"Nút thắt" nhân lực và kỳ vọng vào sàn việc làm quốc gia

Ngày 14/4, Sàn giao dịch việc làm quốc gia (phiên bản thử nghiệm) chính thức ra mắt. 

Ông Huỳnh Quang Liêm, Tổng Giám đốc VNPT, cho biết hệ thống được xây dựng trên nền tảng công nghệ và dữ liệu đã được tích lũy từ các dự án quốc gia trước đó.

"Dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" là nền tảng để hệ thống vận hành hiệu quả", ông nói. 

Theo ông, sàn giao dịch là bước phát triển tiếp theo, giúp kết nối chặt chẽ hơn giữa người lao động và doanh nghiệp trên môi trường số, đồng thời liên thông với nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia để tăng khả năng khai thác thông tin.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận đây mới chỉ là điểm khởi đầu, khi hệ thống vẫn cần tiếp tục hoàn thiện về công nghệ và trải nghiệm người dùng.

"Nút thắt" nhân lực và kỳ vọng vào một hạ tầng dữ liệu

Từ góc nhìn nhà đầu tư quốc tế, ông Nguyễn Hải Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam, cho rằng Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn với dòng vốn ngoại, nhưng chất lượng nguồn nhân lực đang trở thành yếu tố quyết định.

"Nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc tìm kiếm lao động có kỹ năng phù hợp, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao, kỹ thuật số", ông Minh nói. 

Không chỉ thiếu về chất lượng, quá trình tiếp cận nguồn nhân lực cũng còn chậm, khiến doanh nghiệp mất thời gian và chi phí khi cần mở rộng sản xuất. Khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế buộc doanh nghiệp phải đào tạo lại, kéo dài thời gian đưa lao động vào dây chuyền.

Những vấn đề này cũng được cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc nhìn nhận tương tự. Ông Ko Tae Yeon, Chủ tịch Kocham, nhấn mạnh nhân lực không chỉ là câu chuyện tuyển dụng, mà gắn với toàn bộ hoạt động sản xuất. "Việc giữ chân người lao động ngày càng khó khăn, kéo theo chi phí đào tạo tăng và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất", ông nói.

Trong khi đó, một nghịch lý vẫn tồn tại: doanh nghiệp khó tìm người phù hợp, còn người lao động lại khó tiếp cận thông tin tuyển dụng sát với nhu cầu thực tế. Sự "lệch pha" này, theo các chuyên gia, là một trong những điểm nghẽn lớn của thị trường lao động hiện nay.

Trong bối cảnh đó, sàn giao dịch việc làm quốc gia được kỳ vọng sẽ đóng vai trò như một hạ tầng dữ liệu, giúp kết nối cung - cầu hiệu quả hơn. "Nền tảng này có thể giúp giảm thời gian và chi phí tuyển dụng, đồng thời tăng tính minh bạch của thị trường", ông Nguyễn Hải Minh nhận định.

Bài toán nhân lực nhìn từ các ngành sản xuất

Không chỉ các nhà đầu tư nước ngoài, nhiều ngành kinh tế trong nước cũng đang chịu áp lực lớn về lao động. Bà Lê Hằng, đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết ngành thủy sản - một trong những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực với kim ngạch 9-11 tỷ USD mỗi năm - đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động có tay nghề.

Đặc thù sản xuất khiến bài toán này trở nên phức tạp hơn. Hoạt động nuôi trồng, khai thác phân tán ở khu vực nông thôn, ven biển, trong khi chế biến lại tập trung tại các nhà máy với yêu cầu cao về kỹ thuật và kỷ luật. Điều này dẫn đến tình trạng mất cân đối cung - cầu lao động giữa các khâu và các địa phương.

"Việc thu hút và ổn định lực lượng lao động đang trở thành thách thức lớn", đại diện hiệp hội cho biết. 

Áp lực còn gia tăng khi ngành phải cạnh tranh lao động với các lĩnh vực như dịch vụ, du lịch - nơi có điều kiện làm việc linh hoạt hơn. Trong bối cảnh đó, một nền tảng có khả năng kết nối liên vùng, cập nhật dữ liệu theo thời gian thực được xem là công cụ cần thiết để doanh nghiệp chủ động hơn trong tuyển dụng và điều phối lao động.

Kỳ vọng từ địa phương: kết nối nhanh hơn, minh bạch hơn

Tại Thành phố Hồ Chí Minh - nơi có hơn 7,7 triệu lao động và hàng trăm nghìn doanh nghiệp - nhu cầu kết nối việc làm luôn ở mức cao và biến động nhanh.

Theo bà Lương Thị Tới, Phó Giám đốc Sở Nội vụ TPHCM, dù đã triển khai nhiều giải pháp, việc kết nối cung - cầu lao động vẫn chưa đáp ứng hết nhu cầu thực tế, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế chuyển dịch sang các ngành công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao.

"Sàn giao dịch việc làm quốc gia sẽ là kênh thông tin chính thống, giúp kết nối nhanh hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn", bà nói. 

Không chỉ phục vụ tuyển dụng, nền tảng còn được kỳ vọng nâng cao năng lực dự báo thị trường lao động, khi dữ liệu về nhu cầu tuyển dụng, xu hướng dịch chuyển lao động được cập nhật và phân tích liên tục. Điều này giúp cơ quan quản lý xây dựng chính sách sát thực tiễn hơn, đồng thời hỗ trợ đào tạo và chuyển đổi nghề.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, bà Tới cho rằng cần hoàn thiện cơ chế liên thông dữ liệu giữa Trung ương và địa phương, đồng thời tăng cường năng lực cho hệ thống dịch vụ việc làm và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số.

Một điểm đáng chú ý là sự tham gia của các chủ thể trong hệ sinh thái. “Chỉ khi doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và các địa phương cùng tham gia, dữ liệu mới có giá trị và sàn giao dịch mới phát huy hiệu quả”, bà nhấn mạnh .

Từ "sàn giao dịch" đến hệ sinh thái lao động số

Dù tiếp cận từ những góc nhìn khác nhau, các ý kiến đều gặp nhau ở một điểm chung: vai trò của dữ liệu và sự phối hợp đa bên. Sàn giao dịch việc làm quốc gia không còn được nhìn nhận đơn thuần là nơi đăng tin tuyển dụng, mà đang được định vị như một hệ sinh thái số của thị trường lao động.

Từ phía doanh nghiệp công nghệ, ông Huỳnh Quang Liêm cho rằng việc xây dựng một hệ thống dữ liệu "sạch, sống, tin cậy" là điều kiện tiên quyết. Trong khi đó, các hiệp hội doanh nghiệp nhấn mạnh yêu cầu kết nối với hệ thống đào tạo để thu hẹp khoảng cách kỹ năng.

Về dài hạn, khi dữ liệu được tích lũy đầy đủ, nền tảng này không chỉ phục vụ tuyển dụng mà còn trở thành công cụ hỗ trợ hoạch định chính sách, dự báo nhu cầu lao động và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

"Đây là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự tham gia của nhiều bên để cùng hoàn thiện hệ sinh thái số của thị trường lao động", đại diện VNPT cho biết .

Trong bối cảnh thị trường lao động đang chuyển dịch mạnh mẽ dưới tác động của chuyển đổi số và hội nhập, một nền tảng dữ liệu tập trung, liên thông và minh bạch được kỳ vọng sẽ trở thành “mạch máu” mới, giúp thị trường vận hành hiệu quả và bền vững hơn.