ICE - lực lượng trấn áp nhập cư nhiều tranh cãi của Mỹ

Giới chức Minneapolis, bang Minnesota ngày 7/1 cho biết một đặc vụ Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) đã bắn chết Renee Nicole Good, công dân Mỹ 37 tuổi, khi làm nhiệm vụ ở thành phố này. Theo thông tin ban đầu, Good đã lái xe chặn đường phương tiện của ICE khi họ tiến hành chiến dịch truy quét nhập cư lớn chưa từng có ở Minneapolis.

Khi một đặc vụ tiếp cận, tìm cách giật cửa, Good đã điều khiển xe lao đi. Đặc vụ khác đang đứng ở đầu xe đã bắn ít nhất ba phát vào Good ở cự ly gần, khiến cô thiệt mạng. Sự việc nhanh chóng thu hút sự chú ý và châm ngòi hàng loạt cuộc biểu tình ở Mỹ.

Đây không phải lần đầu tiên ICE gây tranh cãi về cách làm việc kể từ khi trở thành lực lượng chủ lực thực hiện chính sách trấn áp nhập cư trái phép của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ hai.

ICE trong năm qua đã thực hiện hàng nghìn vụ bắt giữ, thường diễn ra tại nơi công cộng. Mỗi tuần lại xuất hiện thêm những trường hợp khiến dư luận chú ý về những đặc vụ ICE bịt kín mặt, mặc thường phục và sử dụng xe không biển hiệu, đôi khi rút súng để đối phó với người nghi cư trú trái phép ở Mỹ.

Một năm sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001, giới chức Mỹ thông qua Đạo luật An ninh Nội địa để siết chặt an ninh quốc gia. Đạo luật thiết lập Bộ An ninh Nội địa (DHS), thực hiện các nhiệm vụ như chống chủ nghĩa khủng bố, bảo vệ dân sự, nhập cư và hải quan, kiểm soát biên giới.

DHS bắt đầu hoạt động từ năm 2003 và ICE được thiết lập cùng năm, tập trung vào việc trục xuất những người cư trú trái phép tại Mỹ và triệt phá hoạt động đưa người di cư trái phép xuyên biên giới.

ICE có hơn 400 văn phòng tại Mỹ và trên thế giới. Trước đây, cơ quan này có khoảng 10.000 nhân viên, nhưng từ cuối năm 2025, chính quyền Trump đã tuyển ồ ạt thêm 12.000 đặc vụ để tiến hành các chiến dịch truy quét quy mô lớn. Ông Todd Lyons được ông Trump bổ nhiệm làm quyền giám đốc ICE từ tháng 3/2025 và đang chờ Thượng viện phê chuẩn.

Các chính quyền đảng Cộng hòa và Dân chủ đều triển khai lực lượng này trong nhiệm kỳ để đối phó nhập cư trái phép, nhưng cách tiếp cận của Tổng thống Trump rất khác so với những người tiền nhiệm.

"Bộ máy quản lý nhập cư của Mỹ đã có sự chuyển dịch thực chất, từ chức năng dịch vụ sang ưu tiên thực thi và cưỡng chế", sử gia Mỹ Adam Goodman cho biết.

Trong nhiệm kỳ đầu 2017-2021, thông qua các sắc lệnh và ảnh hưởng cá nhân, Tổng thống Trump đã tìm cách gây áp lực lên cơ quan hành pháp ở một số địa phương, những nơi đã hạn chế hợp tác với ICE.

Khi trở lại Nhà Trắng hồi tháng 1/2025, ông Trump triển khai chính sách trấn áp nhập cư trái phép để thực hiện cam kết khi tranh cử, kỳ vọng trục xuất lên tới một triệu người một năm. Ông bổ nhiệm cựu giám đốc ICE Tom Homan làm "trùm biên giới" phụ trách các hoạt động truy quét và trục xuất.

Trung tâm Brennan về Công lý cho biết ngân sách cho ICE trong năm tài khóa 2025 là gần 29 tỷ USD, cao hơn gần ba lần so với năm tài khóa trước đó. Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, Mỹ có khoảng 14 triệu người nhập cư không giấy tờ vào năm 2023.

Phe chỉ trích cho rằng ICE đang sử dụng các chiến thuật nguy hiểm để bắt người, trong khi chính quyền Trump cho biết họ chỉ thực hiện các biện pháp cần thiết để giữ nước Mỹ an toàn. Trong năm qua, nhiều sự chú ý đã dồn vào việc đặc vụ ICE luôn bịt mặt và không xưng danh tính khi làm nhiệm vụ.

"Tôi không ủng hộ bịt mặt, nhưng nếu đó là hành động giúp các đặc vụ ICE bảo vệ an toàn cho bản thân và gia đình họ thì tôi chấp thuận", quyền Giám đốc ICE Lyons nói trên đài CBS tháng 7/2025, hàm ý lực lượng hành pháp muốn tránh bị lộ thông tin cá nhân.

Tại các thành phố lớn, ICE nhắm đến những nơi làm việc có sử dụng người nhập cư không giấy tờ, hay tòa án, nơi người nhập cư đến để hoàn thiện thủ tục. ICE đôi khi còn phối hợp với Cơ quan Hải quan và Biên phòng (CBP) để thực hiện nhiệm vụ.

Các vụ bắt giữ mang tính quyết liệt diễn ra thường xuyên, khi đặc vụ ICE phá kính xe, quật ngã thậm chí nổ súng gây thương vong cho người nhập cư. Căng thẳng tăng cao ở những khu vực có chính quyền thuộc đảng Dân chủ bị Tổng thống Trump coi là "nơi trú ẩn" của người nhập cư trái phép.

Jason Houser, cựu chánh văn phòng ICE dưới thời ông Biden, nói mục tiêu bắt 3.000 người mỗi ngày của chính quyền liên bang là một lý do dẫn đến các chiến thuật mạnh tay. Ông cảnh báo ICE sẽ trả giá đắt, bởi cách thức này khiến đặc vụ gặp nhiều rủi ro hơn và làm suy giảm niềm tin của công chúng.

Trợ lý bộ trưởng DHS Tricia McLaughlin bác bỏ, cho rằng các đặc vụ "liều mình mỗi ngày để thực thi pháp luật" đang phải đối mặt với những chiến dịch "bôi nhọ".

"ICE và CBP được đào tạo để chỉ sử dụng vũ lực tối thiểu cần thiết nhằm xử lý các tình huống nguy hiểm, qua đó ưu tiên an toàn cho công chúng và cho chính họ", bà McLaughlin nói với CNN.

Reuters tháng 12/2025 ước tính chính quyền ông Trump đã hồi hương khoảng 622.000 người nhập cư, vẫn thấp hơn lời hứa trục xuất một triệu người mỗi năm. NBC News cho biết ICE đang giam giữ hơn 68.400 người.

"Ông trùm biên giới" Homan tuyên bố Mỹ đang chuẩn bị một chiến dịch truy quét nhập cư quyết liệt hơn trong năm 2026 với hàng tỷ USD kinh phí bổ sung. Mỹ sẽ tuyển thêm hàng nghìn nhân viên ICE, mở nhiều trung tâm giam giữ mới để thúc đẩy hoạt động bắt giữ và trục xuất người nhập cư trái phép.

"ICE vừa có một năm bận rộn", cơ quan này thông báo trên X ngày 1/1. "Và công việc chỉ mới bắt đầu".

Như Tâm (Theo CBC, CNN, Reuters)