việc giá dầu tăng tạm thời chỉ là sự gián đoạn ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế Mỹ, lặp lại quan điểm của Tổng thống Trump.

Theo Fox News, tính đến 12/3 có khoảng 124 triệu thùng dầu có nguồn gốc từ Nga đang ở trên các tàu ngoài khơi tại 30 địa điểm trên thế giới. Giấy phép của Mỹ có thể bổ sung khoảng 5–6 ngày nguồn cung dầu, nếu tính đến lượng dầu bị thiếu hụt mỗi ngày do gián đoạn tại eo biển Hormuz.

Dù việc nới lỏng trừng phạt này có thể tăng nguồn cung dầu toàn cầu, nó cũng có thể làm phức tạp nỗ lực của phương Tây nhằm cắt nguồn thu của Nga liên quan đến xung đột tại Ukraine, và gây bất đồng giữa Washington với các đồng minh.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết sau cuộc họp với các lãnh đạo G7 rằng hiện không phải lúc để nới lỏng trừng phạt Nga.

Cũng trong ngày 12/3, đặc phái viên của Tổng thống Nga Kirill Dmitriev cho biết ông đã thảo luận về cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay với một phái đoàn Mỹ gồm đặc phái viên của ông Trump - Steve Witkoff và con rể của ông Trump - Jared Kushner, trong cuộc gặp tại Florida.

Trước đó, ngày 5/3, Bộ Tài chính Mỹ cũng cấp miễn trừ 30 ngày riêng cho Ấn Độ, cho phép New Delhi mua dầu Nga đang mắc kẹt trên biển.

Tổng thống Trump cũng yêu cầu các cơ quan nước này cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị và bảo lãnh tài chính cho thương mại hàng hải ở vùng Vịnh, đồng thời cho biết Hải quân Mỹ có thể có phương án hộ tống tàu thuyền trong khu vực.

Ngoài ra, để kiểm soát giá cả, chính quyền Trump cũng đang xem xét tạm thời miễn áp dụng quy định vận tải biển gọi là Jones Act, nhằm đảm bảo năng lượng và nông sản có thể vận chuyển tự do giữa các cảng của Mỹ. Nếu quy định này được miễn, tàu nước ngoài sẽ được phép chở nhiên liệu giữa các cảng Mỹ, giúp giảm chi phí và tăng tốc giao hàng.

Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller nói trên chương trình của Fox News rằng:“Tổng thống đang làm mọi việc có thể để hạ giá cả, và trong những ngày tới sẽ còn nhiều biện pháp nữa".

Trước đó cùng ngày, ông Donald Trump cũng nói Mỹ có thể kiếm được khoản tiền lớn từ giá dầu tăng do chiến tranh, điều này đã gây chỉ trích từ một số nghị sĩ, cho rằng ông chỉ quan tâm đến người giàu.