Phát hiện tượng nữ thần và sư tử của người Chăm ở Gia Lai

Ngày 23/1, hai hiện vật Champa được đưa về Bảo tàng tỉnh Gia Lai để bảo quản, trưng bày. Hai hôm trước, khi dọn mặt bằng khu vực tháp Dương Long ở xã Bình An (huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định cũ), nhóm công nhân phát hiện hai hiện vật nằm cách tháp Bắc khoảng 15 m.

Hiện vật thứ nhất là phù điêu nữ thần trong Hindu giáo, cao 1,06 m, rộng 0,6 m, tạc bằng sa thạch, từng dùng trang trí tầng mái tháp. Tượng thể hiện nhân vật ở tư thế đứng, hai tay cầm hai hoa sen; xung quanh chạm khắc vòm cung Makara và hoa văn lửa bao quanh.

Hiện vật còn lại là phù điêu sư tử bằng sa thạch, cao 0,42 m, rộng 0,44 m, từng dùng trang trí góc chân tháp. Cả hai hiện vật được nhận định có niên đại khoảng cuối thế kỷ 12 - đầu thế kỷ 13.

Ông Bùi Tĩnh, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Gia Lai, cho biết đơn vị sẽ báo cáo Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tham mưu UBND tỉnh xin chủ trương khai quật khẩn cấp, nhằm làm rõ thêm giá trị lịch sử, văn hóa của di tích tháp Dương Long.

Tháp Dương Long (còn gọi tháp An Chánh, tháp Bình An hay tháp Ngà) do người Champa xây dựng từ cuối thế kỷ 12 - đầu thế kỷ 13, nằm trên mỏm đồi cao ở xã Bình An. Cụm tháp gồm Tháp Giữa, Tháp Nam và Tháp Bắc trên diện tích khoảng 370 m2; Tháp Giữa cao nhất, khoảng 39 m. Nhiều hoa văn trang trí tại đây còn dấu vết hình sư tử, người ngồi xếp bằng, người nhảy múa...

Ngoài giá trị kiến trúc, cụm tháp Dương Long phản ánh đời sống tín ngưỡng và mỹ thuật Champa thời kỳ Vijaya. Nhiều hiện vật từng được phát hiện tại khu vực như phù điêu Brahma, thần Indra, rắn Naga, Makara, Kala...

Trải qua hơn 800 năm, dưới tác động của chiến tranh, thời tiết và con người, di tích bị hư hại nghiêm trọng. Ngành văn hóa từng khai quật ba đợt vào các năm 2006, 2007 và 2009 với tổng diện tích hơn 3.000 m2, phát hiện nhiều lớp đá ốp, kiến trúc đền thờ lộ thiên, ngẫu tượng Yoni và hàng nghìn hiện vật. Trong đó, phù điêu thần Brahma phát hiện năm 1985, được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2016.

Năm nay, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Gia Lai dự kiến tiếp tục khai quật khảo cổ xung quanh tháp trên diện tích hơn 9.000 m2, kinh phí hơn 16 tỷ đồng, thuộc dự án tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt tháp Chăm Dương Long, tổng vốn hơn 90 tỷ đồng.

Trần Hóa