Những điều chỉnh quan trọng về trợ cấp thất nghiệp từ ngày 1/1/2026
Từ ngày 1/1/2026, Luật Việc làm năm 2025 chính thức có hiệu lực với một số điều chỉnh về trợ cấp thất nghiệp (TCTN) so với quy định hiện hành (theo Luật Việc làm năm 2013).
Chế độ quan trọng nhất của bảo hiểm thất nghiệp là TCTN được quy định tại 4 điều (Điều 38, 39, 40 và 41) trong Luật Việc làm năm 2025.
Điều kiện hưởng trợ cấp
Theo Điều 38, người lao động đang đóng bảo hiểm thất nghiệp được hưởng TCTN khi có đủ 4 điều kiện.
Để được hưởng TCTN, người lao động phải đủ 4 điều kiện (Ảnh minh họa: Sơn Nguyễn).
Điều kiện thứ nhất là người lao động đã chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc theo quy định của pháp luật (gọi tắt là nghỉ việc đúng quy định).
Với điều kiện này, người lao động sẽ không được hưởng trợ cấp nếu họ nghỉ việc trong 2 trường hợp sau: Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật; hoặc nghỉ việc khi đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Điều kiện thứ hai, người lao động đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước thời điểm nghỉ việc đúng quy định.
Đối với trường hợp người lao động làm việc theo hợp đồng dưới 12 tháng thì tính trong thời gian 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng. Khi đó, người lao động phải đóng đủ 12 tháng trở lên trong 36 tháng.
Điều kiện thứ ba là người lao động đã nộp đủ hồ sơ hưởng TCTN trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày nghỉ việc đúng quy định.
Điều kiện thứ tư, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hưởng TCTN, người lao động sẽ được hưởng TCTN nếu không thuộc một trong 7 trường hợp: Có việc làm và thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; Thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia công an nhân dân, dân quân thường trực; Đi học tập có thời hạn trên 12 tháng; Chấp hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc; Bị tạm giam, chấp hành hình phạt tù; Ra nước ngoài định cư; Chết.
Chế độ trợ cấp thất nghiệp
Điều 39 quy định cụ thể về mức hưởng, thời gian hưởng, thời điểm hưởng và hồ sơ, trình tự, thủ tục hưởng TCTN.
Theo đó, mức hưởng TCTN hằng tháng của người lao động bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp (tính trung bình của 6 tháng gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng).
Tuy nhiên, mức trợ cấp trên không quá 5 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng (áp dụng tại tháng cuối cùng đóng bảo hiểm thất nghiệp). Mức hưởng TCTN tối đa này áp dụng thống nhất, không phân biệt người lao động làm việc ở khu vực tư nhân hay khu vực nhà nước.
Từ ngày 1/1/2026, mức hưởng TCTN tối đa được áp dụng thống nhất (Ảnh minh họa: Trịnh Nguyễn).
Thời gian hưởng TCTN được tính theo số tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp.
Cứ đóng đủ 12 tháng đến đủ 36 tháng thì được hưởng 3 tháng TCTN. Sau đó, cứ đóng đủ thêm 12 tháng thì được hưởng thêm 1 tháng TCTN. Thời gian hưởng trợ cấp tối đa là 12 tháng.
Thời điểm hưởng TCTN là ngày làm việc thứ 11 kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hưởng TCTN.
Trong thời gian đang hưởng TCTN, người lao động được cơ quan bảo hiểm xã hội đóng bảo hiểm y tế.
Các trường hợp bị tạm dừng, chấm dứt trợ cấp
Điều 40 quy định: “Trong thời gian hưởng TCTN, hằng tháng, người lao động phải thông báo về việc tìm kiếm việc làm cho tổ chức dịch vụ việc làm công nơi đang hưởng TCTN”.
Theo Điều 41, nếu người lao động không thực hiện việc thông báo trên thì họ sẽ bị tạm dừng hưởng trợ cấp.
Sau đó, nếu người lao động thực hiện thông báo về việc tìm kiếm việc làm theo quy định trên thì họ tiếp tục được hưởng trợ cấp (nếu vẫn còn thời gian hưởng).
Người đang hưởng TCTN phải thực hiện thông báo về việc tìm kiếm việc làm hằng tháng (Ảnh: Tùng Nguyên).
Tại Khoản 4 Điều 41, Luật Việc làm năm 2025 còn quy định cụ thể 13 trường hợp mà người đang hưởng TCTN bị chấm dứt hưởng trợ cấp. Cụ thể như: Có việc làm và thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; Thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia công an nhân dân, dân quân thường trực; Hưởng lương hưu hằng tháng; Sau 2 lần từ chối nhận việc làm do tổ chức dịch vụ việc làm giới thiệu mà không có lý do;
Không thực hiện thông báo tìm kiếm việc làm hằng tháng trong 3 tháng liên tục; Ra nước ngoài để định cư; Đi học tập có thời hạn trên 12 tháng; Bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp; Chết; Chấp hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc; Bị tòa án tuyên bố mất tích; Bị tạm giam; chấp hành hình phạt tù; Theo đề nghị của người lao động.