Khám phá đàn tế trời đất - nơi nhà Tây Sơn nhận thiên mệnh
06/01/2026 10:00
Đài Kính Thiên, di tích lịch sử nằm trên đỉnh Ấn Sơn, tái hiện không gian tế lễ trang trọng và truyền thuyết Nguyễn Nhạc được trời trao "xã tắc".
Đài Kính Thiên nằm trên đỉnh Ấn Sơn, thuộc xã Bình Phú (huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định cũ). Ấn Sơn là ngọn núi thấp bên hữu ngạn sông Kôn, được bao bọc bởi dãy Hoành Sơn.
Công trình hoàn thành năm 2012, rộng hơn 28 ha, được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2017. Quần thể di tích gồm ba khu vực chính: Đài Kính Thiên, Đền Ấn - Tháp Thông Linh và khu nhà làm việc. Tất cả được sắp xếp cân xứng trên trục thần đạo bắc - nam.
Đàn tế trời đất đặt ở vị trí cao nhất, theo triết lý "tam tài": thiên, địa, nhân.
Viên đàn nằm ở tầng trên cùng có hình tròn, đường kính 27 m tượng trưng cho trời. Đàn có 9 bậc đá đỏ chia thành 3 cấp. Trên đỉnh đặt 12 trụ đá tượng trưng cho 12 múi giờ, đầu trụ khắc hình kỳ lân, giữa đàn là hương án đá thờ trời đất.
Viên đàn nằm ở tầng trên cùng có hình tròn, đường kính 27 m tượng trưng cho trời. Đàn có 9 bậc đá đỏ chia thành 3 cấp. Trên đỉnh đặt 12 trụ đá tượng trưng cho 12 múi giờ, đầu trụ khắc hình kỳ lân, giữa đàn là hương án đá thờ trời đất.
Viên đàn nằm ở tầng trên cùng có hình tròn, đường kính 27 m tượng trưng cho trời. Đàn có 9 bậc đá đỏ chia thành 3 cấp. Trên đỉnh đặt 12 trụ đá tượng trưng cho 12 múi giờ, đầu trụ khắc hình kỳ lân, giữa đàn là hương án đá thờ trời đất.
Phương đàn (tượng trưng cho đất), có hình vuông, mỗi cạnh dài 54 m với lan can đá vàng và đôi rồng đá chầu lối vào cửa chính.
Tầng thấp nhất đàn tế trời (tượng trưng cho người - nhân), gồm 4 cổng. Cổng chính phía nam là Bảo Sơn Thiên Ấn, cổng phía bắc là Bình Định môn, Thiên Ứng môn nằm về phía tây và Khải Đức môn đặt ở hướng đông. Mỗi cổng mang ý nghĩa tâm linh, thể hiện sự uy nghiêm của nhà Tây Sơn, cầu mong quốc thái dân an.
Các cổng kết nối không gian của con người, nơi có các nghi lễ quan trọng trước khi tế lễ trời đất. Cổng chính Bảo Sơn Thiên Ấn (tên khu vực), tượng trưng cho sự uy quyền của triều đình.
Tầng thấp nhất đàn tế trời (tượng trưng cho người - nhân), gồm 4 cổng. Cổng chính phía nam là Bảo Sơn Thiên Ấn, cổng phía bắc là Bình Định môn, Thiên Ứng môn nằm về phía tây và Khải Đức môn đặt ở hướng đông. Mỗi cổng mang ý nghĩa tâm linh, thể hiện sự uy nghiêm của nhà Tây Sơn, cầu mong quốc thái dân an.
Các cổng kết nối không gian của con người, nơi có các nghi lễ quan trọng trước khi tế lễ trời đất. Cổng chính Bảo Sơn Thiên Ấn (tên khu vực), tượng trưng cho sự uy quyền của triều đình.
Tháp Thông Linh hình vuông, cao 7 tầng tượng trưng cho sự giao cảm giữa người và trời, giữa quá khứ và hiện tại.
Hai bên lối vào cổng đền Ấn có ngựa đá, tượng quan văn, quan võ, biểu trưng cho những lực lượng từng góp phần vào sự nghiệp Tây Sơn.
Hai bên lối vào cổng đền Ấn có ngựa đá, tượng quan văn, quan võ, biểu trưng cho những lực lượng từng góp phần vào sự nghiệp Tây Sơn.
Hai bên lối vào cổng đền Ấn có ngựa đá, tượng quan văn, quan võ, biểu trưng cho những lực lượng từng góp phần vào sự nghiệp Tây Sơn.
Trong đền có ba gian, gian trước tế thờ các tướng lĩnh và nghĩa binh, phương đình đặt án đá khắc bản sao ấn "Sơn hà xã tắc".
Hậu cung (ảnh) thờ ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ.
Theo Bảo tàng Quang Trung, nếu như ở tả ngạn sông Kôn có Bút Sơn, nơi Nguyễn Nhạc được Ngọc Hoàng thượng đế phong vương thì bên hữu ngạn, chính tại Ấn Sơn, ông lại được ban ấn lệnh (ảnh - bản sao ấn lệnh) khắc 4 chữ Hán "sơn hà xã tắc".
Tương truyền, một lần, nhà Nguyễn Nhạc có giỗ, trong đêm, trên hòn Trưng vang tiếng chiêng trống cùng ánh lửa lập lòe. Nguyễn Nhạc lên núi xem, được vị tiên ông trao chiếu "Ngọc Hoàng sắc mệnh Nguyễn Nhạc làm vua". Từ đó, tiếng đồn lan xa, uy thế Nguyễn Nhạc được tôn như người được trao thiên mệnh.
Theo Bảo tàng Quang Trung, nếu như ở tả ngạn sông Kôn có Bút Sơn, nơi Nguyễn Nhạc được Ngọc Hoàng thượng đế phong vương thì bên hữu ngạn, chính tại Ấn Sơn, ông lại được ban ấn lệnh (ảnh - bản sao ấn lệnh) khắc 4 chữ Hán "sơn hà xã tắc".
Tương truyền, một lần, nhà Nguyễn Nhạc có giỗ, trong đêm, trên hòn Trưng vang tiếng chiêng trống cùng ánh lửa lập lòe. Nguyễn Nhạc lên núi xem, được vị tiên ông trao chiếu "Ngọc Hoàng sắc mệnh Nguyễn Nhạc làm vua". Từ đó, tiếng đồn lan xa, uy thế Nguyễn Nhạc được tôn như người được trao thiên mệnh.
Đường lên đàn tế trời.
Ông Nguyễn Văn Tân, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Quang Trung cho biết, đàn tế trời đất mang ý nghĩa quan trọng trong việc cầu mong quốc thái dân an, thiên hạ thái bình. Hằng năm có khoảng 28.000 - 30.000 lượt khách đến đây tham quan, vãn cảnh.
