Những căn nhà 10 m2 tạm bợ giữa trung tâm Đà Nẵng

29 hộ dân trong kiệt 15 Phạm Hồng Thái, phường Hải Châu, đang sống trong khu nhà tạm xuống cấp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn. Lối vào khu nhà rộng chưa đầy 2 m, phía trên chằng chịt dây điện, cáp và ống nước, nhiều vị trí trần đã mục, lộ thép gỉ.

Khu nhà một trệt, một lầu, các căn hộ chung vách, diện tích phổ biến 10-15 m2. Nhiều gia đình 3-4 thế hệ sinh hoạt trong không gian chật hẹp. Điều kiện sống xuống cấp, lối tiếp cận hạn chế khiến nguy cơ cháy nổ cao và gây khó khăn cho công tác cứu hộ, cứu nạn.

Hầu hết vách ngăn phòng ở tầng hai được làm bằng ván ép, khung gỗ. Sau hơn 60 năm, nhiều thanh gỗ đã mục do mối mọt, chỉ cần chạm nhẹ cũng có thể bong phần gỗ hỏng. Người dân cho biết vào mùa hè, mối bay ra khắp các phòng và lối đi.

Anh Nguyễn Sơn Hà, 49 tuổi, cho biết tường gỗ xuống cấp, không gian chật hẹp, dây điện chằng chịt, bếp nấu tạm bợ khiến nguy cơ hỏa hoạn luôn thường trực. Khu vực từng xảy ra ba vụ cháy nhỏ, may mắn được phát hiện và khống chế kịp thời.

"Nhiều đêm tôi ngủ không yên, chỉ cần ngửi thấy mùi lạ là phải bật dậy kiểm tra", anh Hà nói, cho biết đa số người dân mong muốn được di dời đến nơi ở an toàn để ổn định cuộc sống.

Trong không gian khoảng 3 m2, ba số nhà được gắn trên tường và các tấm ván ép, đánh dấu ba căn riêng biệt. Nhiều lối vào chỉ rộng khoảng một mét. Vách gỗ bị mối mọt khiến cụ Nguyễn Thị Báu, 86 tuổi, phải thường xuyên quét dọn.

Diện tích phòng trước đây rộng hơn, song khi con cái lập gia đình, nhiều hộ phải dựng vách tạm, chia nhỏ thành các gian vài mét vuông để có không gian riêng. Bên cạnh đó, không ít gia đình trẻ rời đi thuê nhà khác sinh sống, những căn nhà cũ trở thành nơi chứa đồ đạc.

Nhiều căn nhà có trần bêtông bong tróc, lộ cốt thép hoen gỉ. Các căn ở tầng 1 thường trên 30 m2, một số đã được cấp sổ đỏ.

Một số hộ có điều kiện đã sửa sang lại nhà cửa khang trang hơn, song diện tích sử dụng vẫn không được cải thiện.

Cụ Nguyễn Thị Phượng, 82 tuổi, di chuyển khó khăn qua lối cửa của căn phòng rộng khoảng 12 m2 trên tầng 2, nơi cụ đã gắn bó gần như cả đời. Do khu vực có nhiều chuột, cụ phải dựng tạm tấm ván chắn ngay cửa ra vào.

Cụ sống cùng con gái, mẹ con phải chia từng góc nhỏ để đặt các vật dụng sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe. Mỗi ngày, cụ ngủ trên chiếc giường nhỏ, còn con gái trải nệm nằm dưới nền nhà.

Bên trong căn nhà số 15/211, một gia đình trung niên sinh sống trong không gian chưa đầy 10 m2. Nguồn sáng tự nhiên đến từ cánh cửa mở ra ban công, nhìn sang bức tường của Trường THCS Trưng Vương. Do diện tích hạn chế, họ không kê giường hay bố trí bàn ghế tiếp khách, chỉ trải đệm.

Phần lớn cư dân trong khu là lao động phổ thông. Nhiều người mưu sinh bằng việc bán nước, đồ ăn sáng trên vỉa hè đường Phạm Hồng Thái trước kiệt nhỏ. Tuy nhiên, họ đang lo lắng về sinh kế khi thành phố triển khai kế hoạch cấm buôn bán trên vỉa hè.

Chiều tối là lúc khu dân cư này đông đúc hơn, khi người lao động về nhà. Họ nấu ăn, tắm giặt trong không gian chật hẹp vài mét vuông. Mái tôn không che chắn hết phía trên, để chừa ô lấy ánh sáng.

Bé Phương Oanh, học sinh lớp 2 Trường Tiểu học Phù Đổng, tranh thủ học bài ở nơi vừa là phòng khách, vừa đặt máy may, chứa quần áo, chăn nệm và nhiều vật dụng sinh hoạt khác.

Do khu vực xuống cấp nghiêm trọng, mỗi mùa mưa bão, chính quyền phải tổ chức di dời người dân đến Trường THCS Trưng Vương hoặc nhà thờ Chính tòa Đà Nẵng để tránh trú.

Nguyễn Quốc Hưng, 30 tuổi, phải nghiêng người mới có thể chui vào gác xép được dựng sát trần, cao chưa đầy một mét. Trong căn nhà nhỏ, gia đình anh làm hai gác tạm như vậy để dành phần diện tích bên dưới cho sinh hoạt.

"Em mong thành phố có phương án di dời các hộ dân trong khu này đến nơi ở mới vì quá chật chội, xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, nhất là mùa mưa bão", Hưng nói, cho biết chưa dám lập gia đình vì không biết sẽ ở đâu.

Buổi tối, nhiều người dân ra con kiệt nhỏ để hóng gió do không gian trong nhà chật hẹp, nóng bức. Khoảng 10 năm trước, chính quyền quận Hải Châu (cũ) từng nhiều lần tìm phương án di dời, song kế hoạch tái định cư tại Hòa Vang không thành do người dân chưa đồng thuận vì hạ tầng chưa rõ ràng.

Ông Nguyễn Văn Duy, Chủ tịch UBND phường Hải Châu, cho biết khu nhà không thuộc sở hữu nhà nước nên không có cơ sở sử dụng ngân sách để sửa chữa hoặc đền bù theo diện nhà công sản. Bên cạnh đó, tình trạng sở hữu chéo phổ biến, nhiều căn do các chủ khác nhau nắm giữ qua nhiều thời kỳ, khiến việc thỏa thuận, giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn.

Toàn cảnh khu dân cư kiệt 15 Phạm Hồng Thái, lọt thỏm giữa trường học, các tòa cao ốc.

Ông Nguyễn Văn Duy cho biết UBND phường đang tính đến hai hướng xử lý. Thứ nhất là kêu gọi nhà đầu tư tái thiết tại chỗ, xây chung cư và bố trí tái định cư, song vướng quy chuẩn diện tích và hạ tầng. Thứ hai là thu hồi đất để mở rộng trường THCS Trưng Vương.

"Phương án hai có thể khả thi hơn, vừa có cơ sở đền bù, tái định cư cho các hộ dân, vừa bổ sung không gian cho hơn 2.200 học sinh trường THCS Trưng Vương", ông Duy nói, cho biết phường đang rà soát dữ liệu để trình cấp trên hướng tới xóa bỏ khu xuống cấp, đảm bảo an toàn cho người dân.

Vị trí khu dân cư kiệt 15 Phạm Hồng Thái (chấm đỏ), sau lưng trường THCS Trưng Vương, gần nhà thờ Chính tòa Đà Nẵng, chợ Hàn, nhà hát Trưng Vương, sông Hàn... Ảnh: Google Maps