Nông dân không còn "ân hận" khi nhìn vợ mang rau ra chợ bán

Hồi sinh đất bằng “4 không”

Nằm bên dòng Thu Bồn hiền hòa, làng rau Thanh Đông, phường Hội An Đông, thành phố Đà Nẵng (trước đây thuộc xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam cũ) từ lâu được biết đến là một trong những mô hình thuận thiên đặc trưng của miền Trung.

Trên mảnh đất rộng hơn 1ha, nông dân nơi đây đã chọn cách trở về với lối canh tác truyền thống, triết lý “4 không” (không hóa chất, không biến đổi gen, không thuốc bảo vệ thực vật và không chất kích thích tăng trưởng), trở thành kim chỉ nam cho mọi mùa vụ.

Là một trong những hộ đầu tiên tham gia sản xuất hữu cơ, ông Phạm Mèo (73 tuổi) cho biết trước đây khi còn trồng rau sử dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu, nhiều lúc ông cảm thấy “ân hận” khi nhìn vợ mang ra chợ bán.

“Tôi nhận ra cứ canh tác theo phương thức cũ, sức khỏe của gia đình, cộng đồng sẽ trả giá trước tiên. Từ sự lo lắng ấy, chúng tôi bắt đầu với hành trình sản xuất hữu cơ thuận thiên”, ông Mèo tâm sự.

Năm 2013, nhờ sự hỗ trợ của chính quyền và tổ chức phi chính phủ về phát triển đô thị, bà con được các kỹ sư nông nghiệp “cầm tay chỉ việc”. 11 hộ dân đã học cách tự làm phân bón hữu cơ, tập bắt sâu bằng tay, pha chế thuốc sinh học từ thảo mộc...

Đi giữa vườn rau Thanh Đông, điều khiến du khách thích thú không chỉ là màu xanh mướt mà còn là những dải hoa rực rỡ được trồng xen kẽ. Hoa màu hồng để dụ bướm về đẻ trứng, hoa màu đỏ thu hút bọ nhảy, còn những bụi ngải cứu, sả có nhiệm vụ đuổi côn trùng. Một hệ sinh thái thu nhỏ được tạo ra từ chính bàn tay người nông dân, nơi sâu bệnh được kiểm soát bằng tự nhiên.

Để đảm bảo chất lượng và tính minh bạch của Hợp tác xã (HTX) rau Thanh Đông, các cơ quan chuyên môn như Phòng Kinh tế, Trung tâm Khuyến nông, Hội Nông dân thành phố Đà Nẵng thường xuyên kiểm tra đột xuất để ghi nhật ký đồng ruộng, lấy mẫu sản phẩm, đo các chỉ tiêu an toàn.

Từ khi thành lập đến nay, toàn bộ sản phẩm của HTX được sản xuất theo bộ tiêu chuẩn PGS Việt Nam, một mô hình giám sát cộng đồng nghiêm ngặt dành cho nông nghiệp hữu cơ. Đặc biệt, định kỳ từ ngày 3 đến ngày 6 hàng tháng, hàm lượng nitrat trong đất được kiểm tra. Nếu vượt ngưỡng cho phép, rau trồng trên luống đất đó buộc phải dừng xuất bán.

“Trên mỗi luống rau đều được đánh số để theo dõi, quy trách nhiệm rõ ràng, vi phạm sẽ bị phạt nặng hoặc mời ra khỏi HTX”, ông Lê Nhương, Giám đốc HTX rau hữu cơ và du lịch Thanh Đông, nhấn mạnh.

Tại làng rau Thanh Đông, hơn 20 loại rau, củ, quả được canh tác quanh năm, dán tem truy xuất nguồn gốc đầy đủ với sản lượng bình quân đạt khoảng 200kg/sào/tháng.

Điểm đến trải nghiệm, học tập yêu thích của du khách

Những năm gần đây, Thanh Đông không chỉ cung cấp rau sạch cho địa phương mà còn trở thành điểm đến du lịch, giáo dục trải nghiệm được ưa thích. 

Đến đây, du khách không chỉ được đi giữa những luống rau xanh mướt mà còn được nghe câu chuyện đời của người nông dân, chuyện đổi thay phương thức canh tác, chuyện gìn giữ nếp làng, chuyện mùi đất và màu xanh. Khách có thể trực tiếp bắt sâu, gieo hạt, trồng cây, rồi thưởng thức bữa ăn dân dã chế biến từ chính nguyên liệu trong vườn.

Chị Trần Hà Thu (du khách Hà Nội) cho biết tại sân thượng nhà chị cũng có một khu vườn nhỏ trồng cà chua, dâu tây, các loại rau mùi… Do đó, chuyến du lịch Đà Nẵng lần này không chỉ là dịp tham quan, mà còn là cơ hội để chị tìm hiểu sâu hơn về phương thức canh tác hữu cơ của người dân Thanh Đông.

“Ở nhiều nơi, việc lạm dụng hóa chất trong nông nghiệp vẫn còn phổ biến. Vì vậy, canh tác hữu cơ là hướng đi tích cực, bảo vệ sức khỏe con người. Tôi rất hào hứng khi có thể kết hợp hoạt động trải nghiệm này vào lịch trình khám phá Hội An, Đà Nẵng”, chị Thu nói.

Ông Lê Nhương, Giám đốc HTX rau hữu cơ và du lịch Thanh Đông, cho biết trung bình mỗi ngày vườn rau đón hàng chục lượt khách, cao điểm lên đến 250 người. Hiện tại, lịch trình đón khách của HTX đã kín chỗ đến tận mùng 4 Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

“Du lịch hiện đóng góp khoảng 60% tổng doanh thu của HTX. Nhờ sự kết hợp này, các thành viên được đảm bảo thu nhập ổn định từ cả 2 nguồn là sản xuất và dịch vụ, đạt 6-7 triệu đồng/người/tháng”, ông Nhương phấn khởi nói.

Bên cạnh việc cung cấp nông sản sạch, HTX còn chủ động hợp tác với các đơn vị lữ hành, trường học để tổ chức các tour tham quan trải nghiệm, hướng nghiệp, thưởng thức ẩm thực hữu cơ và dịch vụ bơi thúng tại rừng dừa.

Theo UBND phường Hội An Đông, tháng 4/2014 đến nay, với tổng kinh phí đầu tư hơn 2 tỷ đồng từ các chương trình nông thôn mới, tam nông và các tổ chức phi chính phủ... địa phương đã triển khai thành công 5 mô hình nông nghiệp hữu cơ trên diện tích 1,35ha.

Trong đó, 1,087ha đã được chứng nhận PGS (chứng nhận nông sản hữu cơ dựa trên sự tin cậy và hợp tác trong cộng đồng), do HTX rau hữu cơ và du lịch Thanh Đông chủ trì thực hiện.

Ông Trần Tấn Dũng, Chủ tịch UBND phường Hội An Đông, cho biết năm 2026, địa phương sẽ chú trọng xây dựng thêm nhiều sản phẩm mới, giúp du khách có những trải nghiệm sâu sắc hơn về các giá trị văn hóa và lịch sử bản địa.

Song song đó, phường tiếp tục đầu tư nâng cấp hạ tầng, lan tỏa hình ảnh một điểm đến xanh, an toàn và thân thiện, đưa du lịch Hội An Đông phát triển bền vững theo đúng định hướng sinh thái.