Người Việt lười vận động hay làn ưu tiên xe đạp thiếu an toàn?

"Thực tế cho thấy rằng thiết kế làn xe đạp dọc hai bên đại lộ Mai Chí Thọ có phần thiếu khoa học, khó áp dụng nên dẫn tới tình trạng xe máy áp đảo, lấn chiếm. Theo tôi, làn xe đạp nên được thiết kế chạy hoàn toàn trên vỉa hè suốt tuyến từ đầu tới cuối. Với những đoạn qua cầu, vỉa hè bị hẹp, thì nên mở rộng để làm làn xe đạp.

Trong khi đó, làn xe đạp ưu tiện hiện lúc chạy trên vỉa hè, lúc thì lại đi dưới lòng đường, rất không đồng bộ, thống nhất và đặc biệt là chiếm mất phần đường của xe máy - loại phương tiện có số lượng nhiều hơn hẳn. Thiết kế như vậy thì thử hỏi người đi xe đạp có thấy thoải mái, an toàn không? Nếu mạnh dạn sửa đổi lại, cho làn xe đạp chạy hẳn trên vỉa hè toàn tuyến, thì sẽ không có cảnh xe máy chạy vào làn xe đạp như bây giờ".

Đó là quan điểm của độc giả Tôn Như Nghiêm Toảntrước thực trạng "Xe đạp 'lép vế' trên làn ưu tiên ở TP HCM". Cuối tháng 12/2025, TP HCM đưa vào khai thác làn ưu tiên xe đạp đầu tiên dọc hai bên đại lộ Mai Chí Thọ, dài gần 6 km, rộng 1,5–2 m, tốc độ tối đa 20 km/h. Tuy nhiên, ngay tuần đầu vận hành, làn xe đạp thường xuyên bị xe máy lấn chiếm. Do chưa tách biệt hoàn toàn, xe máy không bị cấm tuyệt đối ở nhiều đoạn, dẫn đến mật độ tràn vào cao, làm giảm chức năng của làn ưu tiên và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho cả hai loại phương tiện.

>>'Xe đạp công cộng TP HCM ế khách không phải vì trời nóng'

Trước một số ý kiến đặt dấu hỏi về tính khả thi của phương án làn ưu tiên xe đạp, bạn đọcTung Phamphản biện: "Các nước châu Âu, đặc biệt là Hà Lan, Đan Mạch - những nơi mùa đông nhiệt độ xuống tới -10 độ C, người dân ở đó vẫn đi xe đạp mỗi ngày, kể cả có tuyết rơi. Nhật Bản có mùa hè nóng 36 độ C nhưng người dân cũng vẫn đi xe đạp. Rõ ràng, thời tiết không phải là yếu tố khiến người ta ngại đi xe đạp, mà là sự an toàn.

Giao thông là bài toán cung - cầu, càng mở rộng đường cho xe máy, ôtô thì sẽ càng nhiều người sử dụng, đường lại tắc và phải tiếp tục mở rộng. Ngược lại, càng mở rộng đường dành riêng cho xe đạp thì sẽ càng nhiều người đạp xe vì họ thấy nhanh và an toàn. Tôi hàng ngày vẫn đi xe đạp 22 km cả đi lẫn về, cả mùa đông lẫn mùa hè ở Hà Nội, thời tiết không thành vấn đề, mà chỉ sợ nhất bị xe máy, ôtô ép lên vỉa hè.

Các thành phố ở châu Âu, như Paris, đã loại bỏ hàng ngàn chỗ đỗ ôtô một năm, xây hàng trăm km đường dành riêng cho xe đạp, đường trước đây ba làn ôtô giờ chỉ còn một, còn lại dành cho xe đạp. Kết quả số người đi xe đạp của họ tăng gấp nhiều lần hàng năm, bất kể thời tiết mưa, nắng. Chất lượng cuộc sống vì thế cũng được cải thiện hơn nhiều do người ta khỏe hơn. Xe đạp không tạo ra khí thải, không cần chỗ đỗ xe, bãi đỗ ôtô được chuyển thành công viên, cây xanh... Nói chung là rất nhiều lợi ích".

Ủng hộ xây dựng làn ưu tiên cho xe đạp, tuy nhiên độc giả Steve cho rằng cần có những điều chỉnh phù hợp với thực tế: "Việc quy hoạch làn xe đạp riêng là một hướng đi đúng nhằm xây dựng môi trường giao thông an toàn và văn minh hơn. Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở 'có nên làm hay không?', mà là 'làm vào thời điểm nào, ở đâu và cho ai trước?'.

Ở thời điểm hiện tại, việc triển khai làn xe đạp đại trà, đặc biệt khi bố trí song song với làn xe máy, cần được cân nhắc dựa trên dữ liệu sử dụng thực tế. Câu hỏi quan trọng là: Tỷ lệ người dân sử dụng xe đạp thường xuyên chiếm bao nhiêu phần trăm trong tổng lưu lượng giao thông hằng ngày? Con số này phải đủ lớn để chứng minh rằng việc dành riêng mặt đường cho xe đạp là hợp lý và không làm giảm năng lực lưu thông chung.

Về ưu tiên chính sách, nếu triển khai làn xe đạp riêng, đối tượng cần được ưu tiên trước tiên là học sinh. Đây là nhóm có số lượng lớn, tần suất sử dụng xe đạp cao, khả năng tự bảo vệ khi tham gia giao thông còn hạn chế. Làn xe đạp ưu tiên cho học sinh không chỉ mang ý nghĩa giao thông mà còn là chính sách bảo vệ trẻ em và đầu tư cho tương lai.

Ngược lại, các nhóm sử dụng xe đạp mang tính thể thao, phong trào hoặc rèn luyện (xe đạp đua, xe đạp tập thể dục, đạp xe theo nhóm) không nên được xem là đối tượng ưu tiên hạ tầng trong giai đoạn đầu vì đây là nhu cầu phụ, tần suất thấp và không đại diện cho nhu cầu đi lại thiết yếu của đa số dân cư. Tóm lại, làn xe đạp riêng là cần thiết nhưng phải triển khai có trọng tâm, có dữ liệu và có thứ tự ưu tiên, thay vì làm đồng loạt theo cảm tính".

Thành Lêtổng hợp