Người dân lên núi săn “hạt ngọc trời”, thu nửa triệu đồng mỗi ngày
Sau mùa gặt, người Xơ Đăng ở xã Tu Mơ Rông, tỉnh Quảng Ngãi rủ nhau vào rừng săn quả ngũ vị tử. Đây là loại dược liệu quý được ví như “hạt ngọc trời" giúp người dân kiếm nửa triệu đồng mỗi ngày.
Những tháng cuối năm, cánh rừng xã Tu Mơ Rông, tỉnh Quảng Ngãi lại rực đỏ sắc quả ngũ vị tử chín rộ, tạo nên khung cảnh đặc trưng của vùng núi cao. Đây cũng là mùa "hái lộc trời" mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân bản địa.
Ông Dương Đăng Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã Tu Mơ Rông, cho biết địa phương sở hữu khoảng 5.600ha rừng tự nhiên, nơi ẩn chứa nhiều loại dược liệu quý như nấm linh chi, táo mèo, sa nhân tím và đặc biệt là ngũ vị tử.
Nhiều năm qua, người Xơ Đăng ở xã Tu Mơ Rông có nguồn thu đáng kể nhờ loại dược liệu ngũ vị tử (Ảnh: Chí Anh).
Loại cây dây leo này thường mọc ở rừng tái sinh, độ cao 1.200-1.600m so với mực nước biển. Quả ngũ vị tử khi chín có màu đỏ hồng, mang đủ 5 vị: chua, ngọt, đắng, cay, mặn, nên được gọi là "ngũ vị tử".
Thương lái đang thu mua quả tươi với giá 25.000-30.000 đồng/kg và 250.000 đồng/kg khi phơi khô, tạo động lực lớn cho người dân vào rừng tìm kiếm.
Sau mùa thu hoạch lúa, chị Y Chủ (35 tuổi) và em gái Y Chuông (31 tuổi), trú thôn Đăk Chum 1, xã Tu Mơ Rông, lại rủ nhau vào rừng tìm ngũ vị tử.
Theo chị Y Chủ, trước đây người dân ít quan tâm đến loại quả này, chỉ hái ăn hoặc ngâm rượu dùng trong gia đình. Tuy nhiên, vài năm gần đây, khi thương lái vào tận xã thu mua với giá cao, bà con bắt đầu đổ xô vào rừng săn tìm. Do khai thác nhiều, ngũ vị tử rừng cũng dần trở nên khan hiếm.
Chị Y Chủ trèo lên cây để tìm những chùm ngũ vị tử chín mọng (Ảnh: Chí Anh).
Men theo bìa rừng, chị em Y Chủ phát hiện những cây ngũ vị tử sai trĩu quả. Chị Y Chủ leo lên hái từng chùm quả chín đỏ bỏ vào gùi, trong khi Y Chuông nhặt quả rơi và tìm kiếm thêm cây khác. Chỉ trong nửa ngày, gùi của 2 chị em đã đầy ắp ngũ vị tử.
"Mỗi ngày, 2 chị em có thể hái được khoảng 30-40kg, thu về từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng. Số tiền kiếm được, 2 chị em chia nhau để về trang trải việc gia đình", Y Chuông bộc bạch.
Ông A Kru, Trưởng thôn Đăk Chum, xã Tu Mơ Rông, cho biết ngũ vị tử thường chín rộ vào những tháng cuối năm. Đến mùa, hầu hết các gia đình trong thôn đều có người vào rừng hái quả.
Nhờ loại "lộc trời" này, mỗi người dân có thể kiếm từ 500.000 đồng đến cả triệu đồng/ngày. Nhận thấy giá trị kinh tế của ngũ vị tử, nhiều hộ dân đã chủ động ươm giống, trồng trong vườn nhà để bảo tồn nguồn gen và tạo sinh kế lâu dài.
Một số hộ còn phơi, sấy, chế biến thành các sản phẩm từ ngũ vị tử để nâng cao giá trị, mang lại nguồn thu ổn định hơn.
“Hạt ngọc trời” được chế biến thành nhiều sản phẩm, giúp người dân vùng cao tăng thu nhập (Ảnh: Chí Anh).
Bà Hồ Thị Thanh Thủy, Giám đốc Hợp tác xã thảo dược cộng đồng Tu Mơ Rông, cho biết cơ sở của bà thu mua ngũ vị tử, phân loại, một phần ngâm rượu, phần còn lại sấy khô bằng lò sấy công nghiệp hoặc phơi thủ công.
Sản phẩm sau đó được đóng gói, bảo quản để phục vụ nhu cầu sử dụng và làm quà biếu. Mỗi ngày, hợp tác xã thu mua 500-600kg, cao điểm có thể hơn 1 tấn.
Bà Thủy cho biết, hợp tác xã đang phối hợp với địa phương để xây dựng thương hiệu ngũ vị tử nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.