Nghịch lý vứt 120 chiếc khẩu trang y tế để bảo vệ sức khỏe

Hôm trước, tôi đến nhà một người bạn chơi. Đúng lúc ấy, shipper gọi điện báo giao hai thùng khẩu trang y tế. Cũng từ khá lâu, thứ vốn là vật tư y tế cho phòng khám, bệnh viện đã trở thành đồ sinh hoạt hàng ngày của rất nhiều người.

Khẩu trang y tế vốn được thiết kế để che bụi, hạn chế giọt bắn trong những tình huống cần thiết. Thế nhưng, trong nhiều gia đình, nó đã trở thành một vật dụng mặc định cho mọi hoạt động ra đường, bất kể hoàn cảnh, thời tiết hay mức độ rủi ro.

Gia đình của bạn tôi bốn thành viên, mỗi sáng cha mẹ đi làm, hai con đi học. Mỗi người mỗi ngày dùng một chiếc. Tính đơn giản: 4 chiếc một ngày, 30 ngày là 120 chiếc một tháng. Nhưng thực tế thường không dừng ở đó. Buổi sáng một chiếc, trưa thay chiếc khác, chiều tối thêm một chiếc nữa. Con làm rơi, làm bẩn. Cha mẹ đổi khi ăn uống, khi di chuyển... lại phải dùng đến những túi khẩu trang y tế để sẵn trong cốp xe.

Khẩu trang y tế dùng một lần sinh ra cho những bối cảnh cụ thể: môi trường y tế, dịch bệnh, tiếp xúc gần với nguồn lây nhiễm. Nó tiện, sạch, dùng xong là bỏ. Chính sự tiện lợi đó khiến nó nhanh chóng vượt ra khỏi phạm vi ban đầu, trở thành lựa chọn mặc định của không ít người, ngoài ra còn vì giá khá rẻ.

Trong khi đó, khẩu trang vải, loại có thể giặt, tái sử dụng lại dần bị xem là phiền, "mất công giặt giũ". Ít ai còn nhớ rằng, trước khi khẩu trang y tế tràn ngập, khẩu trang vải từng là lựa chọn phổ biến, gắn với đời sống thường ngày của nhiều người.

Nghịch lý nằm ở chỗ, chúng ta sẵn sàng giặt quần áo mỗi ngày, giặt khăn mặt, khăn tắm, thậm chí giặt cả giày. Nhưng lại ngại giặt một chiếc khẩu trang vải.

Chúng ta lo khẩu trang vải "không đủ an toàn", nhưng lại không mấy băn khoăn khi mỗi ngày tạo ra hàng chục chiếc rác thải y tế dùng một lần, gom lại, buộc túi, rồi... biến mất khỏi tầm mắt. Nó biến mất khỏi nhà, nhưng không biến mất khỏi môi trường.

Khẩu trang y tế không phân hủy nhanh. Dây đeo, lớp vải không dệt, kim loại định hình mũi... tất cả tồn tại rất lâu ngoài môi trường. Nhưng vì chúng nhỏ, nhẹ, quen thuộc, nên ít khi tạo ra cảm giác "đáng sợ" như túi nylon hay đồ nhựa cồng kềnh.

Ở đây, vấn đề không chỉ là môi trường. Nó còn là cách chúng ta đang tiêu thụ sự tiện lợi. Dùng một thứ rồi bỏ, không cần suy nghĩ thêm, không cần chịu trách nhiệm tiếp theo. Khi sự tiện lợi đủ rẻ và đủ sẵn, câu hỏi "có cách nào khác không?" gần như không còn được đặt ra.

Trần Phong