Làng nghề trăm tuổi "hồi sinh" nhờ livestream

Mới đây, tại Hà Nội đã diễn ra hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân năm 2025 về chủ đề “Ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nông nghiệp, nông dân”.

Tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định vai trò của nông dân cũng giống như những chiến sĩ trên mặt trận nông nghiệp, luôn phải thích ứng với mọi hoàn cảnh, chiến đấu và chiến thắng trên mặt trận này.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh vai trò của việc ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nông nghiệp. Chỉ khi làm chủ công nghệ số người nông dân mới có thể bán hàng trực tuyến hiệu quả.

Trong xu thế chung đó, người dân làng nghề tiện gỗ mỹ nghệ Bắc Nhạn Tháp (nay là tổ dân phố Bắc Nhạn Tháp, phường An Nhơn, tỉnh Gia Lai) không ngừng tìm tòi, học hỏi và mạnh dạn chuyển mình, tiếp cận công nghệ số, đặc biệt là hình thức livestream (phát trực tiếp) để bán hàng.

Anh Bùi Văn Thắng (38 tuổi, trú tại tổ dân phố Bắc Nhạn Tháp, phường An Nhơn, tỉnh Gia Lai), chủ hộ kinh doanh Đồ gỗ Phạm Gia, được xem là người tiên phong trong việc chuyển đổi sang hình thức livestream bán hàng từ năm 2019. Phóng viên Dân trí đã có cuộc trao đổi với anh Thắng để ghi nhận hành trình “hồi sinh” nghề gỗ truyền thống tại địa phương.

Anh bắt đầu học livestream bán hàng từ khi nào? Khó khăn lớn nhất là gì và anh đã vượt qua ra sao?

- Tôi sinh ra và lớn lên trong làng nghề gỗ, rất yêu nghề. Nhưng đứng trước thực tế làng nghề ngày càng đi xuống, nếu thế hệ trẻ không vượt qua được ngưỡng khó khăn ban đầu rất khó duy trì được nghề truyền thống trăm năm của cha ông để lại.

Trước đây, sản phẩm gỗ của làng nghề chủ yếu xuất khẩu sang Trung Quốc. Sau dịch Covid-19, thị trường này không còn mặn mà và gần như ngừng nhập khẩu, khiến người làm nghề gặp rất nhiều khó khăn. Để tự cứu nghề, bà con phải mang sản phẩm đi các tỉnh, thành lân cận bán cho đại lý, nhưng số lượng tiêu thụ không đáng kể.

Sau này, khi thấy nhiều bạn trẻ livestream bán quần áo trên Facebook, lượng khách hàng tương tác rất mạnh, tôi bắt đầu tìm hiểu và học cách bán sản phẩm gỗ trên mạng xã hội.

Ban đầu tôi bán trên Facebook và một số nền tảng khác. Từ đó, tôi dần thay đổi phương thức bán hàng, từ bán buôn, bán sỉ sang bán lẻ, bán trực tiếp đến tay người tiêu dùng thông qua hình thức livestream.

Lúc đầu, các nền tảng mạng xã hội chưa hạn chế tương tác nên việc bán hàng khá thuận lợi. Càng về sau, do thay đổi chính sách, lượng người xem bị hạn chế tôi phải tìm thêm các kênh khác như TikTok, YouTube nên việc bán hàng đã đỡ vất vả hơn và đơn hàng có sự ổn định.

Vậy anh có bí quyết gì để duy trì livestream bền vững, giữ chân khách hàng?

- So với trước đây, bán hàng qua livestream giúp tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, không phát sinh công nợ, thu tiền ngay. Thị trường rộng mở hơn rất nhiều, từ phạm vi trong xã, trong tỉnh, nay phủ sóng bán cho khách hàng trên khắp cả nước.

Hiện nay, các chợ đầu mối dần thu hẹp vai trò vì livestream trở thành kênh hiệu quả nhất để tiếp cận khách hàng. Nếu mở cửa hàng bán buôn phải thuê mặt bằng, chi phí rất lớn nhưng chưa chắc hiệu quả bằng việc livestream ngay tại nhà hoặc xưởng sản xuất.

Để giữ chân khách hàng, cơ sở phải tạo được uy tín. Tôi không yêu cầu khách hàng đặt cọc. Khách nhận hàng, kiểm tra đạt yêu cầu rồi mới chuyển tiền. Thực tế, hiện nay có nhiều đối tượng lừa đảo mạo danh để chiếm đoạt tiền đặt cọc, nhất là của người lớn tuổi. Làm ăn luôn có rủi ro, nhưng nếu mình quá “an toàn” khách hàng lại không yên tâm. Tôi chọn cách không đặt cọc để tạo sự hài lòng cho cả hai bên.

Người livestream phải có kiến thức sâu rộng về sản phẩm. Với đồ gỗ, phải am hiểu từng loại gỗ, đặc tính, mẫu mã, đồng thời bán hàng phải uy tín và có chế độ bảo hành. Đặc thù của đồ gỗ là dễ nứt, vì vậy cần bảo hành rõ ràng để khách hàng yên tâm.

Theo anh, các cơ sở làng nghề cần làm gì để vừa giữ được nghề truyền thống, vừa thích ứng với thị trường khi bán hàng qua livestream?

- Mỗi cơ sở cần nắm rõ điểm mạnh, điểm yếu của mình. Qua quá trình theo dõi thị trường và cộng đồng cùng ngành nghề, có thể nhận diện được những dòng sản phẩm, chất liệu gỗ bán chạy. Từ đó, lựa chọn thị trường ngách hoặc sáng tạo mẫu mã mới để tăng khả năng tiêu thụ.

Các cơ sở cũng cần có sự đa dạng về sản phẩm để đáp ứng nhiều phân khúc khách hàng khác nhau mới giữ được khách. Người đứng trước livestream thực sự phải là người trẻ, năng động và giản dị.

Không chỉ là giữ nghề, mà còn là đảm bảo sinh kế cho gia đình và người lao động. Nếu thế hệ mình không tiếp tục nghề sẽ mai một. Dù điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, nhưng phải kiên trì, yêu nghề và có trách nhiệm với nghề cha ông truyền lại.

Có cơ sở gỗ từng ăn nên làm ra nhưng chuẩn bị đóng cửa và tôi một người con ở làng nghề không nỡ lòng thấy “hấp hối” mà không cứu. Tôi chỉ cho họ cách livestream bán hàng, nhờ vậy mà trụ được với nghề. Tôi trực tiếp hỗ trợ 5 cơ sở làm nghề gỗ ở địa phương cách bán hàng qua mạng và việc buôn bán đang hoạt động tốt.

Theo anh, người dân và các hộ sản xuất nhỏ cần trang bị những gì để có thể tự tin livestream bán hàng hiệu quả trong thời đại 4.0?

- Không chỉ riêng ngành gỗ, mà hầu hết các mặt hàng, đặc biệt là nông sản của bà con nông dân, đều cần thay đổi phương thức bán hàng để thích ứng với thời đại 4.0. Thực tế hiện nay cho thấy, nhiều nông dân chỉ cần ở nhà livestream cũng có thể bán hết sản phẩm, không còn phụ thuộc vào chợ đầu mối như trước.

Như tôi chia sẻ, để livestream hiệu quả, ngoài việc trang bị kiến thức công nghệ cơ bản, người bán hàng cần sự tự tin, nói chuyện mạch lạc, không run sợ khi đứng trước nhiều người trên mạng xã hội. Quan trọng hơn cả là phải am hiểu sâu về sản phẩm mình bán để tạo niềm tin cho khách hàng.

Tại phường An Nhơn hiện có nhiều làng nghề như tiện gỗ, bún bánh, gốm Vân Sơn…, nhưng phần lớn người dân vẫn chưa biết cách tổ chức một phiên livestream hiệu quả, từ khâu giới thiệu sản phẩm đến chốt đơn.

Vì vậy, tôi cho rằng nếu nhà nước quan tâm hỗ trợ, tổ chức các lớp tập huấn về kỹ năng livestream bán hàng cho bà con sẽ rất thiết thực. Trong xu thế hiện nay, livestream là một trong những kênh hiệu quả nhất để người dân và các hộ sản xuất nhỏ tiếp cận thị trường và mở rộng đầu ra cho sản phẩm.

Doãn Công