Mỹ xác nhận mất UAV hơn 200 triệu USD
Hải quân Mỹ thông báo một UAV MQ-4C bị rơi hồi tuần trước, dường như đề cập phi cơ mất tích trên vịnh Ba Tư.
Bộ tư lệnh An toàn của hải quân Mỹ ngày 14/4 công bố báo cáo tóm tắt về loạt sự cố hàng không cấp độ A trong vòng 6 tháng qua, trong đó cho thấy "một máy bay không người lái (UAV) MQ-4C bị rơi ngày 9/4, không có thương vong". Sự cố được xếp vào nhóm xảy ra khi bay, vị trí được giữ bí mật để bảo đảm bí mật tác chiến và nguyên nhân chưa được công bố.
Theo phân loại của quân đội Mỹ, sự cố hàng không cấp độ A là những tai nạn gây thiệt hại hơn hai triệu USD, làm chết hoặc gây thương tật vĩnh viễn cho một hay nhiều người, hoặc kết hợp các thiệt hại này.
Báo cáo của hải quân Mỹ cũng liệt kê các sự cố cấp độ A trong khi bay, gồm một tiêm kích F/A-18F cháy động cơ khi cất cánh tại căn cứ Lemoore ngày 25/3, một chiếc F-16D bị hư hại khi hủy cất cánh ở căn cứ Fallon ngày 23/1, nhiều máy bay liên quan đến sự cố trên biển ngày 26/10/2025.
Ngoài ra, ba phi cơ gặp sự cố trên mặt đất, gồm một máy bay tuần thám P-8A bị phi cơ nước ngoài đâm trúng trên đường lăn ngày 18/3, một máy bay huấn luyện T-6B gặp sự cố tại căn cứ Corpus Christi và một UAV MQ-4C hư hại trong quá trình bảo dưỡng tháng 12/2025. Vị trí xảy ra sự cố của chiếc P-8A và MQ-4C cũng được giữ kín.
Khi được đề nghị bình luận về thông tin liên quan chiếc MQ-4C bị rơi ngày 9/4, hải quân Mỹ chuyển câu hỏi cho Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông. Tuy nhiên, CENTCOM từ chối bình luận.
Dữ liệu theo dõi chuyến bay của Flightradar24 ngày 9/4 cho thấy UAV trinh sát MQ-4C của hải quân Mỹ xuất phát từ căn cứ Sigonella tại Italy, bay qua vịnh Ba Tư, quần thảo ở eo biển Hormuz rồi quay đầu trở về điểm xuất phát.
Tuy nhiên, sau khi tiến vào không phận Arab Saudi, UAV Mỹ bật mã phát đáp "7400", cho thấy nó đã mất kết nối với đài điều khiển. Máy bay sau đó chuyển hướng về phía Iran và liên tục hạ độ cao, từ 15.850 m xuống 2.900 m.
Phi cơ chuyển sang mã phát đáp "7700", được dùng trong trường hợp khẩn nguy trên không, không lâu trước khi tín hiệu định vị biến mất hoàn toàn trên vịnh Ba Tư. Chưa rõ vị trí rơi của chiếc MQ-4C và không có bằng chứng cho thấy UAV đã lao xuống Iran.
Joseph Trevithick, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định sự việc không chỉ gây tổn thất về tài chính, mà còn khiến quân đội Mỹ đối mặt nguy cơ rò rỉ thông tin nếu đối phương thu được những hệ thống trinh sát còn nguyên vẹn trên máy bay.
MQ-4C Triton là UAV dành cho hải quân Mỹ, được phát triển từ mẫu RQ-4 Global Hawk của không quân. Hệ thống Triton có nhiệm vụ cung cấp dữ liệu tình báo, trinh sát và do thám theo thời gian thực tại các vùng đại dương rộng lớn và duyên hải gần bờ, cũng như tham gia hoạt động tuần thám biển, tìm kiếm cứu hộ và hỗ trợ trinh sát cơ P-8A Poseidon.
Mỗi máy bay MQ-4C có giá xuất xưởng 180-230 triệu USD, tùy lô sản xuất. Hải quân Mỹ ban đầu dự định đặt mua 70 chiếc, nhưng sau đó cắt giảm đơn hàng còn 27 máy bay. Theo trang tin chuyên ngành Inside Defense, toàn bộ dự án Triton đã tiêu tốn khoảng 13 tỷ USD, khiến giá mỗi phi cơ MQ-4C có thể lên tới hơn 600 triệu USD nếu tính cả chi phí nghiên cứu và phát triển.
Cảm biến chính của Triton là radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/ZPY-3, có khả năng quan sát khu vực rộng 5.200 km2 chỉ trong một lần quét ở độ cao 17 km. Khi hoạt động ở tầm thấp, Triton có thể triển khai tổ hợp quang điện - hồng ngoại MTS-B tương tự mẫu MQ-9 Reaper, kèm theo đó là thiết bị chỉ thị và đo xa laser.
Máy bay cũng được lắp hệ thống hỗ trợ điện tử (ESM) dạng module, cho phép phát hiện và nhận dạng tín hiệu radar từ xa, giúp xác định vị trí của lực lượng đối phương.
Nguyễn Tiến (Theo War Zone, AFP, AP)