APEC thúc đẩy hạ tầng xanh - thông minh tại Phú Quốc
Phú Quốc đầu tư tuyến tàu điện LRT, cảng hàng không ứng dụng sinh trắc học, AI, Big Data để phục vụ APEC, đồng thời mở trục phát triển mới, tạo động lực chuyển dịch xanh - thông minh.
APEC 2027 là sự kiện đối ngoại lớn nhất sẽ tổ chức tại Phú Quốc, đồng thời là mốc thúc đẩy đảo Ngọc tái cấu trúc mô hình phát triển. Thay vì mở rộng theo chiều rộng như giai đoạn trước, Phú Quốc đang được định hướng phát triển dựa trên hai trụ cột: hạ tầng xanh và hạ tầng thông minh, với loạt dự án quy mô lớn đang được triển khai đồng thời.
Phát biểu tại Hội thảo Đặc khu Phú Quốc - Cất cánh cùng APEC giữa tháng 12/2025, ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND TP Phú Quốc, cho biết địa phương đã ký cam kết "Chuyển đổi xanh" với các tổ chức quốc tế, hướng tới mục tiêu Net Zero. Đề án chuyển đổi xanh của Phú Quốc dự kiến hoàn thiện trong quý I/2026, làm cơ sở triển khai đồng bộ các chính sách về năng lượng, giao thông và đô thị.
Một trong những dự án trọng điểm là tuyến tàu điện đô thị LRT dài khoảng 18 km, kết nối sân bay quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị APEC và khu vực Nam đảo. Tuyến LRT có tổng vốn đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, vận hành hoàn toàn bằng điện, được kỳ vọng giảm 99% lượng khí thải so với phương tiện cá nhân, đồng thời rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn khoảng 20 phút.
Cùng với giao thông đô thị, hạ tầng hàng không được xác định là mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển thông minh. Dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đang được triển khai theo mô hình quản lý tổng thể sân bay (TAM - Total Airport Management), tích hợp công nghệ sinh trắc học và quy trình "không chạm".
Theo đơn vị vận hành Sun Group, với công nghệ soi chiếu cao cấp từ Smiths Detection và hệ thống xử lý hành lý ICS, thời gian làm thủ tục có thể rút ngắn chỉ còn 15-20 giây mỗi người. Sự kết hợp giữa bãi đỗ tự động hóa và tiếp nhiên liệu ngầm giúp tối ưu hiệu suất, thể hiện quá trình chuyển đổi đô thị vận hành bằng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn.
Mới đây, sau khi Sun Group tiếp nhận vận hành, cảng hàng không quốc tế Phú Quốc cũng triển khai thu phí không dừng ePass, giúp giải quyết bài toán ùn tắc, rút ngắn thời gian di chuyển và mang lại sự thuận tiện cho hành khách ngay từ khâu tiếp cận sân bay.
Tại khu vực Nam đảo, cụm dự án Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC cùng Nhà biểu diễn đa năng có tổng vốn đầu tư khoảng 21.860 tỷ đồng đang được thi công với tiến độ nhanh. Theo thông tin từ chủ đầu tư, đến cuối năm 2025, khối lượng xây dựng đã đạt khoảng 33%, dự kiến hoàn thành trong quý I/2027, sẵn sàng trước thời điểm diễn ra Tuần lễ Cấp cao APEC.
Bên cạnh hạ tầng, trong chiến lược phát triển "xanh - thông minh", một hòn đảo có 60-70% diện tích rừng nguyên sinh cần giải bài toán bảo tồn và phát triển. Tại hội thảo, TS. Nguyễn Sĩ Dũng gợi mở bài học từ Singapore khi giữ rừng nghiêm ngặt nhưng phải tính tới lấn biển tại các vị trí phù hợp để tạo không gian cho hạ tầng.
Ngoài ra, theo ông phải có nhân tài và dân cư đông hơn. Singapore có gần 6 triệu dân, trong khi Phú Quốc chỉ hơn 200.000. "Muốn phát triển mạnh thì phải thu hút lực lượng dân cư tập trung về đây", ông Dũng nói.
Ở góc nhìn khác, TS. Trần Du Lịch nhấn mạnh mô hình "đô thị nén" là hướng đi phù hợp với đảo. Theo đó, các khu đô thị cao tầng tập trung sẽ được phát triển song hành với không gian xanh lớn, trong khi hệ thống LRT đóng vai trò trục kết nối chính, giảm áp lực giao thông đường bộ và hạn chế lan tỏa xây dựng.
Bên cạnh hạ tầng, nhiều chuyên gia cho rằng Phú Quốc cần cơ chế, thể chế vượt trội để hiện thực hóa mục tiêu xanh - thông minh. PGS.TS Phạm Trung Lương đề xuất áp dụng mô hình "sandbox" về chính sách, cho phép thử nghiệm các cơ chế mới trong thu hút nhà đầu tư chiến lược và phát triển đô thị bền vững.
Trong khi đó, PGS.TS Trần Đình Thiên nhận định APEC 2027 là "cú hích lịch sử", nhưng giá trị lâu dài phụ thuộc vào khả năng tận dụng cơ hội này. Ông cho rằng Phú Quốc có cơ hội bứt phá và trở thành hình mẫu đặc khu kinh tế xanh, thông minh của Việt Nam.
Các chuyên gia đa số đồng thuận APEC 2027 mở ra giai đoạn tăng tốc về hạ tầng, đặt Phú Quốc trước yêu cầu phát triển theo chiều sâu. Việc theo đuổi lộ trình xanh hóa, số hóa và áp dụng cơ chế đặc thù có thể góp phần đưa đảo Ngọc bước vào chu kỳ phát triển mới, bền vững hơn cho du lịch và thị trường bất động sản.
Hoài Phương