Tranh cãi một số hạng mục trùng tu nhà hát trong lăng vua Tự Đức
Đơn vị trùng tu cho rằng hai cánh cửa ở chái đông Minh Khiêm Đường không phải là nguyên gốc nên bịt lại, tuy nhiên các chuyên gia văn hóa phản bác.
Ngày 14/4, ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế chủ trì cuộc họp với các nhà nghiên cứu văn hóa, đơn vị thi công trùng tu lăng vua Tự Đức về việc tu bổ, phục hồi trang trí trần, vách ván, cửa nhà hát Minh Khiêm Đường.
Vừa qua, một số ý kiến cho rằng hai cửa ở chái đông Minh Khiêm Đường bị bịt kín là không đúng với hiện trạng công trình trước khi hạ giải trùng tu. Một số hoa văn trang trí trên trần nhà hát cũng chưa đúng.
Lý giải việc dùng vách ván gỗ bịt kín hai cửa phần chái đông, ông Hồ Hữu Hành, Giám đốc Công ty CP Tu bổ di tích Huế, cho rằng dưới thời vua Tự Đức, khu vực này không có hai cửa lớn.
"So sánh các hình ảnh và vật liệu, hai bộ cửa mỗi bộ 4 cánh treo bản lề có kích thước cao và rộng ở phần chái đông được làm sau này do thay đổi công năng sử dụng", ông Hành nói.
Ông Hành cũng cho rằng khu vực gác cao ở phần chái đông là nơi vua ngự giá ngồi xem diễn viên biểu diễn. Nơi này cao ráo, diện tích hẹp không thể là sân khấu cho diễn viên biểu diễn.
Trong khi đó, nhà văn hóa Nguyễn Xuân Hoa, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế, cho rằng chái đông (khu Long Đình) diện tích nhỏ không thể là nơi vua ngồi xem diễn viên biểu diễn tuồng. Nếu ngồi ở đó, nhà vua chỉ xem được phần đầu diễn viên, không xem được tổng thể.
"Vì vậy, giả thiết Long Đình là nơi vua ngồi xem tuồng là không phù hợp", ông Hoa nói và cho rằng khu vực vua ngồi xem biểu diễn ở Minh Khiêm Đường là chái tây, phía dưới bức hoành phi của công trình. Hai cửa đang bị bịt kín là lối ra vào của diễn viên trước và sau khi biểu diễn.
Ngoài ra, ông Hoa kiến nghị xem lại hình ảnh các chòm sao được trang trí ở trên trần của nhà hát mới trùng tu xem trùng khớp với mô tả trong các điển chế của triều Nguyễn hay chưa.
Cũng cho rằng hai cánh cửa ở phần chái đông của Minh Khiêm Đường là nơi các diễn viên ra vào trước và sau khi biểu diễn, ông Nguyễn Phước Hải Trung, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho rằng khu vực giữa Minh Khiêm Đường chính là sân khấu biểu diễn của diễn viên.
Các diễn viên tuồng mang trang phục biểu diễn rất cồng kềnh nên hai cửa lớn hai bên chái đông chính là lối ra vào. Trong diễn tuồng, các diễn viên sẽ ra vào hai cửa khác nhau, tượng trương cho cửa sinh và cửa tử, ông Trung lý giải.
"Việc bịt hai cánh cửa lớn ở chái đông Minh Khiêm Đường so với trước lúc hạ giải là không phù hợp. Đơn vị thi công tự quyết làm, không báo cáo với lãnh đạo Trung tâm", ông Trung nói.
Sau khi tiếp thu các ý kiến của nhà văn hóa, ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, đã yêu cầu Ban Quản lý dự án di tích Huế, Công ty Cổ phần Tu bổ di tích Huế điều chỉnh, lắp lại hai cánh cửa lớn ở chái đông Minh Khiêm đường như trước khi hạ giải.
Ông Trung cũng yêu cầu điều chỉnh các chòm sao trang trí trên trần Minh Khiêm Đường, song đại diện Công ty CP Tu bổ di tích Huế, đơn vị thi công từ chối. Giám đốc công ty cho rằng khi hạ giải công trình, trên trần nhà hay ảnh tư liệu, đơn vị thi công không thấy những vì tinh tú làm bằng thủy tinh xung quanh bọc đồng nên rất khó để tu bổ, phục hồi.
Việc thiết kế, thi công những vì tinh tú trên trần nhà Minh Khiêm Đường được ông Trung giao lại cho Ban Quản lý dự án di tích Huế hoàn thiện.
Trước đó từ tháng 6/2024, Công ty CP Tu bổ di tích Huế tiến hành tu bổ điện Hòa Khiêm, Minh Khiêm Đường và Ôn Khiêm Đường nằm trong quần thể lăng vua Tự Đức với tổng kinh phí hơn 99 tỷ đồng. Trong đó, Minh Khiêm Đường là một trong những nhà hát cổ nhất của Việt Nam đã gần hoàn thành việc trùng tu.
Võ Thạnh