Ngày đêm hít khói, hơ lửa làm loại bánh trứ danh cho ngày Tết
Nhu cầu thị trường tăng mạnh dịp cuối năm, những lò bánh tráng Túy Loan (Đà Nẵng) lại hối hả vào vụ Tết. Nhưng phía sau sự nhộn nhịp ấy là nỗi lo của người thợ về lớp kế nghiệp cho làng nghề.
Khi Tết Nguyên đán cận kề, tại làng nghề truyền thống Túy Loan, xã Hòa Vang, những lò bánh tráng lại đỏ lửa từ tờ mờ sáng, không ngừng nghỉ để kịp cung ứng cho thị trường trong và ngoài nước. Đây không chỉ là công việc mưu sinh mà còn là nỗ lực gìn giữ một nét văn hóa ẩm thực đã được công nhận là Di sản phi vật thể quốc gia.
Bà Nguyễn Đặng Thái Hòa (49 tuổi) là một trong những người thợ gắn bó với nghề làm bánh tráng Túy Loan. Mỗi ngày, bà thức dậy từ 2h để bắt đầu công đoạn tráng bánh. Dịp Tết, lượng gạo sử dụng tăng từ 20kg lên 30kg mỗi ngày, cho ra gần 230 chiếc bánh, phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu.
Mỗi ngày, bà Hòa bắt đầu công việc từ 2h để kịp cung ứng các đơn hàng Tết (Ảnh: Yến Nhi).
Theo bà Hòa, bánh tráng Túy Loan không chỉ là món ăn mà còn là biểu tượng của sự sum vầy, hạnh phúc trong mâm cỗ Tết. "Mâm cỗ Tết dù đủ đầy đến đâu mà thiếu bánh tráng Túy Loan vẫn chưa trọn vẹn", bà chia sẻ.
Bí quyết làm nên thương hiệu bánh tráng Túy Loan nằm ở khâu chọn nguyên liệu và quy trình làm thủ công tỉ mỉ. Gạo phải là gạo xiệc (gạo 13/2) để bánh có độ giòn đặc trưng.
Mỗi ký gạo được pha trộn công phu với mè trắng, đường bát, nước mắm Nam Ô, muối và tỏi. Đặc biệt, bánh không phơi nắng mà được sấy trên than hồng 3-4 tiếng, đòi hỏi người thợ phải liên tục trở bánh để đảm bảo độ khô đều, không cháy sạm.
"Thời tiết gần Tết phơi nắng rất khó khô hẳn, vì thế bánh phải được sấy trên bếp than mới đảm bảo độ giòn và bảo quản được lâu", bà Hòa giải thích.
Dù được mẹ truyền nghề, bà Hòa vẫn không ngừng cải tiến. Gần đây, bà đã thay đổi cách pha bột bằng cách thắng đường thành nước trước khi trộn, giúp vị ngọt phân bố đều, tránh tình trạng bánh không đồng đều về hương vị.
Bánh tráng Túy Loan được làm hoàn toàn thủ công (Ảnh: Yến Nhi).
Cách đó không xa, lò bánh của bà Trần Thị Luyện (73 tuổi), người thuộc thế hệ thứ ba của một gia đình làm bánh tráng ở Túy Loan, cũng đang tất bật vào vụ Tết. Tuy nhiên, niềm vui được mùa lại đi kèm nỗi lo về việc không có người nối nghiệp.
Bà Luyện cho biết khi còn khỏe, bà có thể tráng hơn 10.000 chiếc bánh từ tháng 9 âm lịch đến cận Tết. Nay tuổi cao, bà chỉ làm được hai buổi rồi phải nghỉ dưỡng sức.
"Khách đặt mua bánh nhiều lắm nhưng tôi không dám nhận hết vì sợ không kịp giao. Nghề này cực nhất là vuốt mè và tráng hai lớp cho đều", bà Luyện tâm sự.
Để duy trì sản xuất, bà phải thuê thêm người phụ giúp, nhưng chỉ tin tưởng những người thân quen đã thạo việc. Bà cho rằng, người mới khó trụ được với nghề vì không chịu nổi cái nóng của lò than và sự vất vả của quy trình thủ công.
Bánh sau khi tráng được phơi trên lò than (Ảnh: Yến Nhi).
"Bánh được bà con xa quê đặt mua làm quà Tết, họ trân trọng hương vị quê nhà lắm. Nhưng nghề cực quá, con cháu đều chọn công việc nhẹ nhàng hơn, không ai muốn thức khuya dậy sớm bên lò lửa", bà Luyện bộc bạch nỗi niềm.
Bánh tráng Túy Loan không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn theo chân người xa xứ đến Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc. Nhiều du khách quốc tế khi ghé thăm làng cổ cũng tìm mua, khiến các hộ làm bánh dù tăng công suất vẫn khó đáp ứng hết nhu cầu.
Làng nghề bánh tráng Túy Loan nằm trong làng cổ Túy Loan với tuổi đời khoảng 500 năm. Làng có hơn chục hộ dân vẫn giữ gìn truyền thống và mưu sinh bằng nghề làm bánh tráng hoàn toàn thủ công.
Tháng 2/2024, Bộ Văn hóa - Thể thaoYến Nhi