Nơi thờ voi chiến triều Nguyễn xuống cấp

Miếu Long Châu hay còn gọi là điện Voi Ré được xây dựng dưới thời vua Gia Long để làm nơi thờ các vị thần bảo vệ và 4 con voi chiến dũng cảm của triều Nguyễn.

Theo truyền thuyết, dưới thời Trịnh Nguyễn phân tranh, đau buồn trước cái chết của vị tướng, một con voi chiến đã chạy từ chiến địa lên phía đông đồi Thọ Sơn rống lên rồi chết. Người dân đã an táng và xây mộ cho voi, đặt tên là mộ Voi Ré. Miếu Long Châu được xây cạnh mộ voi trên khu đất rộng hơn 2.000 m2 ở thôn Trường Đá, phường Thủy Xuân do quan Chưởng tượng Quân ty Tượng chính Nguyễn Đức Xuyên trông coi.

Điện được xây theo kiểu chữ Môn, có la thành xây bằng gạch để bảo vệ. Dưới triều Nguyễn, triều đình thường ban cấp tiền để tế vào mùa xuân và mùa thu. Trước tình trạng xuống cấp của công trình, năm 2017-2019, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế chi 14,3 tỷ đồng để tu bổ điện Long Châu song đến nay nhiều hạng mục xuống cấp, nguy cơ đổ sập.

Hai bên điện Long Châu là Đông Phối điện và Tây Phối điện, nơi đặt án thờ những con voi chiến lập nhiều chiến công thời kỳ khởi lập triều Nguyễn. Trước đây, hai ngôi điện này được lợp ngói liệt song đã hư hỏng, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế lợp tạm mái tôn để bảo vệ cấu kiện gỗ bên trong.

Phía trước Đông Phối điện và Tây Phối điện là miếu Tượng, nơi thờ bài vị 4 con voi lập nhiều công trạng của triều Nguyễn. Triều Nguyễn phong chức danh 4 con voi là Đô đốc Hùng Tượng Ré, Đô đốc Hùng Tượng Bích, Đô đốc Hùng Tượng Nhĩ, Đô đốc Hùng Tượng Bôn. Trải qua nhiều năm, hai tượng voi làm bằng đá bị hư hại ở phần ngà.

Trước nguy cơ đổ sập của Đông Phối điện và Tây Phối điện, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế phải đóng giá đỡ xung quanh các trụ gỗ.

Phía bên ngoài, cổng tam quan của điện Voi Ré được xây bằng gạch vồ, mái cổng được lợp ngói liệt. Chính giữa cổng được khảm sành sứ 3 chữ "Nghiễm Nhược Lâm" song đã hư hỏng. Trải qua hơn 200 năm, hệ thống mái cổng tam quan đã bị hư hại, ngói vỡ nằm ngổn ngang.

Hệ thống tường thành ở miếu Long Châu bị đổ sập chưa được trùng tu. Cổng phụ hai bên vào khu vực miếu Long Châu bị hư hại.

Cổng phụ lối ra hậu viện cạnh nhà dân bị xây kín, hệ thống tường thành bị hư hỏng.

Bên cạnh một số hạng mục xuống cấp, những công trình gồm điện Long Châu nơi thờ bài vị thần Thiên Sư, thần Chúa Động, thần Hồng Nương và Tiền, Hậu khai khẩn, một số đoạn tường thành bên phải cũng được trùng tu sau 7 năm vẫn cơ bản đứng vững.

Giữa tháng 12/2024, HĐND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế) phê duyệt di dời 16 hộ dân gồm 7 hộ chính, 9 hộ phụ xung quanh điện Voi Ré để tạo cảnh quan với hệ thống cây xanh, bãi đỗ xe để phục vụ việc tham quan. Song đến nay, khu vực này vẫn chưa được di dời.