Hệ miễn dịch tấn công nhầm thần kinh khiến thiếu nữ yếu liệt

Nhi thường xuyên buồn nôn kèm nấc cụt, ban đầu được chẩn đoán rối loạn tiêu hóa. Gần đây, Nhi chóng mặt liên tục, đi lại loạng choạng, đột ngột yếu liệt tay chân, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám. BS.CKI Trần Mai Hạnh Tiên, Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, chẩn đoán Nhi bị rung giật nhãn cầu dọc tự phát, có khả năng tổn thương hệ thần kinh trung ương, nhất tại vùng thân não.

Kết quả chụp MRI 3 Tesla cho thấy các tổn thương viêm tại hành não, vùng hạ đồi quanh thành não... Tổn thương phân bố dọc trục thần kinh trung ương nên bác sĩ loại trừ nguyên nhân đột quỵ hay khối u. Nhi được chỉ định xét nghiệm kháng thể kháng Aquaporin-4 (AQP4-IgG) trong huyết thanh, kết quả dương tính.

Các kết quả cho thấy người bệnh bị viêm tủy thị thần kinh. Bác sĩ Tiên giải thích đây là bệnh tự miễn, xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể "nhận nhầm" một số cấu trúc của hệ thần kinh trung ương là tác nhân lạ và tạo kháng thể tấn công. Đích tấn công là protein Aquaporin-4 - một kênh dẫn nước nằm dày đặc trên tế bào thần kinh đệm, có vai trò điều hòa cân bằng nước, bảo vệ tế bào thần kinh. Phản ứng này kích hoạt viêm mạnh, làm tổn thương tế bào thần kinh đệm, phá vỡ hàng rào bảo vệ thần kinh, gây phù nề, hoại tử mô. Quá trình thường xảy ra tại dây thần kinh thị giác, tủy sống, thân não, những vùng tập trung nhiều Aquaporin-4, khiến người bệnh xuất hiện mờ mắt, yếu liệt, rối loạn thăng bằng hoặc nấc cụt, buồn nôn kéo dài.

Các bác sĩ điều trị cho Nhi theo phác đồ kiểm soát viêm và ức chế phản ứng miễn dịch. Người bệnh được sử dụng thuốc liều cao trong thời gian ngắn nhằm làm giảm nhanh tình trạng viêm, hạn chế phù nề tổn thương lan rộng tại thân não cũng như đường dẫn truyền thị giác.

Sau 7 ngày điều trị, Nhi giảm chóng mặt, đi lại ổn định hơn, thị lực cải thiện. Một tháng sau tái khám, người bệnh hồi phục hoàn toàn, không còn các triệu chứng thần kinh.

Viêm tủy thị thần kinh thường khởi phát ở người trẻ do đây là giai đoạn hệ miễn dịch hoạt động mạnh, dễ rối loạn điều hòa. Bệnh diễn ra theo từng đợt do hoạt động của hệ miễn dịch mang tính bùng phát (hoạt động mạnh đột ngột, không liên tục). Mỗi đợt kháng thể tăng gây viêm và tổn thương thần kinh, sau đó triệu chứng có thể giảm dần khi phản ứng viêm lắng xuống.

Các tổn thương thần kinh sau mỗi đợt thường không hồi phục hoàn toàn. Nếu bệnh tái phát nhiều lần, tổn thương tích lũy theo thời gian, làm tăng nguy cơ suy giảm thị lực, yếu liệt kéo dài hoặc tàn phế dù người bệnh còn rất trẻ. Người bệnh cần điều trị duy trì, kiểm soát bệnh lâu dài nhằm hạn chế các đợt viêm mới, bảo vệ chức năng thần kinh và thị lực về sau.

Bác sĩ Hạnh Tiên khuyến cáo người bị chóng mặt kéo dài không rõ nguyên nhân, đi đứng loạng choạng, rối loạn thị giác... kèm dấu hiệu thần kinh cần khám tại cơ sở có chuyên khoa thần kinh. Bác sĩ có thể chỉ định chụp MRI độ phân giải cao kết hợp xét nghiệm miễn dịch đặc hiệu để chẩn đoán chính xác, điều trị sớm, hạn chế các di chứng thần kinh lâu dài.

Trọng Nghĩa

*Tên người bệnh đã được thay đổi