Những giờ cuối cùng trong 'vùng chết' của Everest

Peter Boardman, 31 tuổi và Joe Tasker, 33 tuổi là những nhà leo núi giàu kinh nghiệm, đang ở đỉnh phong độ. Họ tham gia đoàn leo núi nhỏ người Anh do Sir Chris Bonington - nhà leo núi huyền thoại, từng chinh phục Everest năm 1975 - dẫn đầu.

Ngày 17/5/1982, sau khi rời trại cao (7.850m), Boardman và Tasker tiến lên sườn núi Northeast Ridge, chuẩn bị bước vào "vùng chết" của Everest. Vùng chết của Everest được đánh dấu từ độ cao 8.000 m trở lên, nơi cơ thể không hồi phục được dù nghỉ, oxy ít, nhiệt độ âm 40 độ C, gió mạnh và con người chỉ sống tối đa 1-2 ngày không có oxy bổ sung.

Thử thách lớn nhất trong vùng chết là đường Northeast Ridge - tuyến đường "ác mộng", được bao bọc bởi Ba Đỉnh Nhọn (Three Pinnacles) - những khối đá băng dựng đứng. Chris Bonington quan sát qua kính viễn vọng từ trại thấy những bước đi của cả hai đều ổn định suốt cả ngày, không có dấu hiệu bất thường.

Tuyến đường của họ chọn khác biệt hoàn toàn so với tuyến leo tiêu chuẩn phía Bắc. Tuyến tiêu chuẩn bắt đầu từ North Col (độ cao khoảng 7.000 m), tránh được ba đỉnh nhọn và đi theo đường đòi hỏi ít kỹ thuật hơn, giảm nguy hiểm để lên đỉnh.

Ở tuổi 48, Bonington thấy mình di chuyển chậm hơn hai đồng đội trẻ ở độ cao lớn. Sau bốn đêm trên độ cao gần 8.000 m, cơ thể ông mệt nhoài, thiếu oxy nghiêm trọng và Bonington hiểu mình sẽ làm chậm chân cả hai nếu cố leo. Do đó, ông ở lại Trại Tiền Tiến (Advanced Base Camp) để Boardman và Tasker tự đi. Hai người từng sống sót cận kề cái chết trên đỉnh K2 năm 1980 nên Bonington có thể tin ở họ.

Sau này, Bonington thừa nhận quyết định tổ chức đoàn leo núi nhỏ với 4 nhà leo núi chính, hai người hỗ trợ và không sử dụng bình oxy là quyết định nguy hiểm.

Trong ngày 17/5, Boardman và Tasker vượt Đỉnh Nhọn thứ Nhất (khoảng 8.170m), đến được chân Đỉnh Nhọn thứ Hai (8.200-8.250 m) vào khoảng 21h cùng ngày, sau 14 giờ leo liên tục. Đó là lúc Bonington không còn thấy hai đồng đội nữa.

Chỉ hai ngày trước, ở độ cao 8.100m trên mặt Bắc Everest, Marty Hoey - người Mỹ, nhà leo núi từ Tacoma đã chết khi dây an toàn bị bung khiến cô rơi khoảng tự do khoảng 1.800 m xuống khe nứt, thi thể chưa bao giờ được tìm thấy. Mùa leo núi năm đó, 10 người đã chết - bao gồm cả Boardman và Tasker.

Sau khoảng 5 ngày không có dấu hiệu, Bonington hiểu hai đồng đội đã gặp nạn, khả năng cao bị rơi xuống khu vực "Bức tường Kangshung" - mặt đông Everest. Đây là vách núi khổng lồ, dựng đứng, cao 3.350 m tính từ đáy sông băng Kangshung Glacier (khoảng 5.200 m) lên đến đỉnh Everest (8.848 m).

Việc mất tích của Boardman và Tasker không được công bố ngay lập tức. Chỉ khi Bonington trở về, ông mới nói với số ít nhà báo Anh. Trong báo cáo gửi Hiệp hội Leo núi Trung Quốc, Bonington kể mình "bất lực quan sát qua ống nhòm khi hai đồng đội biến mất vào lúc hoàng hôn". Trước khi Boardman và Tasker bước vào vùng chết, Dick Renshaw - nhà leo núi còn lại của đoàn Anh - đã được giải cứu vì gặp triệu chứng giống đột quỵ

"Tất cả đều hiểu đó là thử thách nguy hiểm nhưng thú vị và xứng đáng", Bonington nói, khẳng định hai đồng đội xấu số đã rất gần đỉnh.

Năm 1992, đoàn leo núi Nhật Bản - Kazakhstan tìm thấy thi thể Boardman trong tư thế ngồi ở độ cao khoảng 8.200 m. Tuy nhiên, thi thể của Boardman còn tương đối nguyên vẹn, không có dấu hiệu va đập mạnh. Có khả năng, ông đã kiệt sức do hạ thân nhiệt. Thi thể của Tasker chưa được tìm thấy dù một số thiết bị của anh xuất hiện ở đoạn giữa đỉnh nhọn 2 và 3.

Mất mát này đã gây chấn động thế giới leo núi. Không chỉ là nhà leo núi ưu tú, cả hai còn nổi tiếng với tài văn chương xuất sắc. Để tưởng nhớ họ, Giải Boardman Tasker cho Văn học Núi (dòng văn học chuyên về đề tài núi) đã được thành lập như sự tri ân vĩnh cửu dành cho hai người đàn ông đã sống vì những ngọn núi.

Trong khi đó, tuyến đường Boardman và Tasker thất bại đã được chinh phục lần đầu tiên vào năm 1995 bởi đoàn thám hiểm của Đại học Nihon từ Nhật Bản, do Tadao Kanzaki dẫn đầu. Đoàn này có 35 Sherpa porter, đã lắp dây cố định gần như toàn bộ tuyến đường và sử dụng bình oxy bổ sung - khác hẳn kiểu leo mạo hiểm của Boardman và Tasker.

Hoài Anh (Theo Mirror, Boardman Tasker)