Ai nên tầm soát sa sút trí tuệ?

Sa sút trí tuệ là hội chứng suy giảm tiến triển các chức năng nhận thức như trí nhớ, ngôn ngữ, khả năng tư duy, phán đoán và thực hiện các hoạt động hàng ngày. Bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, khi người bệnh đã gặp khó khăn rõ rệt trong sinh hoạt, giao tiếp hoặc mất khả năng tự chăm sóc.

ThS.BS.CKII Phạm Ngọc Danh Khoa, Trưởng đơn vị Sa sút trí tuệ, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết tầm soát sa sút trí tuệ giúp phát hiện rối loạn nhận thức từ giai đoạn nhẹ, hỗ trợ can thiệp kịp thời, làm chậm tiến triển bệnh.

Nhóm cần được tầm soát sớm trước hết là người từ 60 tuổi trở lên, người lớn tuổi có dấu hiệu hay quên những việc mới xảy ra, khó tập trung, dễ nhầm lẫn thời gian và địa điểm. Nhóm này có nguy cơ cao do quá trình lão hóa não bộ và các bệnh lý mạch máu não đi kèm.

Người có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, bệnh tim mạch hoặc từng bị đột quỵ cũng cần được tầm soát sớm. Bởi các yếu tố này làm tổn thương mạch máu não, thúc đẩy suy giảm nhận thức, tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.

Người có tiền sử chấn thương sọ não, nghiện rượu kéo dài, rối loạn giấc ngủ mạn tính cũng thuộc nhóm nguy cơ. Theo bác sĩ Khoa, suy giảm trí nhớ ở nhóm này dễ bị nhầm lẫn với stress hoặc lão hóa thông thường, dẫn đến bỏ qua giai đoạn can thiệp sớm.

Ngoài ra, những người có người thân ruột thịt mắc sa sút trí tuệ, Alzheimer hoặc Parkinson nên chủ động tầm soát sa sút trí tuệ. Yếu tố di truyền có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, nhất là khi kết hợp với lối sống ít vận động, chế độ ăn không lành mạnh.

Tầm soát sa sút trí tuệ bao gồm đánh giá lâm sàng, trắc nghiệm tâm thần - thần kinh, các test trí nhớ, chú ý, ngôn ngữ kết hợp với chẩn đoán hình ảnh như CT hoặc MRI não để phát hiện tổn thương cấu trúc, mạch máu não. Đánh giá toàn diện giúp bác sĩ phân biệt sa sút trí tuệ với suy giảm trí nhớ lành tính theo tuổi.

Bác sĩ Khoa khuyến cáo những người có các dấu hiệu bất thường về trí nhớ, hành vi hoặc khả năng sinh hoạt nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh để được tư vấn và tầm soát sớm.

Trọng Nghĩa