Nghịch lý thùng sơn cũ đựng nước lèo nóng hổi

Ngoài nghịch lý đựng nước lèo trong bịch nilong nóng hổi, tôi từng chứng kiến một cảnh khiến mình ám ảnh khá lâu, dù đó chỉ là một quán ăn bình dân, quen thuộc như bao quán khác. Hôm ấy, tôi ghé vào một quán ăn. Trong nồi điện, nước lèo (nước dùng) vơi dần theo từng lượt khách.

Sau đó, tôi thấy chủ quán đi ra phía sau. Vài phút sau, họ xách lên một thùng nước sơn cũ, loại thùng nhựa lớn, dày, quai chắc chắn. Nắp mở ra, bên trong là nước lèo còn nóng, được múc đầy rồi đổ thẳng vào nồi. Quy trình diễn ra rất nhanh, rất gọn. Và cũng rất đáng suy nghĩ.

Thùng nước sơn cũ ấy được nhiều quán ưa dùng vì một lý do rất thực tế, loại thùng này nhựa dày, bền, khó bể, xách nặng không sợ đứt quai. Nhưng câu hỏi đặt ra không phải là nó có tiện không, mà là nó có an toàn không.

Nhựa của thùng đó là nhựa gì? Trước đây nó từng đựng sơn, hóa chất hay dung môi nào? Việc rửa sạch bằng nước có đủ để loại bỏ hoàn toàn dư lượng cũ? Và quan trọng hơn, loại nhựa ấy có được thiết kế để tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nóng, nhiều dầu mỡ hay không?

Không ai trong chúng ta có câu trả lời chắc chắn. Ngay cả người bán, có lẽ, cũng chưa từng đặt câu hỏi ấy một cách nghiêm túc.

Câu chuyện đồ nhựa đựng thức ăn làm nóng không dừng lại ở thùng nước sơn. Tôi từng thấy chả lụa, giò được gói bằng nylon giả lá chuối, bánh tét được cột bằng dây nylon màu...

Hầu như xung quanh tôi ai cũng vô tư dùng và cho là bình thường, "người ta ăn được, mình cũng ăn được". Và chính sự bình thường ấy mới đáng lo. Nước lèo là hỗn hợp phức tạp: nóng, nhiều dầu mỡ, nhiều gia vị.

Trong điều kiện đó, nếu vật liệu chứa không phù hợp, nguy cơ thôi nhiễm các chất không mong muốn là điều khó tránh khỏi. Dĩ nhiên, không ai có thể khẳng định ngay rằng ăn như vậy sẽ gây bệnh. Phải chăng chúng ta đang chấp nhận rủi ro trong vô thức, chỉ vì sự tiện lợi đã trở thành thói quen?

Sự tiện lợi, tự nó, không có lỗi. Người bán cần cách làm nhanh, gọn, ít tốn kém. Người ăn cần bữa ăn rẻ, dễ tiếp cận.

Nhưng khi tiện lợi được xây dựng trên những vật dụng không rõ mục đích sử dụng, không tiêu chuẩn, thì bữa ăn ấy giống như một cuộc đánh cược thầm lặng với sức khỏe.

Nguyễn Thái