Chàng giám đốc trẻ đưa bưởi da xanh Sông Xoài vươn xa

Một trong số những gương mặt tiêu biểu là anh Hồ Hoàng Kha (sinh năm 1993), nông dân trẻ ở khu phố Sông Xoài 1, phường Tân Thành, TP Hồ Chí Minh - người đã góp phần đưa trái bưởi da xanh Sông Xoài trở thành sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của địa phương và vươn ra thị trường quốc tế.

Năm 2011, đang học năm nhất Đại học Luật TPHồ Chí Minh, biến cố gia đình khiến giấc mơ giảng đường của chàng trai Hồ Hoàng Kha phải tạm gác lại, trở về quê để "tiếp quản" vườn bưởi da xanh của cha mẹ và gắn bó với nghề trồng bưởi từ đó đến nay.

Những ngày đầu gắn bó với cây bưởi, Kha đối diện không ít khó khăn. Sản xuất manh mún, phụ thuộc nhiều vào phân bón hóa học, đầu ra thiếu ổn định là thực trạng phổ biến của nông dân địa phương. Không chấp nhận lối canh tác cũ, anh bắt đầu hành trình “làm nông có tri thức” khi tích cực tham gia các lớp tập huấn, tìm đọc tài liệu, học hỏi từ các chuyên gia và các mô hình tiên tiến.

Từ những kiến thức được tiếp cận, Kha mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất, chuyển sang sử dụng phân vi sinh, thuốc sinh học, hạn chế tối đa hóa chất; đầu tư hệ thống tưới tự động, quản lý vườn theo quy trình khoa học. Chỉ trong thời gian ngắn, hiệu quả của mô hình mới áp dụng trên quy mô 2 ha của gia đình Kha đã nâng lên rõ rệt khi vườn bưởi sinh trưởng ổn định, chất lượng trái đồng đều, mẫu mã đẹp, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường.

Không dừng lại ở quy mô hộ gia đình, Kha tiếp tục thuê thêm đất, mở rộng diện tích trồng bưởi. Đến nay, anh sở hữu và quản lý tổng cộng 32 ha bưởi da xanh; trong đó 10 ha là đất gia đình, 22 ha đất thuê. Song song với sản xuất, anh đầu tư nhà sơ chế, kho bảo quản và một xưởng chế biến rộng 200 m² phục vụ sản xuất các sản phẩm từ bưởi sau thu hoạch.

Với quy mô và chất lượng sản phẩm tốt, năm 2024 sản phẩm bưởi da xanh của gia đình anh Kha được chứng nhận OCOP 4 sao. Trang trại bưởi đạt chứng nhận hữu cơ với diện tích 5 ha, đồng thời được cấp mã vùng trồng đủ điều kiện xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Với quy mô sản xuất ngày càng lớn, mỗi năm trang trại mang về doanh thu khoảng 14 tỷ đồng, lợi nhuận sau chi phí đạt xấp xỉ 8 tỷ đồng. Mô hình bưởi gia đình anh Kha đã tạo việc làm thường xuyên cho 18 lao động tại địa phương với thu nhập bình quân hàng tháng hơn 8 triệu đồng; lao động thời vụ, thu nhập bình quân 300.000 - 500.000 đồng/ngày. Người lao động đa số đồng bào dân tộc thiểu số như Khmer, Chơ-ro, Hoa…; giúp cho bà con có việc làm, thu nhập tốt góp phần an ninh trật tự phát triển kinh tế địa phương.

Không chỉ làm giàu cho riêng mình, Hồ Hoàng Kha còn được biết đến như “đầu tàu” của phong trào liên kết sản xuất tại địa phương. Khi Hợp tác xã Bưởi da xanh Sông Xoài được thành lập, anh được bà con tín nhiệm bầu làm Phó Giám đốc và đến giữa năm 2025 trở thành Giám đốc của hợp tác xã, khi mới 32 tuổi.

Theo ông Dương Hoàng Nam, một xã viên của Hợp tác xã Bưởi da xanh Sông Xoài, sự đồng hành của Kha đã giúp nhiều hộ thay đổi tư duy sản xuất. “Từ chọn giống, chăm sóc đến sử dụng phân, thuốc vi sinh, tôi đều được anh Kha hướng dẫn tận tình. Nhờ vậy, vườn bưởi của gia đình tôi cho trái đẹp, chất lượng cao và thu nhập ổn định hơn trước rất nhiều”, ông Nam chia sẻ.

Sau 12 năm hoạt động, Hợp tác xã Bưởi da xanh Sông Xoài có hơn 120 xã viên với hơn 200 ha bưởi; trong đó sản phẩm bưởi tươi của hợp tác xã đạt chuẩn OCOP 4 sao và xuất khẩu thành công bưởi sang thị trường Mỹ vào năm 2024. Đây là cột mốc quan trọng khẳng định thương hiệu bưởi Sông Xoài trên bản đồ nông sản xuất khẩu.

Ở cương vị Giám đốc hợp tác xã, Hồ Hoàng Kha không chỉ dừng lại ở mục tiêu bán bưởi tươi. Anh trăn trở làm sao để nâng cao giá trị gia tăng, giảm rủi ro phụ thuộc vào giá nông sản thô. Từ đó, anh cùng các cộng sự nghiên cứu chế biến sâu, tận dụng vỏ bưởi - phần thường bị bỏ đi - để tạo ra các sản phẩm mới. Hàng loạt thiết bị hiện đại như máy ép tinh dầu, máy sấy, máy cắt, hệ thống tem truy xuất nguồn gốc được đầu tư đồng bộ.

Từ nhà xưởng nhỏ, nhiều sản phẩm giá trị gia tăng ra đời như bưởi lên men, rượu bưởi, tinh dầu bưởi, trà bưởi, vỏ bưởi sấy, mứt vỏ bưởi, nhang bưởi… Việc đa dạng hóa sản phẩm không chỉ giúp hợp tác xã chủ động đầu ra mà còn tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho xã viên.

“Muốn nông nghiệp phát triển bền vững, phải áp dụng khoa học công nghệ và tư duy thị trường. Thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc là chìa khóa để nông sản đứng vững”, anh Kha chia sẻ. Từ quan điểm đó, hợp tác xã đã xây dựng quy trình sản xuất đồng bộ, dán tem OCOP cho toàn bộ sản phẩm, minh bạch thông tin vùng trồng và quy trình canh tác.

Đến nay, hợp tác xã đã có 30 xã viên tiên phong sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP; 5 hộ được cấp mã vùng xuất khẩu sang Hoa Kỳ với tổng diện tích 18 ha. Một cẩm nang kỹ thuật chung cũng được xây dựng để đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng đều, tạo nền tảng cho phát triển chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất - thu mua - chế biến - tiêu thụ.

Những nỗ lực ấy đã được ghi nhận xứng đáng. Tháng 10/2025, Hồ Hoàng Kha là một trong ba gương mặt đại diện của TP Hồ Chí Minh được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tôn vinh danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2025”. Đó không chỉ là phần thưởng cho cá nhân anh, mà còn là minh chứng cho con đường làm nông nghiệp hiện đại, bền vững - con đường đã và đang đưa trái bưởi da xanh Sông Xoài vươn xa.