Người lao động được mua cổ phần giá 60% mệnh giá khi cổ phần hóa
Người lao động có thể mua tối đa 100 cổ phần cho mỗi năm làm việc tại khu vực nhà nước và phải nắm giữ tối thiểu 3 năm; nếu cam kết làm việc lâu dài còn được mua thêm tới 2.000 cổ phần.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, trong đó quy định cụ thể chính sách đối với người lao động khi doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa.
Theo Nghị định, cổ phần hóa là việc chuyển đổi doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ sang hoạt động theo mô hình công ty cổ phần. Việc này áp dụng với công ty mẹ của tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ - công ty con và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên độc lập do Nhà nước nắm giữ toàn bộ vốn.
Quy định mới về chính sách đối với người lao động khi doanh nghiệp thực hiện cổ phần hoá (Ảnh: Sơn Nguyễn).
Mỗi năm công tác được mua tối đa 100 cổ phần
Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động và người quản lý doanh nghiệp tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp được mua cổ phần với giá ưu đãi. Mức mua tối đa là 100 cổ phần cho mỗi năm thực tế làm việc tại khu vực nhà nước.
Giá bán bằng 60% mệnh giá cổ phần, tương đương 6.000 đồng mỗi cổ phần nếu mệnh giá là 10.000 đồng. Khoản chênh lệch giữa giá bán ưu đãi và mệnh giá sẽ được trừ vào giá trị phần vốn nhà nước khi quyết toán.
Đối tượng được hưởng chính sách còn bao gồm người lao động đã được cử làm đại diện phần vốn tại doanh nghiệp khác nhưng chưa từng được mua cổ phần ưu đãi trước đó; người lao động và quản lý tại doanh nghiệp cấp II (nếu chưa được hưởng chính sách tại nơi khác).
Người lao động đại diện cho hộ gia đình nhận khoán tại các công ty nông, lâm nghiệp khi chuyển sang mô hình công ty cổ phần cũng được áp dụng mức mua tương tự, căn cứ theo số năm thực tế nhận khoán.
Tổng giá trị cổ phần bán ưu đãi tính theo mệnh giá không vượt quá giá trị phần vốn chủ sở hữu theo sổ sách kế toán tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp.
Đáng chú ý, số cổ phần mua theo diện ưu đãi phải được nắm giữ tối thiểu 3 năm kể từ thời điểm nộp tiền và không được chuyển nhượng trong thời gian này.
Cam kết làm việc lâu dài được mua thêm cổ phần
Ngoài mức mua ưu đãi theo thâm niên, người lao động thuộc diện doanh nghiệp cần sử dụng và cam kết làm việc ít nhất 3 năm kể từ khi công ty cổ phần được cấp giấy đăng ký doanh nghiệp lần đầu sẽ được mua thêm cổ phần.
Mức mua thêm là 200 cổ phần cho mỗi năm cam kết làm việc tiếp, nhưng tối đa không quá 2.000 cổ phần một người. Riêng chuyên gia giỏi, có trình độ chuyên môn cao có thể được mua 500 cổ phần mỗi năm cam kết, tối đa 5.000 cổ phần.
Giá bán số cổ phần mua thêm này là giá khởi điểm được cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt trong phương án cổ phần hóa, thay vì giá ưu đãi 60% mệnh giá.
Số cổ phần mua thêm sẽ được chuyển đổi thành cổ phần phổ thông sau khi người lao động hoàn thành thời gian cam kết. Trường hợp doanh nghiệp thay đổi cơ cấu, công nghệ, di dời hoặc thu hẹp sản xuất theo yêu cầu của cơ quan nhà nước dẫn tới người lao động phải chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, số cổ phần đã mua thêm vẫn được chuyển thành cổ phần phổ thông.
Ngược lại, nếu người lao động tự ý chấm dứt hợp đồng trước thời hạn cam kết, họ phải bán lại toàn bộ số cổ phần mua thêm cho công ty với giá sát giá thị trường nhưng không vượt quá giá mua tại thời điểm cổ phần hóa.
Lao động dôi dư được hưởng chính sách theo quy định
Đối với người lao động không được bố trí việc làm tại công ty cổ phần theo phương án sử dụng lao động, Nghị định quy định họ được hưởng chính sách đối với lao động dôi dư theo pháp luật hiện hành.Trường hợp người quản lý doanh nghiệp không được bố trí công việc, cơ quan đại diện chủ sở hữu xem xét sắp xếp. Nếu không thể bố trí, sẽ giải quyết theo chính sách tinh giản biên chế hoặc theo quy định của pháp luật lao động.
Nghị định cũng nêu 3 hình thức cổ phần hóa, gồm giữ nguyên vốn nhà nước và phát hành thêm cổ phiếu; bán một phần vốn nhà nước; hoặc bán toàn bộ vốn nhà nước, có thể kết hợp phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ.
Việc quy định rõ quyền mua cổ phần, mức ưu đãi và điều kiện ràng buộc được kỳ vọng góp phần bảo đảm quyền lợi người lao động, đồng thời tạo động lực giữ chân nhân sự trong quá trình chuyển đổi mô hình doanh nghiệp.