Hát bội trở lại đời sống đô thị bằng nhịp tiếp cận người trẻ

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, những buổi diễn được tổ chức trong không gian sáng tạo, gần gũi đã thu hút sự quan tâm của đông đảo người trẻ. Từ tò mò đến say mê, từ “đi cho biết” đến chủ động rủ nhau đi xem, khán giả trẻ đang góp phần thổi một luồng sinh khí mới cho hát bội, mở ra hy vọng về sự tiếp nối bền vững của nghệ thuật truyền thống.

Từ tò mò rồi... mê

Không còn là câu chuyện của riêng thế hệ lớn tuổi, hát bội hôm nay đang dần bước vào đời sống của người trẻ bằng những cách tiếp cận mềm mại và tự nhiên hơn. Anh Minh Hoàng, ngụ phường Bình Thạnh, chia sẻ rằng bản thân từng nghĩ hát bội “khó xem, nhiều quy ước, nhiều lớp lang” nên không mấy hứng thú.

“Bạn bè rủ mãi tôi mới chịu đi xem cho biết. Lúc đầu cũng chỉ nghĩ là đi cho vui, nhưng càng xem càng thấy cuốn. Từ cách hóa trang, động tác hình thể đến nhịp trống, làn điệu đều rất lạ và rất đã”, anh Minh Hoàng kể.

Theo anh MinhHoàng, điểm khiến anh bất ngờ nhất là không khí buổi diễn. Không gian không quá trang nghiêm hay nặng nề mà gần gũi, ấm cúng, tạo cảm giác người xem được hòa vào câu chuyện trên sân khấu.

“Xem một lúc là quên mất mình đang ở giữa thành phố ồn ào. Tôi hiểu hơn vì sao ông bà mình ngày xưa mê hát bội đến vậy. Sau buổi đó, tôi còn chủ động tìm hiểu thêm về các tích tuồng, về ý nghĩa từng động tác của nghệ sĩ”, anh Minh Hoàng nói.

Cùng chung cảm nhận, anh NguyễnHùng, ngụ xã Bình Hưng, cho biết dù phải đi khá xa nhưng vẫn quyết định “lặn lội” đến xem vì nghe bạn bè giới thiệu. “Ghé thăm đồng đội cũ bên này mới hay tối nay diễn trích đoạn về Võ Thị Sáu và tuồng San Hậu nên kéo nhau đi xem ngay. Lâu lắm rồi mới lại thấy nghệ thuật hát bội được tổ chức trong không gian ấm cúng và trẻ trung đến vậy”, anh Hùngchia sẻ.

Anh Nguyễn Hùng cũng cho biết, điều khiến anh vui nhất không chỉ là được xem lại loại hình nghệ thuật gắn với ký ức của thế hệ trướcmà còn là hình ảnh nhiều bạn trẻ chăm chú theo dõi từng lớp diễn. “Thấy con cháu mình, nhất là các bạn trẻ cũng say sưa xem tuồng, tôi mừng lắm vì nghệ thuật của cha ông mình vẫn còn được trân trọng và giữ gìn. Những tràng vỗ tay vang lên không chỉ dành cho nghệ sĩ, mà còn là sự đồng cảm, sẻ chia giữa các thế hệ”, anh Hùng nói.

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc, tại nhiều buổi diễn gần đây, khán giả trẻ không còn ngồi xem một cách thụ động. Họ chụp ảnh, quay clip chia sẻ trên mạng xã hội, hỏi han nghệ sĩ sau buổi diễn về tích tuồng, về ý nghĩa từng vai diễn. Sự tò mò ban đầu dần chuyển thành sự quan tâm thực sự, mở ra một vòng kết nối mới giữa nghệ thuật truyền thống và công chúng trẻ.

Thay đổi cách tiếp cận

Không phải ngẫu nhiên mà hát bội lại có thể “chạm” được vào cảm xúc của khán giả trẻ. Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Trưởng Phòng Tổ chức biểu diễn của Nhà hát nghệ thuật Hát Bội TP Hồ Chí Minh, sự thay đổi trong cách tổ chức và tiếp cận khán giả chính là yếu tố then chốt.

“Hội Show 2026 không chỉ đơn thuần là một buổi biểu diễn văn nghệ, mà đã thực sự trở thành một ‘bữa tiệc’ văn hóa đa sắc màu, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân thành phố trong dịp đầu năm mới”, ông Nguyễn Thanh Bình nhìn nhận.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, thay vì giữ nguyên mô hình biểu diễn truyền thống trong rạp kín, hát bội ngày nay được đưa ra những không gian mở, sáng tạo hơn, kết hợp với các loại hình nghệ thuật khác để tạo trải nghiệm trọn vẹn cho khán giả.

“Chúng tôi không làm mất đi bản sắc cốt lõi của hát bộimà tìm cách kể câu chuyện theo ngôn ngữ gần gũi hơn với người trẻ. Khi khán giả hiểu được nội dung, cảm được tinh thần của tuồng tích, họ sẽ tự nhiên yêu và gắn bó”, ông Bình chia sẻ.

Sự thành công của các chương trình đã đưa nghệ thuật hát bội đến gần khán giảgần đây, theo ông Bình, được thể hiện rõ qua những tràng vỗ tay cổ vũ nhiệt liệt của khán giả. Đó là minh chứng cho việc nghệ thuật truyền thống luôn có chỗ đứng vững chắc nếu được đặt trong những không gian sáng tạo và gần gũi với công chúng hiện đại.

“Người trẻ không quay lưng với truyền thống, vấn đề là chúng ta có biết cách mở cánh cửa để họ bước vào hay không”, ông Bình nhấn mạnh.

Nghệ sĩBảo Châu - một gương mặt gắn bó nhiều năm với sân khấu hát bội, cho rằng sự đổi mới là điều tất yếu. “Chúng tôi đang thử nghiệm những vở diễn mới, những cách dàn dựng mới nhưng vẫn giữ hồn cốt của hát bội. Khi đứng trên sân khấu và nhìn xuống thấy nhiều bạn trẻ chăm chú theo dõi, tôi có thêm động lực để tiếp tục nghề”, nghệ sĩ Bảo Châu cho biết.

Theo nghệ sĩ Bảo Châu, người trẻ ngày nay có nhiều lựa chọn giải trínhưng nếu hát bội được kể bằng một cách hấp dẫn, họ vẫn sẵn sàng dành thời gian để thưởng thức. “Có bạn trẻ đến xem xong còn hỏi tôi về ý nghĩa của từng động tác, từng làn điệu. Điều đó cho thấy họ không chỉ xem cho vui mà thực sự muốn hiểu”, anh Bảo Châunói.

Từ những buổi diễn đầu năm, có thể thấy một tín hiệu tích cực: hát bội đang dần tìm được con đường mới để đến với công chúng trẻ không phải bằng sự áp đặt hay hoài niệm mà bằng trải nghiệm, cảm xúc và sự kết nối tự nhiên. Khi người trẻ chủ động rủ nhau đi xem và ra về với cảm giác “thấy hay”, đó chính là nền tảng quan trọng để nghệ thuật truyền thống tiếp tục sống, tiếp tục lan tỏa trong đời sống văn hóa đô thị hôm nay.