Nhà xuất bản hủy ra sách vì nghi vấn AI viết

Theo People ngày 20/3, Hachette Book Group - một trong những đơn vị phát hành sách lớn của Mỹ, thuộc tập đoàn xuất bản Hachette Livre của Pháp - đưa ra quyết định này sau khi tác phẩm bị nhiều người dùng mạng xã hội nhận xét dựa quá nhiều vào trí tuệ nhân tạo. Trước đó, tiểu thuyết ra mắt tại Anh hồi tháng 11/2025 với hơn 1.800 bản, hiện bị ngừng phân phối.

Ban đầu, Shy Girl dự kiến lên kệ ở Mỹ vào tháng 5. Sách cũng bị gỡ khỏi nền tảng bán sách Amazon và trang web của Hachette khi vụ ồn ào xảy ra. Trò chuyện với People, đại diện của nhà xuất bản Hachette cho biết hãng cam kết bảo vệ sự sáng tạo và nghệ thuật kể chuyện nguyên bản, do đó các chi nhánh của hãng tại Mỹ và Anh dừng đưa tác phẩm ra thị trường.

Hiện không có nhiều thông tin về Mia Ballard ngoài dữ liệu do Goodreads cung cấp. Theo đó, tác giả vừa nhà văn viết truyện giả tưởng, vừa là nhà thơ. Cô thích mọi thứ thuộc thể loại kinh dị, đam mê viết nội dung tập trung vào sự phẫn nộ của phụ nữ. Năm 2024, cô phát hành hai quyển Sugar và We All Rot Eventually: A Horror Novella. Ballard đang sống cùng bạn đời và chó cưng tại miền Bắc California.

Theo People, Shy Girl vốn nhận nhiều phản hồi tích cực khi tác giả tự xuất bản hồi tháng 2/2025. Nội dung xoay quanh Gia - một phụ nữ "cô đơn, nghèo khó, trầm cảm", chấp nhận lời đề nghị sống như thú cưng cho một người đàn ông giàu có, bí ẩn tên Nathan. Càng bị giam cầm, Gia càng trở nên điên loạn. Thời điểm mới ra mắt, tác phẩm được đánh giá mang đến một câu chuyện đầy tính nữ quyền, nhận 3,52/5 sao trên Goodreads với hơn 4.900 bài cảm nhận.

Khi quyển sách càng nổi tiếng và được nhiều người tìm đọc, một số độc giả nhận xét cách hành văn khó hiểu, lặp ý khiến họ liên tưởng "nội dung rác" của AI (AI slop). Trên Goodreads, nhiều người đặt nghi vấn dường như tác phẩm do ChatGPT viết, chỉ ra "cách biên tập của sách kỳ lạ, đầy lỗi chính tả, lối diễn đạt lặp đi lặp lại". Một bình luận từ Reddit sách được viết với công thức mỗi danh từ đều đi kèm một tính từ, còn các hành động phần lớn viết theo phép so sánh.

Trên YouTube, một tài khoản tên frankie's shelf đăng video chỉ trích tiểu thuyết với tiêu đề "i'm pretty sure this book is ai slop (tôi khá chắc quyển sách này là rác AI)". Theo Telegraph, vấn đề cũng thu hút sự chú ý của CEO Max Spero - người sáng lập công ty phần mềm chuyên phát hiện nội dung AI tạo ra, Pangram. Spero cho biết chương trình máy tính đã kết luận 78% nội dung trong sách được AI viết hoặc hỗ trợ.

Trong một cuộc phỏng vấn với báo chí, Mia Ballard phủ nhận dùng AI trong sáng tác. Theo Ballard, một biên tập viên do cô thuê đã sử dụng công cụ AI để xử lý ấn bản đầu tiên của tiểu thuyết. "Vụ tranh cãi này đã thay đổi cuộc sống của tôi theo nhiều hướng. Sức khỏe tinh thần tôi đang ở mức tệ nhất từ trước đến nay, danh tiếng cũng bị hủy hoại vì một việc tôi thậm chí không trực tiếp làm", nhà văn nói. Đồng thời, tác giả cho biết đang thực hiện các hành động pháp lý để bảo vệ chính mình.

Trước vụ bê bối, các trang tin quốc tế có góc nhìn riêng về sự việc. New York Times - trang đưa tin sớm nhất - nhận định Shy Girl "dường như là quyển tiểu thuyết thương mại đầu tiên bị một nhà xuất bản lớn thu hồi trước những bằng chứng dùng AI". Trong khi đó, tờ Guardian bình luận vụ này làm nổi bật thách thức ngày càng lớn mà các hãng sách đang đối mặt khi nhắc đến trí tuệ nhân tạo. Trang Independent cho rằng việc sách bị hủy dấy lên lo ngại về thực trạng việc dùng AI viết tiểu thuyết ngày càng phổ biến và khó bị phát hiện.

Phương Thảo (theo People, Guardian, Independent)